ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରାମଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟା, ଢାଲ ଭଙ୍ଗ, ଧନୁଷ୍ ଭାଙ୍ଗ ହୋଇ ଭୂମିରେ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପଡିଲେ; ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ, ବାୟୁରେ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଗଛମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପଡିଯାଇଛନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଥିଲେ, ସେମାନେ ଆଘାତ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ଅନେକ ରାତ୍ରିଚର ତୀର ଆଘାତରେ ଅତିବେଶି ଆହତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଖରଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଳାଇ ଶରଣ ନେଲେ । ତେବେ ଦୂଷଣ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଆଗକୁ ବଢିଲେ; ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ଦୂଷଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ସମର୍ଥନରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟହୀନ ହୋଇ ପୁଣିଥରେ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ । ସେମାନେ ହାତରେ ଶଳ, ତାଳ ଗଛ, ପାଥର ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଦୌଡିଲେ । କେହି ହାତରେ ଭାଲା, ମୁସଳ, ଦୌର୍ଦ୍ଧର୍ୟ ଧରି, କେହି ରସ୍ସୀ, କେହି ଧାରାଳ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ତୀର ବର୍ଷା କରିଲେ । ରାକ୍ଷସମାନେ ଗଛ ଓ ପାଥର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଓ ଚମତ୍କାର ହୋଇଯାଇଥିଲା । ସେମାନେ ପୁଣି ଏକଥରେ ରାମଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ସହିତ ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ବିକ୍ରାଳ ଓ ଭୟାନକ ହେଲା । ଏହି ସମୟରେ ରାମ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଅଞ୍ଚଳ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିଯାଇଛି, ଚାରିପାଖରୁ ତୀର ବର୍ଷା ହେଉଛି । ତେବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରି, ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅସ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କଲେ—ସେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଶରଣ କଲେ । ଏହା ପରେ ଧନୁଷର ତଣ୍ଡ ରୁହୁଁରୁ ହଜାର ହଜାର ତୀର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ତୀରରେ ଆଛାଦିତ କରିଦେଲେ । ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାମ ତୀର ଧରି, ଛାଡ଼ି, ଭୟଙ୍କର ତୀର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି । ତୀରର ଅନ୍ଧକାର ଆକାଶକୁ ଢାକି ଦେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅନ୍ଧକାର ହୋଇଗଲା, ରାମ ତୀର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ । ଏକେ ସମୟରେ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ଏକାସାଥି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଅନେକ ଏକାସାଥି ପଡିଗଲେ, ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୃତ ଦେହରେ ଆଛାଦିତ ହେଲା । ହଜାର ହଜାର ରାକ୍ଷସ ମୃତ, ଅବସ୍ଥିତ, କାଟା, ଭାଙ୍ଗା, ଚିରିଯାଇଥିବା ଦେଖିଗଲା । କେଉଁଠି ମୁଣ୍ଡ, ମୁକୁଟ, ବାହୁ, ହାତ, ଜଘନ୍ଘା, ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ଅଙ୍ଗ ଛିଣ୍ଡା ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡିଥିଲା । ଘୋଡ଼ା, ଦ୍ୱିପ, ରଥ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା; ଚାମର, ଛତ୍ର, ପତାକା ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପଡିଥିଲା । ରାମଙ୍କ ତୀର ଆଘାତରେ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର, ଭାଲା, ତଳୱାର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ଅନେକ ଝାଡ଼ି, କୁଟାରି, କୃପାଣ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା । ପାଥର ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅଦ୍ଭୁତ ତୀରରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଭୟଙ୍କର ଓ ବିଶାଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ଓ ଅତିବେଶି ଦୁଃଖିତ ହୋଇଗଲେ; ସେମାନେ ରାମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଏଠାରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଦୂଷଣ ଦେଖିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ସେନା ଧ୍ୱଂସ ହେଉଛି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୂଷଣ ଭୟଙ୍କର ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଯୋଦ୍ଧାମାନେଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ । ସେ ପଞ୍ଚ ହଜାର ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ପଛୁଆନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ କହିଲେ । ସେମାନେ ଭାଲା, ତଳୱାର, ତୀର, ପାଥର, ଗଛ ନେଇ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅବିରତ ତୀର ବର୍ଷା କରିଲେ, ଏବଂ ଗଛ ଓ ପାଥରର ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷା ହେଲା । ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଘବ ଏହି ତୀର ବର୍ଷାକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ରୋକିଲେ, ଏବଂ ଶାନ୍ତ ମନେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ । ରାମ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱାଳିଉଠିଲେ, ଯେପରି ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଉଥିଲେ । ତେବେ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ରାମ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଏବଂ ଦୂଷଣଙ୍କୁ ତୀରରେ ଆଛାଦିତ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ କ୍ରୋଧିତ ଦୂଷଣ ଅସୁର ଶତ୍ରୁ ଧ୍ୱଂସକାରୀ ତୀରରେ ରାମଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଲେ । ତେବେ ରାମ, ଭୟଙ୍କର ରେଜର ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀର ଧରି, ଦୂଷଣଙ୍କ ଧନୁଷ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଚାରିଟି ତୀରରେ ତାଙ୍କ ଚାରିଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲେ । ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ତୀରରେ ସାରଥିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ତିନିଟି ତୀରରେ ଦୂଷଣଙ୍କ ଛାତି ଭିଦ୍ରିଦେଲେ । ଧନୁଷ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ସାରଥି ହରାଇ, ଦୂଷଣ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଗଦା ଧରିଲେ, ଯାହା ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଭୟଙ୍କର, ସୁନା ତାରରେ ଆଲଙ୍କୃତ, ଦେବସେନା ଧ୍ୱଂସ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର । ସେ ଗଦା ତୀକ୍ଷ୍ଣ କାଠ, ରକ୍ତ ଓ ଚର୍ବିରେ ଲପ୍ତ, ଏହାର ସ୍ପର୍ଶ ବଜ୍ର ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି, ଶତ୍ରୁ ଦୁର୍ଗ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିଥିଲା । ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଧରି, ଦୂଷଣ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ । ଏବେ ଦୂଷଣ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ରାଘବ ଦୁଇଟି ତୀରରେ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଅଳଙ୍କାରିତ ବାହୁ କାଟିଦେଲେ । ଏହିପରି ଦୂଷଣ, ଦୁଇ ହାତ ହରାଇ, ତାଙ୍କ ଗଦା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପଡିଗଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୱଜପତାକା ପୃଥିବୀରେ ଢଳିପଡିଥାଏ । ଦୂଷଣ ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ଦେହର ଅସୁର ଦୁଇ ହାତ ଭାଙ୍ଗି, ମହାଗଜ ପରି ଭୂମିରେ ଢଳିପଡିଲେ । ଦୂଷଣଙ୍କୁ ମୃତ ଓ ଭୂମିରେ ପଡିଥିବା ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ "ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!" ବୋଲି କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ ସେନାର ତିନି ନେତା, ମୃତ୍ୟୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧା ଭଳି, ଏକଠି ହୋଇ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ । ସେମାନେ ଥିଲେ—ମହାକପାଳ, ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ, ଓ ପ୍ରମାଥୀ । ମହାକପାଳ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଶୂଳ ଉଠାଇଲେ, ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ ଏକ ପଟିଶ ଧରିଲେ, ପ୍ରମାଥୀ ଏକ ପରଶୁ ଧରିଲେ । ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ରାଘବ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ସେମାନେକୁ ଅଟକାଇଲେ । ସେ ଅତିଥି ଭଳି ଅପ୍ରିୟ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଯେପରି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, ସେଭଳି ରାମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ମହାକପାଳଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ ।