ଏହି ମହାନ୍ୟାୟକ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ରାମ ତାଙ୍କର ଧନୁର ତାଣି ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ସୁନାର ହାର୍ଣ୍ଣେସ୍ ପିନ୍ଧିଥିବା ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଏବଂ ତାଙ୍କର ରଥୀମାନେ, ଏହିପରି ହାତୀ ଓ ତାଙ୍କର ମାହୁତ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ତୀରରେ ପ୍ରହାର କରି ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ରାମଙ୍କ ତୀର ଝଡ଼େ ଏମିତି ଭାଙ୍ଗି ଦେଲା, ଯେ ସେଇ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ଦଳର ପଦାତିମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେଇ, ଯମଲୋକକୁ ପ୍ରେଷିତ ହେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ତୀରବର୍ଷାରେ ରାକ୍ଷସ ସେନା ତୀବ୍ର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରିଲେ, ଯେପରିକି ଶୁଷ୍କ ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନିରେ ନିଶ୍ୱାସ ନ ପାଏ। କିଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୀର ରାକ୍ଷସ ଭୟାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ରାମଙ୍କୁ ବିମୁଖ କରିବାକୁ ବାଣ, ଶୂଳ, ତୋମର, ଦାରୁ, କୁଟାର ଭଳି ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ। କିନ୍ତୁ ମହାବଳୀ ଓ ଦୀର୍ଘବାହୁ ରାମ ତାଙ୍କର ତୀରଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ରୋକିଦେଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ନିହତ କରି, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା କାଟିଦେଲେ। ଏହି ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଣ୍ଡ ଛିଁଡ଼ା, ଢାଳ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଓ ଧନୁର୍ଭଙ୍ଗ ରାକ୍ଷସମାନେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବେପରୁଆ ବାତାସରେ ଚାଉଳ ଦାଳି ଭଳି ପଡ଼ି ରହିଲେ। ଏଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଅନ୍ୟ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ତୀର ଆଘାତରେ ଆହତ ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଖରଙ୍କଠାରେ ଶରଣ ନେବାକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦୂଷଣ, ତାଙ୍କର ଧନୁ ଉଠାଇ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ—ଯେପରିକି କ୍ରୋଧିତ ଯମ। ଦୂଷଣଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଆଉ ଭୟ ନ ମାନି, ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆସିଲେ; ସେମାନେ ସାଲ ଓ ତାଳ ଗଛ, ପଥର, ତୀର ଭଳି ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଆସିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀର, ଗଦା, ରସୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ତୀର, ଅସ୍ତ୍ରର ବୃଷ୍ଟି କରିଲେ। ସେମାନେ ଗଛ ଓ ପଥର ବର୍ଷା କଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ ଭୟାଙ୍କର ହେଇଗଲା। ରାକ୍ଷସମାନେ ପୁଣିଥରେ ଚାରିପଟେ ରାମଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଭୟାନକ ଓ ଭୟବିହ୍ବଳ ହେଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲା। ରାମ ଦେଖିଲେ ଯେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଅଞ୍ଚଳ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିଯାଇଛି, ତୀର ବର୍ଷାରେ ଆଛାଦିତ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରି, ଏକ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଅସ୍ତ୍ର, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଅସ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କଲେ। ତାଙ୍କର ଧନୁର ବକ୍ର ରୁ ହଜାର ହଜାର ତୀର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦଶ ଦିଗକୁ ତୀର ରେ ଆଛାଦିତ କରିଦେଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଭୟାଙ୍କର ତୀର ଧାରଣ, ଛାଡ଼ିବା ଓ ଚଳାଚଳ କରୁଛନ୍ତି। ତୀରର ଅନ୍ଧକାର ଆକାଶକୁ ଆଛାଦିତ କରିଦେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକ ନଥିଲା; ରାମ ଏମିତି ତୀର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏକ ସମୟରେ ବହୁତ ରାକ୍ଷସ ଏକାଥିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ବହୁତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶବ ରେ ଆଛାଦିତ ହୋଇଗଲା। ହଜାର ହଜାର ରାକ୍ଷସ ନିହତ, ଅସ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ଶରୀର ଛିଁଡ଼ିଯିବା, ରକ୍ତରେ ଲୁହା ହେଇ ପଡ଼ିଥିଲେ; ମୁଣ୍ଡ, କପାଳ, ବାହୁ, ହସ୍ତ, ଜାଘ ଛିଁଡ଼ା, ଅନେକ ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେହ ଏଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ରଥ ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ଚାମର, ଛତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ପତାକା ଭୂମିରେ ଛିଟିଯିଥିଲା। ରାମଙ୍କ ତୀର, ଶୂଳ, ତୋମର, ଖଡ଼ଗ ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଭୂମିରେ ଛିଟିଯିଥିଲା। ପଥର ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯିଥିଲା, ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ର ବିସ୍ତୃତ ଓ ଭୟାନକ ହୋଇଯିଥିଲା। ଏହି ଭୟାନକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ରାମଙ୍କ ମୁକାବିଲା କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ। ଏଉଁପରେ ଦୂଷଣ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ସେନା ସଂହାର ହେଉଛି। ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ କ୍ରୂର ଯୋଦ୍ଧା ରାକ୍ଷସମାନେ ଅନୁସୂଚନା ଦେଲେ। ସେ ପଞ୍ଚ ହଜାର ଯୋଦ୍ଧା ଯେଉଁମାନେ କେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଳାଇନଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଶୂଳ, ତୋମର, ଖଡ଼ଗ, ପଥର ଓ ଗଛ ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସେମାନେ ଚାରିପଟେ ଅବିରତ ତୀର ବର୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ଗଛ ଓ ପଥରର ଭୟାନକ ବର୍ଷା ହେଲା। ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଘବ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେଇ ବର୍ଷା ଅବରୋଧ କଲେ, ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଓ ଅଡ଼ିଗ ରହିଲେ, ଯେପରିକି ଏକ ଅନ୍ଧ ଶାଣ୍ଡ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି ଦାଉଡ଼ିଯାଏ। ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ନିହତ ହେବା ଦେଖି ରାମ ଭୟାନକ କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱାଳିଉଠିଲେ। ତେଣୁ ସେ ଦୂଷଣ ସହିତ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ତୀରରେ ଆଛାଦିତ କଲେ। ଏହିପରି ଦୂଷଣ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ରାଘବଙ୍କୁ ଅବରୋଧ କଲେ। ତାପରେ ରାମ ଭୟାନକ କ୍ରୋଧରେ ଏକ ଧାରାଳ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଦୂଷଣଙ୍କ ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଚାରିଟି ତୀରରେ ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ନିହତ କଲେ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ତୀର ଦ୍ୱାରା ରଥୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ତିନିଟି ତୀରରେ ରାକ୍ଷସ ଦୂଷଣଙ୍କ ଛାତିରେ ପ୍ରହାର କଲେ। ଧନୁ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥୀ ହରାଇ ଦୂଷଣ ଏକ ଭୟାନକ ଲୋହା ଗଦା ନେଲେ, ଯାହା ସୁନା ମେଖଳା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଦେବସେନା ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଅସ୍ତ୍ର। ଏହି ଗଦା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲୋହା ଦାନ୍ତ, ରକ୍ତ ଓ ଚର୍ବିରେ ଲିପ୍ତ, ତାଳରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ପର୍ଶ ଭଳି, ଶତ୍ରୁ ଦୁର୍ଗ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ସମର୍ଥ। ଏହି ଗଦା ନେଇ, ସର୍ପ ସଦୃଶ ଦୂଷଣ ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାଘବ ଦୁଇଟି ତୀରରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଅଳଙ୍କାରିତ ବାହୁ କାଟିଦେଲେ। ଦୂଷଣ ବାହୁ ହୀନ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଗଦା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରିକି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୱଜା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଏ। ଏଭଳି ଦୂଷଣ, ଦୁଇଟି ବାହୁ ଛିଁଡ଼ା, ମହାବଳି ହାତୀ ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ରହିଲେ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଦନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି।