ଏହି ସମୟରେ ରାମ ଜଣେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ମেঘ ତାଙ୍କୁ ଆଛାଦିତ କରିଥିଲା; ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ମହା ଋଷିମାନେ ଏହା ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହେଇପାରିଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ରାମ ଏକା ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ହଜାର ହଜାର ରାକ୍ଷସମାନେ ଘେରି ରଖିଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ରାମ ରୋଷରେ ତାଙ୍କ ଧନୁକୁ ଚକ୍ରାକାର ଭଙ୍ଗୀରେ ଧରି ସଜାଇଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ତିନି ଶତ ଶତ, ହଜାର ହଜାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, ସେ ବାଣମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ଫାସ ପରି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅସହ୍ୟ ଥିଲେ। ରାମ ଏହି ସଂଖ୍ୟାର ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜ ଭାବେ ଏବଂ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଲଗାଇ ଏକ ଖେଳ ଭାବେ ଶତ୍ରୁ ଦଳରେ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ବାଣମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ଫାସର ପରି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ ନେଇ ନେଲେ; ବାଣଗୁଡ଼ିକ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଭେଦ କରି ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲା। ସେ ବାଣମାନେ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ପରି ଚମକିଲେ; ରାମଙ୍କ ଧନୁର ଚକ୍ରରୁ ଅସଂଖ୍ୟ ବାଣ ବାହାରିଲା। ସେ ବାଣମାନେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ହୋଇ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ ନେଇ ନେଲେ; ଏହି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଧନୁ, ଧ୍ୱଜମୁକୁଟ, ଢାଲ, କବଚ ଭଙ୍ଗ ହେଲା। ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ ଶତ, ହଜାର ହଜାର କଙ୍ଗନ ପିନ୍ଧିଥିବା ହାତ ଏବଂ ହାତୀର ଶୁଣ୍ଡ ପରି ମୋଟା ଉରୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ସେ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଇଥିବା ଘୋଡ଼ା, ତାଙ୍କର ରଥ ଚାଳକ, ହାତୀ ଏବଂ ହାତୀର ଅରୋହୀ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ବାଣ ତାଙ୍କ ଧନୁର ତାରରୁ ଛାଡ଼ି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭଙ୍ଗ ଏବଂ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା; ରାମ ଅନେକ ପଦାଟିକ ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ମାରି ତାଙ୍କୁ ଯମର ଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ। ତାଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସେନାର ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଶରୀରର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅଙ୍ଗକୁ ଭେଦି ଦୁଃଖ ପାଇଥିଲେ, ଯେପରି ଶୁଷ୍କ ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନିରୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଉନାହିଁ। ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ରୋଷରେ ବିଭିନ୍ନ ବିଧର ଶୁଳ, ତୀର, କୁଟାର ଆଦି ଅସ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଫିଙ୍ଗିଲେ। ବିରାଟ ଭୁଜାବଳୀ ରାମ ତାଙ୍କ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅସ୍ତ୍ରମାନେକୁ ରୋକି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ ନେଇ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ଗଳା କାଟିଦେଲେ। କିଛି ରାକ୍ଷସମାନେ ଭଙ୍ଗ ମୁଣ୍ଡ, ଭଙ୍ଗ ଢାଲ, ଭଙ୍ଗ ଧନୁ ସହିତ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ଗଛ ପରି ପଡ଼ିଗଲେ। ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଅପ୍ରଭାବିତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଘାୟଲ କରାଯାଇଥିଲା, ସେମାନେ ଖରଙ୍କୁ ଶରଣ ନେବାକୁ ପଳାଇଗଲେ। ଦୂଷଣ ତାଙ୍କ ଧନୁ ଉଠାଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କରି ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ବିକ୍ରମାନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ପରି। ଦୂଷଣଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟ ଭୁଲି ଫେରି ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ସାଲ ଏବଂ ତାଳ ଗଛ ଏବଂ ପଥ୍ଥର ଅସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିଲେ। ଶୁଳ, ମୁସଳ, ରସି ଏବଂ ଅନେକ ବିଧର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଣ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କରିଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ଗଛ ଏବଂ ପଥ୍ଥରର ବର୍ଷା କରିଲେ; ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଗଲା। ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ଫେରି ରାମଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ତାଙ୍କ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଭୟଙ୍କର ହେଲା। ରାମ ଦେଖିଲେ ଚାରିପାଖ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିଗଲା, ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଆଛାଦିତ ହୋଇଯାଇଛି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରି ଏକ ଚମକୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ଗନ୍ଧର୍ବ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଧନୁର ଚକ୍ରରୁ ହଜାର ହଜାର ବାଣ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ଦଶ ଦିଗକୁ ଭରିଦେଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ଏହି ବାଣରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ। ବାଣର ଅନ୍ଧାର ଆକାଶକୁ ଆଛାଦିତ କରିଦେଲା, ଯେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ; ରାମ ଏହି ବାଣ ଛାଡ଼ୁଥିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଅନେକ ବାଣ ଏକସାଥିରେ ପଡ଼ିଲା, ଅନେକ ଏକସାଥିରେ ମାରାଗଲେ, ଅନେକ ଏକସାଥିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଗଲା। ମୃତ, ପଡ଼ିଯାଇଥିବା, କ୍ଳାନ୍ତ, କାଟିଯାଇଥିବା, ଭଙ୍ଗ, ଚିରିଯାଇଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ହଜାର ହଜାର ଭାବରେ ଦେଖିଗଲେ। ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ମୁକୁଟ, କଙ୍ଗନ, ହାତ, ଉରୁ, ଅନେକ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଅନେକ ରୂପରେ ପୃଥିବୀରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ଶୋଭାମୟ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ରଥ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା; ଯକ୍ତା ଚାମର, ଛତା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଧ୍ୱଜ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ଚାଉଁ ହୋଇଗଲା। ରାମଙ୍କ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ମାରାଗଲେ, ଶୁଳ ବା କୁଟାର ଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ, ତାଲୱାର ଭଙ୍ଗ ହେଲା, ଶୁଳ ଚାଉଁ ହୋଇଗଲା, କୁଟାର ଭିତରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ ଚାଉଁ ହୋଇଗଲା। ପଥ୍ଥର ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ଅନେକ ବିଧର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧର ଭୂମି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବିଶାଳ ହୋଇଗଲା, କାଟିଯାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ରରେ ଭରି ଗଲା। ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ ଦେଖି ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଗକୁ ଆସି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ତିନି ଏକ ଶତ୍ରୁ ପୁରୀ ଜୟ କରିଥିବା ଯୋଧ୍ୟା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏଠାରେ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଶୁଣନ୍ତୁ ଛବିଶ ତମ ସର୍ଗ। ଦୂଷଣ ତାଙ୍କ ନିଜ ସେନାକୁ ବିଧ୍ୱଂସ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜାବଳୀ ଦୂଷଣ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଯୋଧ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ସେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ଭୟ ଭୁଲି ନଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ; ସେମାନେ ଶୁଳ, କୁଟାର, ତାଲୱାର, ପଥ୍ଥର ଏବଂ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅଭିନ୍ନ ବାଣର ବର୍ଷା ରାମଙ୍କୁ ପଡ଼ିଲା; ଏହି ଖତ୍ୟକର ଚିରଯାଇଥିବା ଗଛ ଏବଂ ପଥ୍ଥର ତାଙ୍କ ଉପରେ ବର୍ଷିଲା। ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଘବ ଏହି ବର୍ଷାକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏହି ବର୍ଷାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ଏକ ଶଂଖ ବନ୍ଦ କରିଥିବା ବଳଦ ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଉଁ ହେଲେ।