ରାମଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଧନୁର୍ବାଣରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେମିତି ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ସାର ହେଲେ ମହାସାଗର ସେମାନେକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେହିପରି ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରବାଣକୁ ପ୍ରତିହତ କରିଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀର ଭୟାନକ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଘାୟଲ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କେବେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ନାହିଁ। ରାମଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହ ବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ଓ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ସେ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଯାହା ଉପରେ ଅନେକ ଦଗ୍ଧ ମେଘ ଆଘାତ କରିଥାଏ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସଂଧ୍ୟା ମେଘ ଆଛାଦିତ। ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହେଇପଡ଼ିଲେ। ଏକାକି ରାମଙ୍କୁ ହଜାର-ହଜାର ଶତ୍ରୁମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ଦେଖି, ରାମ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଧନୁକୁ ବୃତ୍ତାକାର ଭାବେ ଧରି ତୟାରି ହେଲେ। ସେ ଶତାଧିକ ଏବଂ ସହସ୍ରାଧିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା କେହି ବି ରୋକିପାରିବ ନଥିଲେ, ଏହି ବାଣମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ପାଶ ପରି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଆବର୍ଜନ କରିଲେ। ରାମ ହସି-ହସି ସେଇ ସରବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ସେନା ଉପରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ବାଣମାନେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଜୀବନ ନେଇଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଭିତରୁ ରକ୍ତ ଝରିଲା ଓ ବାଣମାନେ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲା। ସେମାନେ ଆକାଶକୁ ଉଠି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ରାମଙ୍କ ଧନୁର୍ବୃତ୍ତରୁ ଅନେକ ଅନେକ ବାଣ ନିର୍ଗତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ବାଣମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ହୋଇ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଜୀବନ ନେଲେ, ସେମାନେ ଧନୁ, ଧ୍ୱଜା, ଢାଳ, କବଚ ସବୁ କାଟି ଦେଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମ ସହସ୍ର-ସହସ୍ର କଙ୍କଣ-ଭୂଷିତ ବାହୁ ଓ ହାତୀ ଶୁଣ୍ଡ ପରି ମଜବୁତ ଉରୁ କାଟି ଦେଲେ। ସେ ଚାରିଓଡିକି ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ା, ସୁନା ହାରନେସ୍ଧାରୀ ରଥ ଓ ତାଙ୍କ ରଥୀ, ହାତୀ ଓ ତାଙ୍କ ଚାଳକ, ଦଳପତିମାନେ ସବୁକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ରାମଙ୍କ ବାଣ ଝଡ଼ରେ ସେମାନେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ପଦାତି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ଯମଲୋକକୁ ଚଳିଗଲେ। ସେହି ସେନା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବାଣରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗରେ ଘାୟଲ ହୋଇ, ରାମଙ୍କ ଠାରୁ କେବେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଇଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଶୁଷ୍କ ବନ ଅଗ୍ନି ଠାରୁ ମୁକ୍ତି ନପାଏ। କିଛି ଶୂର ଓ ପ୍ରବଳ ରାକ୍ଷସ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧରେ ବେଣ୍ଡ଼ା, ଶୂଳ, ତଳୱାର ଓ କୁଟା ନେଇ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ବଳଶାଳୀ ଓ ଶୂରବୀର ରାମ ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ବାଣରେ ପ୍ରତିହତ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ନେଲେ, ମୁଣ୍ଡ ଓ କଣ୍ଠ କାଟିଦେଲେ। ମୁଣ୍ଡ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ଢାଳ ଭାଙ୍ଗି, ଧନୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୂମିରେ ବୃକ୍ଷପରି ଚାରିଓଡିକୁ ଝରିପଡ଼ିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ବାଣରେ ଘାୟଲ ହୋଇ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଖରା ସହାୟତା ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ତେବେ ଦୂଷଣ ତାଙ୍କ ଧନୁ ଧରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ବଡ଼ କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ, ଯେପରି ରୂଦ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱୟଂ ଆସିଛନ୍ତି। ଦୂଷଣଙ୍କ ସାହସ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଭୟ ଛାଡ଼ି ଫେରି ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ସାଲ ଓ ତାଳ ଗଛ, ପାଥର ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ସେମାନେ ଶୂଳ, ମୁସଳ, ରସ୍ସୀ ଓ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ରବର୍ଷା କଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ଗଛ ଓ ପାଥର ବର୍ଷା କରିଲେ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟାନକ, ଚମତ୍କାର ଓ କମ୍ପାଇଦେଉଥିବା ହୋଇଗଲା। ପୁଣିଥରେ ସେମାନେ ଚାରିଓଡ଼ିକୁ ରାମଙ୍କୁ ଘେରି ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟାନକ ଓ ଭୀଷଣ ହେଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲା। ରାମ ଚାରିଓଡିକୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଘେରି ଶସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରୁଥିବା ଦେଖି, ବଡ଼ କ୍ରୋଧରେ, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରି, ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅସ୍ତ୍ର—ଗନ୍ଧର୍ବାସ୍ତ୍ର—ପ୍ରୟୋଗ କଲେ। ତାଙ୍କ ଧନୁର ବୃତ୍ତରୁ ହଜାର ହଜାର ବାଣ ନିର୍ଗତ ହୋଇ ଦଶଦିଗ୍ବ୍ୟାପୀ ହୋଇଗଲା। ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖିଲେ, ରାମ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ବାଣ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ, ମୋକ୍ଷ କରୁଛନ୍ତି। ଆକାଶ ଅନେକ ବାଣରେ ଆଛାଦିତ ହୋଇଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଧକାର ହେଲା; ରାମ ଏକ ସ୍ଥିର ପାହାଡ଼ ପରି ବାଣ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏକେ ସମୟରେ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଅନେକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଭୂମି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାକ୍ଷସ ଶବ ଓ ଅଙ୍ଗରେ ଭରିଗଲା। ମୁଣ୍ଡ, ପାଗ, କଙ୍କଣ, ବାହୁ, ଉରୁ ଏବଂ ଅନେକ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଅଙ୍ଗ ଭୂମିରେ ଚିତ୍ରାଙ୍କିତ ହେଲା। ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ହାତୀ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଚାମର, ଛତ୍ର, ଧ୍ୱଜା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଚିହ୍ନ ଭୂମିରେ ଛିଟିଯାଇଲା। ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ଘାୟଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗି, ତଳୱାର ଛିଟିଯିବା, କୁଟା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେବା, ପାଥର ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେବାରେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ଭୟାନକ ଓ ଆତଙ୍କଜନକ ହେଇଯାଇଥିଲା। ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ରାମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଦୂଷଣ ନିଜ ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେଠାରେ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ସେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ରାକ୍ଷସ, ଯେଉଁମାନେ କେବେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଳାଇନଥିଲେ, ସେମାନେ ବେଣ୍ଡ଼ା, ଶୂଳ, ତଳୱାର, ପାଥର ଓ ଗଛ ନେଇ ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅବିରତ ବାଣ ବର୍ଷା କରି, ଗଛ ଓ ପାଥରର ମୃତ୍ୟୁକାରୀ ବର୍ଷା କଲେ। ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଘବ ସେହି ବର୍ଷାକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପ୍ରତିହତ କରି, ଏକ ଦୃଢ଼ ବୃଷଭ ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ। ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ନଷ୍ଟ ହେବାରେ ରାମ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲା।