ଖରାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ରାତ୍ରିଚର ରାକ୍ଷସ ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି, ତାଙ୍କୁ ଚାରିପଟେ ଘେରି ନେଲେ। ଖରା ତାଙ୍କର ରଥ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି, ସେହି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ତାରାମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ଉଦିତ ହେଉଥିବା ରକ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହ। ଏହା ପରେ ଖରା ତାଙ୍କର ହଜାର ଟିଏ ତୀର ନେଇ, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ଓ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ରାତ୍ରିଚର ରାକ୍ଷସମାନେ ଅଜୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଧନୁର୍ଧାରୀ ରାମଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେମାନେ ଗଦା, ଲୋହାର ବଣ୍ଡା, ଶୁଳ, ତଳୱାର, କୁଟାର ଆଦି ନେଇ ରାମଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଲେ। ସେମାନେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଆକାର ଓ ଶକ୍ତିର ଥିଲେ, ମେଘମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଚରିଅଟ୍, ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ି କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ପର୍ବତଶୃଙ୍ଗ ସଦୃଶ ହାତୀ ନେଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଳ ରାମଙ୍କୁ ତୀର ବର୍ଷା କଲେ। ସେହି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ରାମଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ନେଲେ, ଯେପରି ଏକ ପର୍ବତପତି ମହାମେଘରେ ଆବୃତ ହୋଇଥାଏ। ଯେପରି ଦେବତା ତାଙ୍କର ଉତ୍ସବ ଦିନରେ ସେମାନଙ୍କର ଅନୁଚରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାନ୍ତି, ସେହିପରି ରାଘବ ରାମ ଏହି ଯତୁଧାନମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ତୀରମାଳା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ, ଯେପରି ସମୁଦ୍ର ନଦୀମାନଙ୍କ ବନ୍ୟାକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ। ତାଙ୍କ ଦେହ ଯଦିଓ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଲା, ସେ କେବେ ଅଚଳ ହେଲେ ନାହିଁ। ପୂରା ଦେହ ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ ଓ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇଥିବା ରାମ, ଏକ ମହାପର୍ବତ ଉପରେ ଅଗ୍ନିପ୍ରହାର ଲାଗିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ଏଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ସଞ୍ଜ୍ଞା କଳାରେ ମେଘରେ ଢାକିଯାଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ। ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଏକାକୀ ରାମଙ୍କୁ ହଜାର ହଜାର ଶତ୍ରୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି ଦେଖି, ରାମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଧନୁକୁ ଚକ୍ରାକାର ଭାବରେ ଧରି ତିଆରି ହେଲେ। ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ଅପରାଜିତ ଓ ଅସହ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁପାଶ ପରି ଥିଲା। ରାମ ସହଜରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କୃତ ପଖିଳା ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ, ଏହି ତୀରଗୁଡ଼ିକ ଖେଳି ଖେଳି ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଦଳ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ମୃତ୍ୟୁର ପାଶ ପରି ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଗ୍ରହଣ କରିଲା; ରାକ୍ଷସ ଦେହକୁ ବିଦ୍ଧ କରି, ଏହି ତୀର ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଗଲା। ଏହି ତୀର ଆକାଶକୁ ଉଠି, ଦ୍ୱିପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା; ରାମଙ୍କ ଧନୁର ଚକ୍ରରୁ ଅସଂଖ୍ୟ ତୀର ନିସ୍କ୍ରମଣ କରୁଥିଲା। ସେଗୁଡ଼ିକ ବିପୁଳ ଭୟଙ୍କର ହୋଇ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଜୀବନ ନେଇଯାଉଥିଲା; ସେମାନଙ୍କ ଧନୁ, ଧ୍ୱଜ, ଢାଲ ଓ କବଚ ଛିନ୍ନ କରିଦେଉଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମ ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ବାହୁ ଓ କଙ୍କଣ ପରି ଅଳଙ୍କୃତ ହସ୍ତ, ହାତୀର ସୁଣ୍ଡ ପରି ଉରୁ କାଟିଦେଲେ। ସେ ଧନୁରେ ଯୁକ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହାର୍ନେସ୍ ଘୋଡ଼ା, ତାଙ୍କ ଚରିଅଟ୍ ଓ ସାରଥି, ହାତୀ ଓ ତାଙ୍କ ଅଧିରୋହୀ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଗଲେ। ରାମଙ୍କ ତୀର ତାଙ୍କ ଧନୁର ତାରରୁ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲା; ପଦାତି ସେନାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରି, ଯମଲୋକକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ। ବିଭିନ୍ନ ତୀର ଦ୍ୱାରା ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସେହି ସେନା ରାମଙ୍କୁ କେବେ ସ୍ୱସ୍ଥି ମାନିପାରିଲା ନାହିଁ, ଯେପରି ଶୁଷ୍କ ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନିରୁ ରକ୍ଷା ନାହିଁ। କେହି କେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମୀ ରାକ୍ଷସ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ରାମଙ୍କୁ ବାଣ, ଶୁଳ ଓ କୁଟାର ଛାଡ଼ିଲେ। ବିରାଟ ବାହୁବଳୀ ରାମ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ରୋକି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣ ନେଇଲେ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା କାଟିଦେଲେ। ମୁଣ୍ଡ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ଢାଲ ଭଙ୍ଗ, ଧନୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ବାତାସରେ ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ଗଛ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଚିତ୍ରାଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ବଞ୍ଚିଗଲେ, ସେମାନେ ତୀର ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଭୟଭୀତ ହେଇ, ଖରାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ତା'ପରେ ଦୂଷଣ ତାଙ୍କ ଧନୁ ଉଠାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଯମଦୂତ ପରି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ଦୂଷଣଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ଆତ୍ମବଳ ପାଇ, ଭୟ ଛାଡ଼ି, ରାମଙ୍କୁ ମୁହଁମୁହିଁ ଲଢ଼ିବାକୁ ଆସିଲେ; ସେମାନେ ସାଲ, ତାଳ ଗଛ ଓ ପାଥର ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ନେଇଥିଲେ। ଗଦା, ଶୁଳ ଓ ରସ୍ସି ନେଇ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କରିଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ଗଛ ଓ ପାଥରର ବର୍ଷା କଲେ; ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ, ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ହୋଇଯାଇଥିଲା। ପୁଣି ଏକଥର ରାକ୍ଷସମାନେ ଚାରିପଟେ ରାମଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ହୋଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏହି ସମୟରେ ରାମ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଦେଶ ରାକ୍ଷସମାନେ ଘେରି ନେଇଛନ୍ତି, ତୀର ବର୍ଷାରେ ଆବୃତ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରି, ଏକ ଦ୍ୱିପ୍ତିମାନ ଅସ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଅସ୍ତ୍ର ଉପରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ମୋକାଉଥିଲେ। ତା'ପରେ ଧନୁର ଚକ୍ରରୁ ହଜାର ହଜାର ତୀର ନିସ୍କ୍ରମଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦଶ ଦିଗକୁ ତୀରରେ ପୂରିଦେଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀର ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ରାମଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଧାରଣ, ଛାଡ଼ିବା ଓ ଚଳାଇବା ଦେଖିଲେ। ତୀରର ଅନ୍ଧାର ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲା, ଯଦିଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ; ରାମ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ସେ ଏହି ତୀର ଛାଡ଼ୁଛନ୍ତି। ଏକ ସମୟରେ ବହୁତ ରାକ୍ଷସ ଏକାସାଥିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ବହୁତ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ, ବହୁତ ମାଟିରେ ଛିଟିଯାଇଥିଲେ; ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହିପରି ଚିତ୍ରାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା।