ଖରା, ଅତିଶୟ ପ୍ରବଳ ବୀରତାର ଧାରକ, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ଆଶ୍ରମ ପାଇଁ ଯାଉଥିଲେ, ସେଇ ସମୟରେ ରାମ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ସଙ୍କେତଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ରାମ ମନରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ, ଲୋକମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ଚିନ୍ତିତ ହେଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ମହାବଳୀ, ଦେଖ, କେତେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଧ୍ଵଂସକାରୀ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଯାଉଛି, ଏହି ସବୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସଂହାର ନିମିତ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ। ରକ୍ତ ଧାରା ଝରୁଛି, ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଯାଉଛି, ଆକାଶରେ ମେଘମାନେ ଗଧାର ରକ୍ତ ରଙ୍ଗର ହୋଇ ରୂଢ଼ ହେଉଛନ୍ତି। ମୋ ତୀରମାନେ ଧୂଆଁ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର ପିଠି ଧାରଣ କରି ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଉଛି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ। ଅଟବୀର ପକ୍ଷୀମାନେ ଅଜଣା ଭାବରେ କୁହୁଛନ୍ତି, ଆଗକୁ ନିରାପତ୍ତି ନାହିଁ, ଆମ ଜୀବନ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ ଅଛି। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେବ, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମୋର ବାହୁ ପୁନିପୁନି କମ୍ପିବା ଏହି କଥାର ସୂଚନା ଦେଉଛି। କିନ୍ତୁ, ହେ ଭୀର, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ସମ୍ନିକଟରେ ଯିବା, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଆମର ବିଜୟ ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ପରାଜୟ ହେବ; କାରଣ ତୁମ ମୁହଁ ଦ୍ୟୁତିମାନ ଓ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ। ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଯଦି ନିର୍ମଳତା ହରାଇଦେଉଛି, ତେବେ ତାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହେବାର ସୂଚନା। ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ଉଦ୍ଧାତ ହୁଏ, ତାଙ୍କର ଢୋଲ ଓ ଦୟାହୀନ କାର୍ଯ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଛି। ଯିଏ ମଙ୍ଗଳ ଚାହେ, ସେ ଆଗାମୀ ବିପଦ ପାଇଁ ପୂର୍ବପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ଉଚିତ। ତେଣୁ, ତୁମେ ବାଇଦେହୀଙ୍କୁ ସହ ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ବାଣ ନିଅ, ପାହାଡ଼ର ଗହନ ଓ ଦୃଢ଼ ଗୁହାରେ ଶରଣ ନିଅ। ଏହି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ମୁଁ ଚାହେ, ଏନେଇ ମୋ ସହିତ କଥା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୋ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ତୁମେ ଯାଅ, ବିଳମ୍ବ କରିବ ନାହିଁ। ତୁମେ ସୂର୍ବଳୀ ଓ ବୀର, ଏହି ଶତ୍ରୁମାନେ କୁ ମାରିପାରିବ; କିନ୍ତୁ ଏହି ନିଶାଚରମାନେ କୁ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ସଂହାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।" ରାମଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୀତାଙ୍କୁ ସହ ଧନୁଷ୍ୟ-ବାଣ ନେଇ ଦୃଢ଼ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ରାମ କହିଲେ, "ଏବେ, ସେମାନେ ଆସନ୍ତୁ!" ଏବଂ ତାଙ୍କର କବଚ ପିନ୍ଧିଲେ। ସେଇ କବଚର ଦ୍ୟୁତିରେ ରାମ ଅନ୍ଧକାରରେ ଅଗ୍ନିର ନିଭାନ୍ତି ଅପରିମିତ ତେଜରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଉପରେ ହାତ ଦେଇ ଏବଂ ମହାବଳୀ ତୀର ନେଇ ରାମ ତିନିତିନି ଦିଗକୁ ଧନୁଷ୍ୟ ତାଣି, ତାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ତାରର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା। ସେଇ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତ ମହାପୁରୁଷ ଏହି ମହା ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଓ ମହାମୁନିମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଆପସରେ କଥା ହେଲେ, "ଗାଉମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର କୁଶଳ ହେଉ। ରାଘବ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ନିଶାଚରମାନେ ଉପରେ ବିଜୟୀ ହେଉ।" ପୁନି ସେମାନେ କହିଲେ, "ଯେପରି ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ୍ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଆସୁରମାନେ କୁ ନାଶ କରିଥିଲେ, ସେପରି ରାମ ମଧ୍ୟ ଏଠି ରାକ୍ଷସମାନେ କୁ ନାଶ କରନ୍ତୁ।" ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭୟରେ ଏକାପରେ ଏକ ଦେଖିଲେ, "ଚଉଦ ହଜାର ଭୟଙ୍କର କର୍ମ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ, ଓ ଏକ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ରାମ—ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ହେବ?" ଏହି ସମୟରେ ରାମ ତେଜରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଥିବାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଉତ୍କ୍ରୋଧିତ ମହାଶକ୍ତି ରୁଦ୍ର। ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣମାନେ ଏପରି କଥା କହୁଥିବା ବେଳେ, ତକ୍ଷଣାତ୍ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର, ଦୁଷ୍ଟ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ପତାକାଧାରୀ ରାକ୍ଷସ ସେନା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଏହି ନିଶାଚରମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏକାଠି ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ରଣଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଧନୁଷ୍ୟ ତାଣୁଥିଲେ, ତାଳ ଦେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଓ ଢୋଲ ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଅଟବୀ କମ୍ପିଉଠିଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ଅଟବୀର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ, ସେମାନେ ସ୍ଥିର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଚାଲିଗଲେ, ପଛକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ସେନା ତୀବ୍ର ଧାରା ପରି ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା। ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ସମୁଦ୍ର ସମ ଗଭୀର ଏକ ଦଳ ହୋଇ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ; ରାମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦୃଷ୍ଟି ପାତିଲେ। ସେଠାରେ ଖରାଙ୍କ ଦଳ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାମ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଚାପି, ତୀର ତୁଣୀରରୁ ତାଣିଲେ। ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସଂହାର ପାଇଁ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ଧାରଣ କରି, ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତେଜ ଦେଖି ଅଟବୀର ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; କ୍ରୁଧିତ ରାମଙ୍କ ରୂପ ତେଣୁ ସେଇ ପିଣାକଧାରୀ ଶିବଙ୍କ ଦକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିବା ରୂପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ମାଂସଭୋଜୀ ରାକ୍ଷସ ସେନା ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ, ଅଳଙ୍କାର, ରଥ ଓ କବଚର ତେଜରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟର ଘନ ମେଘପଞ୍ଜର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଖରା, ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ସହ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସି, କ୍ରୁଧ ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶତ୍ରୁନାଶୀ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ରାମଙ୍କୁ ଧନୁଷ୍ୟ ତାଣି ଦଢ଼ି ଦେଖି, ଖରା ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, "ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗତି କର।" ସାରଥି ଖରାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଚଳାଇ ରାମ, ମହାବଳୀ, ଏକା ଦଢ଼ି ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ନେଲେ। ଖରାଙ୍କ ଏହି ଅଗ୍ରଗତି ଦେଖି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଭୟଙ୍କର ରଣଧ୍ୱନି କରିଲେ। (ଏଠି ସହିତ ଏହି ମହା ଯୁଦ୍ଧର ଅଗ୍ରଭାଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଏକା ରାମ ଚଉଦ ହଜାର ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସମ୍ନିକଟରେ ଦଢ଼ି ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି।