ଖରା ରାକ୍ଷସ ଦଳର ମୁଣ୍ଡା ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ, ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଦୃଢ଼ତାର ଦେଖା ଦେଇ ଘୋଷଣା କଲେ—"ମୁଁ ତୁମେ ସମ୍ନା ଦେଖୁଛ, ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବି ନାହିଁ। ମୁଁ ରାଗିଲେ, ମଦୋନ୍ମଦ ଏଇରାବତ ଉପରେ ଚାଳିଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରିପାରିବି।" ସେ ଆଉ କହିଲେ, "ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଦେବରାଜ ମଧ୍ୟ ମୋର ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇପାରିବେ—ତେଣୁ ଏହି ଦୁଇ ମଣିଷ କଣ ହେବ?" ଖରାଙ୍କ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦହାଡ଼ ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସ ଦଳରେ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଲାଗିଲା, ଯଦିଓ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ଫାଦରେ ବାନ୍ଧା ଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଅନେକ ମହାତ୍ମା ଏକଠା ହେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଋଷି, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ଏକଠା ହେଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ଗୋମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ହେଉ। ରାଘବ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଏହି ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦୂଷ୍ଟମାନେ, ଉପରେ ଜୟ ଲାଭ କରନ୍ତୁ।" ସେମାନେ ଏହାକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ରଧାରୀ ରୂପରେ ଅସୁରମାନେ ନଶ୍ଟ କରିଥିବା ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦେଇ ଅନେକ ଭାବରେ କହିଲେ। ଦେବମାନେ ଆକାଶର ଆପଣା ରଥରେ ବସି ରାକ୍ଷସ ଦଳକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଶକ୍ତି ଶୋଷି ଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଖରା, ଶ୍ୟେନ ପରି ତେଜ ଗତିରେ ନିଜ ଚରିଅଟ୍ରେ ଦଳର ମୁଣ୍ଡା ହୋଇ ଆଗକୁ ଆସିଲେ; ପୃଥୁଗ୍ରୀବ, ଯଜ୍ଞଶତ୍ରୁ, ବିହଙ୍ଗମ, ଦୁର୍ଜୟ, କରବୀରାକ୍ଷ, ପରୁଷ, କାଳକାର୍ମୁକ, ହେମମାଳୀ, ମହାମାଳୀ, ସର୍ପାସ୍ୟ, ରୁଧିରାଶନ—ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଶୂରବୀର ଖରାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଆଗକୁ ଆସିଲେ; ମହାକପାଳ, ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ, ପ୍ରମାଥ, ତ୍ରିଶିରସ—ଏହି ଚାରିଜଣ ପଛ ଦଳରେ ଦୂଷଣଙ୍କ ସହ ଆସିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦଳ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିଥିବା, ଦୁଇ ରାଜକୁମାର—ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହଠାତ୍ ଆସିଗଲା, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଗ୍ରହମାନେ ଆସନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏକ ନୂତନ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଖରା ଶୂରବୀର ରୂପେ ଆଶ୍ରମ ପାଇଁ ଯାଇଥିବାବେଳେ, ରାମ ନିଜ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସେଇ ଅପଶକୁନ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତାଭରା ଭାବରେ କହିଲେ—"ବାହୁଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଉପସ୍ଥିତ ହେଇଛି, ଯାହା ରାକ୍ଷସମାନେ ନଶ୍ଟ ହେବାର ସୂଚନା ଦେଉଛି।" "ଏଠି ରକ୍ତ ବହୁଛି, କଠୋର ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଯାଉଛି; ଆକାଶରେ ମେଘ ଗଧା ରକ୍ତ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଉଛି। ମୋ ତୀରମାନେ ଧୂଆଁ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପିଠ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଛି। ଅଜଣା ଭାବରେ ବନବାସୀ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଛି; ଆମ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା ନାହିଁ, ଆମ ଜୀବନ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହ ଆସିଛି।" "ଏଠି ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେବ; ମୋର ଭାହୁ ପୁନିପୁନି କମ୍ପି ଯୁଦ୍ଧ ସୂଚନା ଦେଉଛି। କିନ୍ତୁ ଆମେ ଆଗକୁ ଯିବାବେଳେ ନିଶ୍ଚୟ ଜୟ ଆମ ପାଇଁ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଇଁ ପରାଜୟ; କାରଣ ତୁମର ମୁହଁ ଚମକୁଛି।" "ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ଯଦି ତାଙ୍କର ଚେହେରାର ଚମକ ହରାଇଯାଏ, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଶେଷ ହେବାର ଚିହ୍ନ। ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦହାଡ଼ ଓ ଡ଼ମ୍ବ ଶବ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି।" "ଜଣେ ଜଣେ ଭଲ ଚାହିଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କ୍ଷମତା ଓ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ଆସନ୍ତା ବିପଦ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେବା ଉଚିତ। ତେଣୁ, ବନ୍ଧୁ, ବଣ୍ଧୁ, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ନେଇ, ଧନୁ ଓ ତୀର ସହିତ ଗଛ ଭରିଥିବା ଦୁର୍ଗ ଗୁହାରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅ।" "ମୁଁ ଏକା ଏମାନେ ଉପରେ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାକୁ ଚାହେଁ; ଏଥିରେ ମୋ ସହ କିଛି ତର୍କ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କର, ବିଳମ୍ବ କରିନି।" "ତୁମେ ଶୂର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହି ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାରିପାରିବ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଚାହେଁ ଏହି ଦୂଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଏକା ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ।" ରାମଙ୍କ ଏହି ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ, ଧନୁ ଓ ତୀର ସହିତ ଦୁର୍ଗ ଗୁହାକୁ ଗଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ରାମ କହିଲେ—"ଏବେ ସେମାନେ ଆସନ୍ତୁ!" ଓ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର-କବଚ ପିନ୍ଧିଲେ। ଏହି କବଚରେ ରାମ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଅନ୍ଧାରରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଧନୁ ଉଠାଇ, ତୀର ଧରି, ଶୂରବୀର ରାମ ଧନୁର ତାର ଶବ୍ଦରେ ଦିଗ୍ବାସୀମାନେ ଭରିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। ମହାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକଠା ହୋଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଆଲୋଚନା କରିଲେ—"ଗୋମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ହେଉ। ରାଘବ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଏହି ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦୂଷ୍ଟମାନେ, ଉପରେ ଜୟ ଲାଭ କରନ୍ତୁ।" ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ରଧାରୀ ରୂପରେ ଅସୁରମାନେ ନଶ୍ଟ କରିଥିବା ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦେଇ ପୁଣିପୁଣି ଏହି ଭାବରେ କହିଲେ। "ଚଉଦ ହଜାର ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ, ଏକା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ—ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ହେବ?"—ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାମ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧର ଆଗରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟରେ ଆକୁଳ ହେଇଯାଇଲେ। ରାମଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ, ଅକ୍ଷୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧିତ ରୂପ ପରି ଦେଖାଯାଇଲା। ଏହି ସମୟରେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣମାନେ ଏଭଳି କଥା କହୁଥିଲେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଓ ଦହାଡ଼ ଦେଇ, ଭୟଙ୍କର ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଧ୍ୱଜ ଧରି, ଦଳ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦୂଷ୍ଟମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଏକଠା ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ଅଭିମୁଖେ ଉନ୍ମୁଖ ହେଲେ। ସେମାନେ ଧନୁ ତାଣି, ପୁନିପୁନି ତାଣି, ଅଳସା ଭାବରେ ହାଁ ଦେଇ, ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଓ ଡ଼ମ୍ବ ଶବ୍ଦରେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଇଯାଇଲା। ଏହିଭଳି ରାମ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।