ଖରାଙ୍କ ମାଥାରେ ବେଦନା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ତଥାପି ସେ ଦ୍ୱିଧାରେ ପଛକୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ; ଏହି ଭୟାନକ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଅପଶକୁନ ଦେଖି ଖରା ହସି ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ମହା ଭୟାନକ ଅପଶକୁନ ଦେଖିଲୁ। ମୁଁ ଏହାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତିତ ନୁହେଁ; ମୋର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୁର୍ବଳ, ଦୁଇଁକୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖିବି। ମୁଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରୁ ତାରାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ତଳେ ଆଣିପାରିବି। ରାଘବ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଗର୍ବ କରିଛି, ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମୁଁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇବି, ଏହା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ପଛକୁ ଫେରିବି ନାହିଁ; ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ପ୍ରଳୟ ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ତୁମେ ଦେଖୁଛ; ମୁଁ ମିଥ୍ୟା କୁହେନି। ମୁଁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ମଦିରାପାନ କରୁଥିବା ଏଇରାବତ ଉପରେ ଚାଲିଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିପାରିବି। ବିଜ୍ୟୁଧାରୀ ଦେବତାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ମାରିପାରିବି—ତେବେ ଏହି ଦୁଇ ମଣିଷର କଣ? ଖରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଉଚ୍ଚ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିଶାଳ ସେନା ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ; ଏବଂ ମହାତ୍ମାମାନେ, ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଏକଠି ହେଲେ। ଋଷି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ଏକଠି ହୋଇ ଧର୍ମମୟ କର୍ମ କରୁଥିବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଗୋଉ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏବଂ ଏହି ଜଗତରେ ମାନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଭଲରେ ରହୁନ୍ତୁ। ରାଘବ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଜୟ କରନ୍ତୁ। ବିଷ୍ଣୁ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି ଅଗ୍ରଣୀ ଅସୁରମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ, ସେପରି ରାଘବ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତୁ।” ଏପରି ଓ ଅନେକ ଭାବରେ ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନେ କଥା କହିଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସେନା ଦେଖି ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଶକ୍ତି ଅବସାନ ହେଇଯାଇଛି। ଏପରି ଖରା, ଗରୁଡ଼ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ସେନାର ମୁଣ୍ଡେ ରଥରେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ବାହାରିଲେ; ପୃଥୁଗ୍ରୀବ, ଯଜ୍ଞଶତ୍ରୁ, ବିହଂଗମ, ଦୁର୍ଜୟ, କରବୀରାକ୍ଷ, ପରୁଷ, କାଳକାର୍ମୁକ, ହେମମାଳୀ, ମହାମାଳୀ, ସର୍ପାସ୍ୟ, ରୁଧିରାଶନ—ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଶୂରବୀର ଖରାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଲେ; ମହାକପାଳ, ସ୍ଥୂଲାକ୍ଷ, ପ୍ରମାଥ, ତ୍ରିଶିରା—ଏହି ଚାରି ଦୂଷଣଙ୍କ ପଛରେ ସେନାର ଅନ୍ତିମ ଭାଗରେ ଚାଲିଲେ। ଏହି ଭୟାନକ ଓ ତୀବ୍ର ଗତିର ରାକ୍ଷସ ସେନା, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏପରି ଆସିଗଲା, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଗ୍ରହମାନେ ଆସନ୍ତି। ଏଠାରେ ଚବିଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ମହାବଳୀ ଖରା ଆଶ୍ରମ ପାଇଁ ଯାଇଥିବାବେଳେ, ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଏହି ଅପଶକୁନ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଭୟାନକ ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ଅପଶକୁନ ଦେଖି, ରାମ ଜନମାନେଙ୍କ ଭଲ ନିମିତ୍ତରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ହେଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ବାହୁଶାଳୀ, ଦେଖ, ଏହି ଭୟାନକ ଓ ନାଶକ ଅପଶକୁନ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ସୂଚନା ଦେଉଛି। ରକ୍ତ ଝରଣା ଅପରିମିତ ଚିତ୍କାର କରୁଛି, ଆକାଶରେ ମେଘମାନେ ଗଧା ରକ୍ତର ରଙ୍ଗରେ ଅସ୍ତିର ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି। ମୋର ବାଣମାନେ ଧୂଆଁ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପିଠିରେ ଲପଟି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅସ୍ତିର ହେଇଯାଇଛି, ହେ ବିବେକୀ। ଅରଣ୍ୟର ପକ୍ଷୀମାନେ ଅଜଣା ଭାବରେ ଚିତ୍କାର କରୁଛି; ଆଗକୁ ଆମେ ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଆମ ଜୀବନ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହ ଅଛି। ଏଠି ନିଶ୍ଚିତ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ହେବ; ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମୋର ବାହୁ ଆବାର୍ଜିତ ଭାବରେ କମ୍ପି ଯୁଦ୍ଧର ସୂଚନା ଦେଉଛି। କିନ୍ତୁ, ହେ ବୀର, ଆମେ ସମ୍ମୁଖ ହେଲେ, ଜୟ ଆମ ପାଖରେ ଓ ପରାଜୟ ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଖରେ ନିଶ୍ଚିତ; କାରଣ ତୁମର ମୁହଁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଛି। ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେର ମୁହଁ ଯଦି ଅନ୍ଧାରା ହେଉଛି, ତେବେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହେବାର ଲକ୍ଷଣ। ରାକ୍ଷସମାନେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଭୟାନକ ଶବ୍ଦ ଓ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରୁଥିବା ଦେମନମାନେ ଢୋଲ ମାଡ଼ୁଥିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଛି। ଯିଏ ଭଲ ଚାହେ, ସେ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେବା ଉଚିତ, ଜଣେ ବିବେକୀ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦକୁ ଅନୁମାନ କରି। ଏହିପରି, ତୁମେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ସହ ନେଇ, ଧନୁ ଓ ବାଣ ନେଇ ଗଛରେ ଘନ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅ। ମୁଁ ସେମାନେକୁ ଏକା ମୁକାବିଲା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ଏଠାରେ ମୋ ସହ ଅନ୍ୟଥା କଥା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଯାଅ, ବିଳମ୍ବ କରିନାହିଁ। ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶୂର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହି ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାରିପାରିବ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏହି ନିଶାଚରମାନେକୁ ଏକା ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଏପରି ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୀତାଙ୍କୁ ସହ ଧନୁ ଓ ବାଣ ନେଇ ସୁରକ୍ଷିତ ଗୁହାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୀତାଙ୍କ ସହ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ରାମ କହିଲେ, “ଏବେ ସେମାନେ ଆସନ୍ତୁ!” ଏବଂ ତାଙ୍କର କବଚ ପିନ୍ଧିଲେ। ଏହି ଆଗ୍ନିପରି ଦୀପ୍ତିମାନ କବଚରେ ରାମ ଅନ୍ଧାରାରେ ଅଗ୍ନିର ଶିଖାପରି ଦେଖାଯାଇଲେ। ଧନୁ ଉପରେ ଉଠାଇ ଏବଂ ମହାବାଣ ନେଇ, ଶୂରବୀର ରାମ ଧନୁର ତାରର ଧ୍ୱନିରେ ଚାରିପାଖକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଦଢ଼ ଭାବରେ ଉଭା ହେଲେ। ଏବେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ, ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଏକଠି ହେଲେ। ମହା ଋଷିମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଏକଠି ହୋଇ ଆପସରେ କଥା କହିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଗୋଉ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ଏହି ଜଗତର ଭଲ ହେଉ। ରାଘବ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଜୟ କରନ୍ତୁ!” ଚକ୍ରଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଗ୍ରଣୀ ଅସୁରମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ, ସେପରି ରାଘବ କରନ୍ତୁ। ତେବେ, ଚାରି ହଜାର ରାକ୍ଷସ, ଭୟାନକ କର୍ମ କରୁଥିବା, ଏବଂ ଏକା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ—ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ହେବ? ଏଠାରେ ଚବିଶତମ ସର୍ଗର ଶେଷ।