ଖରାଙ୍କ ରଥ ଚାଳକ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହେବା ସହିତ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଖରାଙ୍କ ରଥ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚାଲିଗଲା। ଏହାର ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ମଧ୍ୟଦିଗକୁ ଭରିଦେଲା। ଏହି ସମୟରେ ଖରାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ବେସି ବଢ଼ିଗଲା, ତାଙ୍କର କଠୋର କଣ୍ଠସ୍ୱର ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱୟଂ ଯେପରି ସତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ଆଗେଇଯାଏ, ସେପରି ଖରା ତାଙ୍କର ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ପୁଣି ଚିତ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ମେଘ ଯେପରି ପାଥର ଫିଙ୍ଗେ, ସେପରି ଗର୍ଜନ କଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସେନା ଯାତ୍ରା କରୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ଅଶୁଭ ରକ୍ତ ବର୍ଷା ହେଲା, ଯାହା ଗଧା ରଙ୍ଗର ରକ୍ତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଖରାଙ୍କ ରଥକୁ ଯୋଗାଯାଇଥିବା ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ାମାନେ ହଠାତ୍ ରାଜପଥରେ ଫୁଲରେ ଢାକା ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଏକ ଅନ୍ଧକାର ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର ଦେଖାଗଲା, ଯାହା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଚକ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେତେବେଳେ, ଉଠାଯାଇଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଜ ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ଦେହୀ ଭୟଙ୍କର ଗୃଧ୍ର ବସିଗଲା। ଜନସ୍ଥାନ ନିକଟରେ ମାଂସାହାରୀ ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ଖରାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଚିତ୍କାର କରି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଲେ। ତେଜସ୍ୱୀ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀତିଜନକ ପଶୁମାନେ ଅଶୁଭ ରାତିବାସୀଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ। ଆକାଶ ଭାରି ମେଘରେ ଢାକାଗଲା, ସେଗୁଡ଼ିକ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ରକ୍ତ ଓ ପାଣିର ଧାରା ନିଏଇ ଆସିଥିଲା, ଯାହା ଆକାଶକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ କରିଦେଲା। ଏକ ଦାରୁଣ ଅନ୍ଧକାର ଛାଇଲା, ଯାହା ଦେଖି କେହି ଦିଗ ବା ମଧ୍ୟଦିଗ ବୁଝିପାରୁନଥିଲେ। ସମୟ ନ ଥିବା ଗୋଧୂଳିବେଳେ ତରଳ ରକ୍ତ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏବେ, ଭୟଙ୍କର ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ଖରାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଚିତ୍କାର କରିଲେ। ମାରାବାଡ଼ି, କାନ୍ତା, ଓ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଚିତ୍କାର କରି, ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଇଲେ। ବଳାଙ୍କ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଅଗ୍ନି ଝାଡ଼ୁଥିବା କବନ୍ଧ ପରି ଏକ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିକଟେ ଦେଖାଗଲା। ମହାରାକ୍ଷସ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ଅସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ପବନ ତୀବ୍ର ହେଲା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ତେଜ ହରାଇଲା। ରାତି ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାରାମାନେ ଜୁହୁରି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ପଦ୍ମମାନେ ମାନ୍ୟ ମାଛ ଓ ପକ୍ଷୀ ଲୁଚିଯିବାରୁ ଶୁଷ୍କ ଓ ମ୍ଲାନ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ଗଛମାନେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ହୀନ ହୋଇଗଲେ; ପବନ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଲାଲ ଧୂଳି ଉଡ଼ିଲା। ସେଠାରେ ଚିଞ୍ଚିରା ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ 'ଚୀଚୀ', 'କୂଚୀ' ଧ୍ୱନି କରିଲେ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଉଲ୍କାପାତ ହେଲା। ପୃଥିବୀ, ତାହାର ପାହାଡ଼, ଅରଣ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ କମ୍ପିତ ହେଲା; ଏହି ସମୟରେ ଖରା ତାଙ୍କର ରଥରୁ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ବାମ ହାତ କମ୍ପିତ ହେଲା, କଣ୍ଠସ୍ୱର କମ୍ପିତ ହେଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଆସିଗଲା, ସେ ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ। ମାଥାରେ ବେଦନା ହେଲା, ତଥାପି ସେ ଏହି ମହାଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖି ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଫେରିଲେ ନାହିଁ। ଏବେ ଖରା ହସି ରାକ୍ଷସମାନୋଁକୁ କହିଲେ, "ଏହି ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଛି। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତିତ ନୁହେଁ; ମୋର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବା ଦୁର୍ବଳ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖେ। ମୋର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ମୁଁ ତାରାମାନୋଁକୁ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରୁ ତଳକୁ ଆଣିପାରିବି। କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଶକ୍ତିରେ ଅହଂକାର କରୁଥିବା ରାଘବ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେବି। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ହତ୍ୟା କରିବା ଛାଡ଼ି ଫେରିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ନାଶ ମୋର ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରମାଣିତ ହେଉଛି; ମୁଁ ମିଥ୍ୟା କହୁନାହିଁ। ମୁଁ ଚାହିଲେ କ୍ରୋଧରେ ମତ୍ତ ଏଇରାବତ ଚଢ଼ିଥିବା ଦେବତାମାନୋଁର ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିପାରିବି। ଯେଉଁଠାରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ୍ୟା କରିପାରିବି, ତେବେ ସେଇ ଦୁଇ ମାନବ କଣ?" ଏହିପରି ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ରାକ୍ଷସ ସେନା ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ଯଦିଓ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ସରେ ବନ୍ଧା ଥିଲେ; ଏବଂ ବଡ଼ ଆତ୍ମାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଋଷି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ଗୋମାତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସମସ୍ତ ମହାନ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ରାଘବ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନୋଁକୁ ଜୟ କରୁନ୍ତୁ। ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ ଚକ୍ରଧାରୀ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଦାନବମାନୋଁକୁ ବିନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ, ସେପରି ହେଉନ୍ତୁ।" ଏହିପରି ଅନେକ ଭାବରେ ସେମାନେ କଥା କହିଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଉତ୍ସୁକତାରେ ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ଯାହାର ଜୀବନଶକ୍ତି ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଖରା, ବାଜ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ସେନାର ମୁଣ୍ଡରେ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ପୃଥୁଗ୍ରୀବ, ଯଜ୍ଞଶତ୍ରୁ, ବିହଙ୍ଗମ, ଦୁର୍ଜୟ, କରବୀରାକ୍ଷ, ପରୁଷ, କାଳକାର୍ମୁକ, ହେମମାଳୀ, ମହାମାଳୀ, ସର୍ପାସ୍ୟ, ରୁଧିରାଶନ—ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଶୂରବୀର ଖରାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଆଗେଇଲେ। ମହାକପାଳ, ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ, ପ୍ରମାଥ, ତ୍ରିଶିରା—ଏହି ଚାରି ଦୂଷଣଙ୍କ ପଛରେ ସେନାରେ ଚାଲିଲେ। ଏହି ଦାରୁଣ ତୀବ୍ର ଗତିର ରାକ୍ଷସ ସେନା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ଏକାଏକି ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ର—ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖିନ ହେଲା, ଯେପରି ଗ୍ରହମାଳା ରୂପେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଘେରିଥାଏ। ଏହିଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଖରା ମହାବଳୀ ହୋଇ ଆଶ୍ରମ ଦିଗକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସେଇ ଅପଶକୁନ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଦାରୁଣ ଅପଶକୁନ ଦେଖି ରାମ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଦେଖ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ଏହି ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ନାଶକ ଅପଶକୁନ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନୋଁର ବିନାଶ ଆଣିଦେବ।