ଏକ ଦିନ, ଜନସ୍ଥାନରୁ ଖରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ହଜାର ଭୟାନକ ରାକ୍ଷସ ଭୟଜନକ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର—ଭାଲ, ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଦଣ୍ଡ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଧନୁଷ, ଗଦା, ତଳୱାର, ମୁସଳ ଓ ଅସ୍ତ୍ରପାତ ଧରି—ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବେରହେଲେ। ସେମାନେ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଖରଙ୍କ ରଥ ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଅଲ୍ପ ଦୂରରେ ଚାଲିଥିଲା। ଖରଙ୍କ ରଥ ଚାଳକ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଖର ଶତ୍ରୁବିନାଶକ ଭାବେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚାଲିଲା, ଏହାର ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ମଧ୍ୟଦିଗକୁ ଭରିଦେଲା। ଖରଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ବଢ଼ିଗଲା, ତାଙ୍କର କଠୋର କଣ୍ଠସ୍ୱରରେ ସେ ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକକୁ ଚିତ୍କାର କରିଲେ, ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଆଗେଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଭୟାନକ ଅସୁଭ ସେନା ଯାତ୍ରା କରିବା ସମୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତବର୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ଗଧାର ରଙ୍ଗ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଖରଙ୍କ ରଥରେ ଯୋଜିଥିବା ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ଅଚାନକ ମାର୍ଗରେ, ଫୁଲରେ ଢାକା ଏକ ସ୍ଥାନରେ, ଚିତ୍ତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ଏକ ଅନ୍ଧକାର ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର ଦେଖାଯାଇଲା। ସେଥିରେ, ଉଠାଇଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଜାର ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଗୃଧ୍ର ବସିଗଲା। ଜନସ୍ଥାନ ନିକଟରେ ମାଂସାହାରୀ ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ଖରଙ୍କ ଚିତ୍କାର ଦେଇ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ତାପରେ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଆକାଶରେ ଭୟଙ୍କର, ଭୟାନକ ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଯିବା ଲାଗିଲା। ଭାଗ୍ନ ହାତୀମାନେ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ମେଘ ରକ୍ତ ଓ ପାଣି ଧାରଣ କରି ଆକାଶକୁ ଆଛାଦିତ କରିଦେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଆକାଶ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନଥିଲା। ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର ସମଗ୍ର ଦିଗକୁ ଢାକିଦେଲା, ଦିଗ ଓ ମଧ୍ୟଦିଗ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଇଗଲା। ସମୟ ନଥିବା ସନ୍ଧ୍ୟା ତାଜା ରକ୍ତର ରଙ୍ଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା; ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ଖରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଚିତ୍କାର କଲେ। ଅପଶକୁନ ସୂଚକ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରି, ମାଂସାହାରୀ ପକ୍ଷୀ, ଶାଳିକା, ଶ୍ୱାନ, ଗୃଧ୍ର ଭୟ ଦେଖାଉଥିଲେ। ବଳାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଗ୍ନିମୁଖ ଏକ କବନ୍ଧ, ଲୋହା ଗଦା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ନାମକ ଦାନବ ଅସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଗ୍ରସିଲେ; ତୀବ୍ର ବାୟୁ ବହିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ହରାଇଦେଲା। ରାତି ନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ତାରାମାନେ ଦୀପାର୍ଶିକ ଭଳି ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ପଦ୍ମ ଫୁଲ ମୁଝାଇଗଲା, ମାଛ ଓ ପକ୍ଷୀ ଲୁଚିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଗଛମାନେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ବିହୀନ ହେଇଗଲେ, ବାୟୁ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଲାଲ୍ ଧୂଳି ଉଡ଼ିଗଲା। ତାଲେ ଶାଳିକାମାନେ 'ଚୀଚୀ' ଓ 'କୂଚୀ' ଧ୍ୱନି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଭୟଙ୍କର ଉଲ୍କାପାତ ହେଲା। ପୃଥିବୀ ତାହାର ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ କମ୍ପିଗଲା; ଏହି ସମୟରେ ଖର ତାଙ୍କ ରଥରୁ ଗର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ବାମ ହାତ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, କଣ୍ଠସ୍ୱର କ୍ଷୀଣ ହେଲା, ଚକ୍ଷୁରେ ନୀର ଆସିଲା, ଚାରିପାଖେ ଦେଖିଲେ। ମାଥାରେ ବେଦନା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ତଥାପି ସେ ଭୟ ଅଥବା ଭ୍ରମରେ ପଛେଇଲେ ନାହିଁ—ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖି। ଏହାପରେ ଖର ହସି ଦେଇ ସବୁ ରାକ୍ଷସମାନେ କୁହିଲେ, "ଏହି ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ। ମୋର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବଳବାନ ଓ ଦୁର୍ବଳକୁ ଏକ ଭାବେ ମନେ କରେ। ମୁଁ ଚାହିଲେ ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆଣିପକାଇପାରିବି। ମୁଁ କ୍ରୋଧେ ତାଲିନ୍ଦିଆ ରାଘବ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇଦେବି। ସେମାନେ ମୁଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ନ ମାରିଲେ, ପଛେଇବି ନାହିଁ—ମୋର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପତନ। ଏହି କଥା ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକଦମ ସତ୍ୟ; ମୁଁ କଦାଚିତ୍ ମିଥ୍ୟା କୁହେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଚାହିଲେ କ୍ରୋଧେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରିପାରିବି, ସେ ମଦୋନ୍ମତ ଏୟରାବତ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଜ୍ରଧାରୀ, ସେକୁ ମୁଁ ମାରିପାରିବି—ତେବେ ଏହି ଦୁଇ ମଣିଷ କ'ଣ?" ଖରଙ୍କ ଏହି ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ରାକ୍ଷସ ସେନା ମୃତ୍ୟୁ ପାଶରେ ବନ୍ଧା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଏବଂ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଏକତ୍ର ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଋଷି, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା ହେଲେ—"ଗାଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମହାନ୍ ପୁଜ୍ୟମାନେ କୁ ସୁଖ ହେଉ। ରାଘବ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହେଉ। ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ ଚକ୍ରଧାରୀ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଦାନବମାନେ କୁ ନଶ୍ୱ କରିଥିଲେ, ସେପରି ରାମ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତୁ।" ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ମହାମୁନିମାନେ କଥା ହେଲେ। ଦେବମାନେ ଏହି ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ତାଙ୍କ ଅକାଶରଥରେ ବସି ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ଯାହାର ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଖର, ବାଜ୍ ପରି ଦୂତିରେ, ସେନାର ଆଗରେ ତାଙ୍କ ରଥରେ ଚାଲିଆସିଲେ। ପୃଥୁଗ୍ରୀବ, ଯଜ୍ଞଶତ୍ରୁ, ବିହଂଗମ, ଦୁର୍ଜୟ, କରବୀରାକ୍ଷ, ପରୁଷ, କାଳକାର୍ମୁକ, ହେମମାଳୀ, ମହାମାଳୀ, ସର୍ପାସ୍ୟ, ରୁଧିରାଶନ—ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଶୂରବୀର ଖରଙ୍କ ଚାରିପାଖେ ଗତି କରିଥିଲେ। ମହାକପାଳ, ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ, ପ୍ରମାଥ, ତ୍ରିଶିରା—ଏହି ଚାରିଏ ଦୂଷଣଙ୍କ ପଛରେ ସେନାରେ ଚାଲୁଥିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୂତି ରାକ୍ଷସ ସେନା, ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାୟରେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ଏକାଏକି ଦୁଇ ରାଜକୁମାର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟି ହେଲେ—ଏପରି ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ମାଳାପରି ଗ୍ରହମାନେ ଆବୃତ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ବିଶିଷ୍ଟ ଏଇ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା।