ଏହି କଥା ଆରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଶ୍ରୀମତ୍ ରାମାୟଣର ଏକ ଭୟାନକ ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ତର୍ଗତ। ଖରା ଏବଂ ଦୂଷଣାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କ, ମେଘ ଭଳି କଳା ଦେହରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ସଂସାରକୁ କ୍ଷତି କରିବା ପାଇଁ ଚାଲିଥିଲେ। ଦୂଷଣାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଖରା କହିଲେ, “ମୂଦୁ ଭାବରେ ମୋ ରଥ, ଧନୁ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଣ, ତଳୱାର ଏବଂ ବେଶି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଣ ନେଇ ଆସ। ମୁଁ ଆଗରେ ଚାଲିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ ଅନ୍ୟାୟୀ ରାମ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ପୌଳସ୍ତ୍ୟମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଧ୍ୱଂସ ହେବେ।” ଏପରି କହି ଦୂଷଣା ଖରା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ରଥ ଆଣିଲେ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ ଥିଲା। ଏହି ରଥ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖର ଭଳି, ସୁନାର ଶ୍ରଙ୍ଗାର, ସୁନାର ଚକା, କ୍ୟାଟ୍ସ-ଆଇ ମଣିର ଯୁକ୍ତ ଯୋକ୍, ମାଛ, ଫୁଲ, ଗଛ, ପର୍ବତ, ସୁନାର ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଭ ପକ୍ଷୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଏବଂ ତାରା ଚିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଛାଦିତ ଥିଲା। ଏହି ରଥରେ ଧ୍ୱଜ, ତଳୱାର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘଣ୍ଟା ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ସଦା ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ। ଖରା ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଏହି ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ। ଖରା ଏହି ବିଶାଳ ସେନାକୁ ଦେଖି, ଯେଉଁଥିରେ ରଥ, କବଚ, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଧ୍ୱଜ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଦୂଷଣାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଚାଲିଯାଉ!” ତାପରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ସେନା, ଭୟଜନକ କବଚ, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଧ୍ୱଜ ସହିତ, ଜନସ୍ଥାନରୁ ଉଚ୍ଚ ରବ କରି ବେଗରେ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କ ହାତରେ ଗଦା, ବଣ, ତ୍ରିଶୂଳ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁଲାଡି, ତଳୱାର, ଚକ୍ର, ମୁଷଳ, ଜଭେଲିନ, ଲାଞ୍ଚ, ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଦଣ୍ଡ, ବଡ଼ ଧନୁ, ମୁଷଳ, ତଳୱାର, ମୁଷଳ ଏବଂ ବଜ୍ର ଥିଲା, ଯାହା ଦେଖି ଭୟ ଲାଗୁଥିଲା। ଚୌଦ ହଜାର ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ, ଖରାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁସରି, ଜନସ୍ଥାନରୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୃତ ଗତିରେ ଅଗ୍ରସର ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଖରାଙ୍କ ରଥ ଚାଲିଗଲା। ଖରାଙ୍କ ରଥ, ଶତ୍ରୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ, ତୀବ୍ର ରବ କରି ସମସ୍ତ ଦିଶା ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଦିଶାକୁ ଭରିଦେଲା। ଖରା, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, କଠୋର କଣ୍ଠରେ, ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଧ୍ୱଂସ ପାଇଁ ଯମ ଭଳି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ; ରଥଚାଳକକୁ ଆଉ ଏକଥା କହି, ମେଘ ଭଳି ଗଜ୍ଜନ କରି ଚିତ୍କାର କରିଲେ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଆଣିଲା। ରାକ୍ଷସ ସେନା ଚାଲିବା ସମୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତ ଧାରା, ଗଧା ଭଳି ବର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ବର୍ଷିଲା। ଖରାଙ୍କ ରଥର ଘୋଡ଼ା ରାଜପଥରେ, ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ, ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବରେ ଚିଉଁ ହୋଇଗଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ଏକ କଳା ଏବଂ ରକ୍ତିମ ଚକ୍ର ଦେଖାଗଲା। ସୁନାର ଧ୍ୱଜର ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଗୃଧ୍ଧ ପଖା ଦେଖାଗଲା। ଜନସ୍ଥାନ ନିକଟରେ ମାଂସ ଭକ୍ଷୀ ଜନ୍ତୁ ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ଖରାଙ୍କ କ୍ରନ୍ଦନ ଶବ୍ଦ କରି, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରି ଆସିଲେ। ଦିଗ୍ବାସୀ ଭୟଙ୍କର ଜନ୍ତୁମାନେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରିଲେ। ଆକାଶରେ ବଡ଼ ମେଘ, ଭାଗ ହୋଇଥିବା ହାତୀ ଭଳି, ରକ୍ତ ଏବଂ ଜଳ ଧାରା ବହାଇ, ଆକାଶକୁ ଆଛାଦିତ କରିଦେଲେ। ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧାର ଆସିଗଲା, ଦିଗ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଦିଗ ଦେଖାଯିବା ନାହିଁ। ସନ୍ଧ୍ୟା, ସମୟ ବିନା, ତାଜା ରକ୍ତ ଭଳି ବର୍ଣ୍ଣରେ ଚମକୁଥିଲା; ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଜନ୍ତୁ ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ଖରାଙ୍କୁ ଦେଖି ଚିତ୍କାର କରିଲେ। ବକ, ଶ୍ୟାଳ, ଗୃଧ୍ଧମାନେ ଅପଶକୁନ ଧ୍ୱନି କରିଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପଶକୁନ ସୂଚନା ଦେଉଥିଲେ। ବଳାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଗ୍ନି ମୁହାଁରେ ଏକ କବନ୍ଧା, ଲୋହ ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଖାଗଲା। ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ଭୟଙ୍କର ଚାୟାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ବାୟୁ ତୀବ୍ର ଭାବରେ ବହିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚମକ ହରାଇଗଲା। ତାରା ଦିନ ପାଳେ ଜ୍ୟୋତି କରି ଦେଖାଗଲେ; ମାଛ ଏବଂ ପକ୍ଷୀ ଲୁଚିଥିବା ଲଟସ ଶୁଖି ଏବଂ ଶୁଷ୍କ ହେଇଗଲା। ଗଛ ଫୁଲ ଏବଂ ଫଳ ବିନା ହେଇଗଲା; ଚିତା ରଙ୍ଗର ଧୂଳି ବିନା ପବନରେ ଉଡିଗଲା। ଷ୍ଟାର୍ଲିଂ ପକ୍ଷୀ 'ଚିଚି' ଏବଂ 'କୁଚି' ଧ୍ୱନି କରିଲେ; ଭୟଙ୍କର ଉଲ୍କା ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା। ପୃଥିବୀ, ପର୍ବତ, ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ କମ୍ପି ଉଠିଲା; ଖରା ରଥରୁ ଗଜ୍ଜନ କରିଲେ। ତାଙ୍କ ବାମ ହାତ କମ୍ପିଲା, କଣ୍ଠ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା, ଚକ୍ଷୁରେ ଅଶ୍ରୁ ଆସିଲା, ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ। ମୁଣ୍ଡରେ ବେଦନା ହେଲା, ତଥାପି ସେ ଭୟରେ ଫିରିଲେ ନାହିଁ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖି। ତାପରେ ଖରା ହସି, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ମୁଁ ଏହି ଅପଶକୁନକୁ ଭୟ କରୁନାହିଁ; ମୋ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦୂର୍ବଳ ଦୁଇଁକୁ ସମାନ ଭାବରେ ଦେଖିବି। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଣ ଦ୍ୱାରା ତାରାକୁ ଆକାଶରୁ ଆଣିପାରିବି।” “ମୁଁ ଏବେ କ୍ରୋଧରେ ରାଘବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେବି, ଏହି ମୃତ୍ୟୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ବିନା ମୁଁ ଫିରିବି ନାହିଁ; ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପତନ ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ଏହା ତୁମେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖୁଛ; ମୁଁ ଏଠାରେ ମିଥ୍ୟା କହୁନାହିଁ। ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିପାରିବି, ଯିଏ ମଦୋନ୍ମତ ଏୟିରାବତରେ ଚଢ଼ିଛନ୍ତି। ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବତାକୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିପାରିବି—ତେବେ ଏହି ଦୁଇଜଣ ମନୁଷ୍ୟ କଣ?” ଏପରି ଖରାଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ଗଜ୍ଜନ ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।