ଶୂର୍ପଣଖା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ, ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଷୋଭରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ନିକଟରେ, ଦୁଃଖରେ ଭାସି, ନିଜ ପେଟକୁ ହାତ ଦେଇ କାନ୍ଦୁଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପହାସ କରି କହିଲେ, “ତୁମେ ଏଠି କ’ଣ ପ୍ରକାର ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛ ? ତୁମେ ଶକ୍ତିହୀନ, ତୁମର କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ନାହିଁ, ଏ ଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରିପାରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ । ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଏତେ ଅଧିକ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ତୁମର ନିଶ୍ଚୟ ନାଶ ହେବ, କାରଣ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ସେଇ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ।” ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଓ ଅପମାନ ଭୋଗି ବେହୋସ ହୋଇଥିବା ଶୂର୍ପଣଖା, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଖରଙ୍କ ପାଖରେ ଗଲେ । ଏଠାରେ ଆରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଏକୋଇଶ ଓ ବାଇଶ ଅଧ୍ୟାୟର ଦୃଶ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ଯୋଦ୍ଧା ଖର ତାଙ୍କ ରାକ୍ଷସ ସାଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି କଠୋର ଶବ୍ଦ କହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଖରଙ୍କ ଚାଉଁଥିଲା ତାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଏ । ଖର କହିଲେ, “ମୋ ଏହି କ୍ରୋଧ, ଯେଉଁଥିରୁ ତୁମେ ଅପମାନିତ ହେଉଛ, ଏହା ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ଅପରିମିତ । ଏହା କେବେ ବା ରୋକାଯିବ ନାହିଁ, ଏହି କ୍ରୋଧ ହେଉଛି ଉତ୍ତାଳ ସମୁଦ୍ର ଭଳି । ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ କୌଣସି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଣି ନାହିଁ—ସେ ଏକ ସାଧାରଣ ମଣିଷ, ଯାହାର ଜୀବନ ଶେଷ ହେଉଛି । ଆଜି ସେ ତାଙ୍କର ଅପରାଧରେ ନିଜେ ଜୀବନ ହରାଇବେ ।” ଖର ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ କରି କହିଲେ, “ତୁମେ ଆଉ କାନ୍ଦିବା ଛାଡ଼, ଚିନ୍ତା କରନି । ମୁଁ ଏଇ ଦିନେ ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି । ଆଜି ତୁମେ ମୋ କଠାର ଆଘାତରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦୁର୍ବଳ ରାମଙ୍କ ତାଜା ରକ୍ତ ପିଇବାକୁ ପାଇବ ।” ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଶୂର୍ପଣଖା ଖୁସିରେ ଭରିଯାଇ, ମୂଢ଼ତାରେ ପୁନି ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ । ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇଥିବା ଖର, ଏବେ ପୁନି ପ୍ରଶଂସିତ ହେଇ, ତାଙ୍କ ସେନାପତି ଦୂଷଣଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ମୋ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଚଳିଥିବା ଚୌଦଶ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂଗ୍ରାମରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୟାହୀନ । ସେମାନେ ମେଘମାନଙ୍କ ଭଳି କଳା, ସମସ୍ତେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଜ୍ଜିତ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଏକଠା କର । ମୋ ରଥ, ଧନୁ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ତୀର, ଖଡ଼ଗ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦେଖାଇ ଆଣ । ମୁଁ ଆଗରୁ ଯିବି, ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ଏହି ଅନ୍ୟାୟୀ ରାମଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ।” ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ଦୂଷଣ ଖରଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ରଥ ଆଣିଦେଲେ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଚିତ୍ରବିଚିତ୍ର ଘୋଡ଼ାରେ ଯୁକ୍ତ । ଏହି ରଥ ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖର ସମ, ଉତ୍ତମ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର, ମଣିମୟ ଯୁଗ, ମାଛ, ଫୁଲ, ଗଛ, ପାହାଡ଼, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚାନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଭ ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ତାରା ଚିତ୍ର ଲଗାଇ ଅଳଙ୍କୃତ । ଏହାରେ ଧ୍ୱଜା, ଖଡ଼ଗ, ଘଣ୍ଟା ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ଥିଲା । ଖର କ୍ରୋଧରେ ଏହି ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ । ଏହି ଅସିମ ରାକ୍ଷସ ସେନା ଚାରିଦିଗରେ ରଥ, କବଚ, ଅସ୍ତ୍ର, ଧ୍ୱଜା ସହ ଏକଠା ହେଲେ । ଖର ଦୂଷଣକୁ ଆଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ, “ଚଳ !” ସମସ୍ତେ ଜନସ୍ଥାନରୁ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରି, ଅତି ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବେ ଚାଲିଗଲେ । ସେମାନେ ହାତରେ ଗଦା, ଶୂଳ, ତ୍ରିଶୂଳ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁଠାର, ଖଡ଼ଗ, ଚକ୍ର, ମୁଶଳ, ଭୟଙ୍କର ବଜ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିଲେ । ଏହି ଚୌଦଶ ହଜାର ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଖରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଜନସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ । ଏହି ଭୟାନକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଖରଙ୍କ ରଥ ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲା । ଖରଙ୍କ ରଥ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚାଲି ଚାରିଦିଗର ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ଅନ୍ତଃପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା । ଖର ଏତେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱରୂପ ନେଇ, ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ଆଉ ଉତ୍ତେଜିତ କରି ଗର୍ଜନ କରିଲେ । ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ସେନା ଯିବା ସମୟରେ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଦେଲା । ଏକ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷା ହେଲା, ଗୋଡ଼ା ବେସ୍ତି ହେବା ସମୟରେ ମାନ୍ୟା ଦେଖାଗଲା । ଖରଙ୍କ ରଥର ଘୋଡ଼ା ରାଜପଥରେ ଅପୂର୍ବ ଫୁଲ ଭିତରେ ଅଚାନକ ଲୁଚିଗଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ଏକ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର ଦେଖାଦେଲା । ଉଠିଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଜା ପାଖକୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବଡ଼ ଗୃଧ୍ର ଆସି ବସିଗଲା । ଜନସ୍ଥାନ ପାଖରେ ମାଂସଭୋଜୀ ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ଖରଙ୍କ ନାମର ଚିତ୍କାର କରି ଭୟାନକ ଧ୍ୱନି କରିଲେ । ଦିଗ୍ବଜ୍ରା, ଅଶୁଭ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଅନେକ ପଶୁପକ୍ଷୀ ରାତିର ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରିଲେ । ଆକାଶ ମାନେ ବଡ଼ ହାତୀର ଭାଗ ଭଳି ଦେଖାଯିବା ବଡ଼ ବଡ଼ କଳା ମେଘ ନାଳି ଓ ରକ୍ତ ଧାରା ନେଇ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲେ । ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧାର ଛାଇ ଗଲା, ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଇଗଲା । ସନ୍ଧ୍ୟା ତାଜା ରକ୍ତର ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯିବା ଲାଗିଲା । ତାପରେ ଭୟାନକ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଖରଙ୍କ ଦିଗରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ । ଗଗନରେ ବକ, ଶ୍ୱାନ, ଗୃଧ୍ର ଅଶୁଭ ଧ୍ୱନି କରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅପଶକୁନ ଘଟାଇଲେ । ବଳା ଦିଗରେ, ମୁଁହରୁ ଅଗ୍ନି ନିସ୍କର୍ଷି ଆସୁଥିବା, ଲୋହ ମୁଶଳ ସମାନ ଏକ କବନ୍ଧ ଦେଖାଗଲା । ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରକାଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଗ୍ରସିଲେ, ବାୟୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ବହିଲା, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିଲା । ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଓ ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଖର ଓ ତାଙ୍କ ଚୌଦଶ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ସେନା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ରାମଙ୍କ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ ।