ଶୂର୍ପଣଖା ଦ୍ୱିତୀୟଥର ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଦେଖି, ଖର ରୋଷରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, କାରଣ ଶୂର୍ପଣଖା ସହଯୋଗ ଚାହିଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ। ଖର କହିଲେ, “ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ ମାନ୍ୟ ଏହି ସାହସୀ ମାଂସଭୋଜୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ପଠାଇଛି—ତୁ ଏପରି ହେଲେ କାହିଁକି ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛୁ?” ସେ ଆଉ କହିଲେ, “ସେମାନେ ସଦା ମୋ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ବିଶ୍ୱାସୀ ଏବଂ ଭଲ ମନେ ରହିଛନ୍ତି; ଯଦି ସେମାନେ ମରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅମାନ୍ୟ କରିବେନି।” ଖର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହା କ'ଣ? ତୁ ଯେ କ୍ଷମା କରିବାକୁ ଚିଁତା କରୁଛୁ, ଭୂମିରେ ସାପ ପରି ତୁ ତଳମୁଡ଼ି ଚିଁତା କରୁଛୁ, ଏହାର କାରଣ କ'ଣ?” ତାପରେ ଖର ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଛି, ତୁ ଅପରିଚିତ ପରି ଦୁଃଖ କରୁଛୁ କାହିଁକି? ଉଠ, ଉଠ! ଏପରି ଦୁର୍ବଳତା ତ୍ୟାଗ କର।” ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଖରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଶୂର୍ପଣଖା ନିଜ ଅଞ୍ଜଳିରେ ଅଂଶୁ ପ୍ରମାଜି ଭାଇ ଖରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏବେ ତୋ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ମୋ ଦୁଇ କାନ ଓ ନାକ କାଟି ଦିଆଯାଇଛି, ରକ୍ତ ଧାରାରେ ବିଗ୍ନ୍ନ, ତୁ ମୋତେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲୁ। ତୁ ମୋ ପାଇଁ ସେହି ଚଉଦ ଅସୁରବୀରଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ସଜ୍ଜ କରି ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ପଠାଇଥିଲୁ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ, କ୍ରୋଧିତ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ସଜ୍ଜ, ରାମଙ୍କ ତୀରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସାହସୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭୂମିରେ ଚିଁତା କରି, ରାମଙ୍କ ଏହି ବିଶାଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ ଭୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଏପରି ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଆସିଛି, ରାତିରେ ଚାଲିବା ରାକ୍ଷସ, ସମସ୍ତଠାରେ ଅପଦ ଦେଖି ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁଃଖିତ। ଦୁଃଖର ମହାସାଗରରେ ମୁଁ ଚମ୍ପି ଗଲି, ଭୟର ତରଙ୍ଗ ଓ ନିରାଶାର ମଗର ରହିଛି; ତୁ ମୋତେ କିଁ ଉଦ୍ଧାର କରୁନାହିଁ? ମୋ ପାଇଁ ଯେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ରାମଙ୍କ ତୀରରେ ଭୂମିରେ ଚିଁତା କରିଛନ୍ତି। ଯଦି ତୁ ମୋତେ କିମ୍ବା ସେ ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଦୟା ରଖୁଛ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କିଛି ଶକ୍ତି ଅଛି, ତେବେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ରାକ୍ଷସମାନେ ରହୁଥିବା କଣ୍ଟକକୁ ଦୂର କର। ତୁ ଏହି ଶତ୍ରୁ-ନାଶକ ରାମଙ୍କୁ ମାରି ନଦେଲେ, ମୁଁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବି; ମୋ ମତରେ ତୁ ରାମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ। ତୁମ ସେନା ସହିତ ମଧ୍ୟ ତୁ ଏହି ବିଶାଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଠିବାକୁ ଅସମର୍ଥ; ତୁ ନିଜକୁ ବୀର କୁହୁଛ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ବୀରତା ନିର୍ବଳ। ଜନସ୍ଥାନରୁ ତୁ ତୁମ ପରିଜନ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସ୍ଥାନ କର, ନାହିଁଲେ ମୂଢ଼ମାନେ ମାରି ଦିଅ, ନାହିଁଲେ ତୁମ ବଂଶକୁ ଅପମାନ ଆଣିବ। ତୁ ଏହି ଦୁଇଜନ ମନୁଷ୍ୟ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ; ତୁ ଏଠାରେ କିପରି ଅବସ୍ଥା ରଖିଛ, ଶକ୍ତି ନିର୍ବଳ ଏବଂ ଶକ୍ତି ଅତି ଅଳ୍ପ। ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ତୁ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଉଛ; ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଏହି ଶକ୍ତିରେ ସଜ୍ଜ। ଏପରି ଭାଇ ପାଖରେ ଦୁଃଖରେ ଅଚେତନ ଶୂର୍ପଣଖା ନିଜ ଡ଼େଉ ହାତରେ ମାରି, ଦୁଃଖରେ ବିପ୍ରଳିତ ହୋଇ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଏକାନ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ଉପାଳି ଦେଖି, ଶୂର୍ପଣଖା ଖରଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ କରି ଚିଁତା କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଏକାଇଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା, ଏବଂ ଏବେ ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ବାଇଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏପରି ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ଯୋଦ୍ଧା ଖର ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ କଥା କହିଲେ, ତାଙ୍କ କଥା ଖର ଠାରୁ ଅଧିକ କଠୋର ଥିଲା। ଖର କହିଲେ, “ମୋ ରୋଷ, ତୋ ଅପମାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ଯାହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ଲୁଣା ଜଳର ତରଙ୍ଗ ପରି। ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବି ନାହିଁ—ସେ ଏକ ମରଣଶୀଳ ମନୁଷ୍ୟ; ଆଜି ସେ ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଜୀବନ ହରାଇବ। ତୁ ତୋ ଅଂଶୁ ଅଟକାଇ ଦିଅ, ତୁ ଅସ୍ଥିରତା ତ୍ୟାଗ କର; ମୁଁ ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇକୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି। ଆଜି ତୁ ରାମଙ୍କ ରକ୍ତପାନ କରିବି, ମୋ କୁହାଡିରେ ମାରି, ଭୂମିରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼ିଥିବା ରାମଙ୍କୁ।” ଏହି ଖରଙ୍କ କଥା ଶୂର୍ପଣଖା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ମନ୍ଦ ମତରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଏକଥାରେ ତାଙ୍କ ଭାଇକୁ ପୁନଃ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏପରି ଶୂର୍ପଣଖା ପୂର୍ବରୁ କଠୋର କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ, ଏବେ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ତେଣୁ ଖର ତାଙ୍କ ନାୟକ ଦୂଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଚଉଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅନ୍ୟଥା ଅସ୍ଥିର, ସଦା ସଜ୍ଜ। ସେମାନେ ମେଘ ପରି କଳା, ଜଗତକୁ ଅନ୍ୟାୟ କରି ଘୁଞ୍ଚି ହେଉଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ସଜ୍ଜ; ମୂଦୁ ଏକସାଥି କର। ଶୀଘ୍ର ମୋ ରଥ ଆଣ, ଧନୁ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ତୀର, ତଳୱାର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଣ ଆଣ। ମୁଁ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏହି ଅନ୍ୟାୟୀ ରାମଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ, ଯୁଦ୍ଧକୁ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ମହାତ୍ମାମାନେ ସହିତ।” ଏପରି ଖର କହୁଥିବାବେଳେ, ଦୂଷଣ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବିଶାଳ ରଥ ଆଣିଦେଲେ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଚିହ୍ନିତ ଖଚ୍ଚିତ ଘୋଡା ସହିତ। ସେହି ରଥ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଶୋଭିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର ଏବଂ ବୃହତ୍ କ୍ୟାଟ୍ସ-ଆଈ ମଣିର ଯୋକ୍ ଥିଲା। ଏହି ରଥ ମାଛ, ଫୁଲ, ଗଛ, ପର୍ବତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚାନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଭ ପକ୍ଷୀ ଦଳ ଓ ତାରାର ଚିତ୍ରରେ ଆବୃତ ଥିଲା। ଏହା ଧ୍ୱଜ, ତଳୱାର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘଣ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ସଦା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଡାରେ ଯୁକ୍ତ, ଖର ରୋଷରେ ଏହି ରଥରେ ବସିଲେ। ଖର ତାଙ୍କ ବିଶାଳ ସେନା, ରଥ, ବାତ୍ୟା, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର, ଧ୍ୱଜ ଦେଖି, ଦୂଷଣଙ୍କୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ 'ଚାଲିବା' ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ। ତାପରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର, ବାତ୍ୟା, ଧ୍ୱଜ ସହିତ ରାକ୍ଷସ ସେନା ଜନସ୍ଥାନରୁ ଉଚ୍ଚ ଗର୍ଜନ କରି ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ବିଦାୟ ହେଲା। ଏହି ସେନା ମୁକ୍ତା, ବଣ, ତ୍ରିଶୂଳ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁହାଡି, ତଳୱାର, ଚକ୍ର ହାତରେ ନେଇ, ଗଦା ଓ ଯୂଧ ରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।