ଶୂର୍ପଣଖା କ୍ରମେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଫେରିପାଇଲା ପରେ, ତାଙ୍କର ଭାଇ ଖର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ତୁମେ କିପରି ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା? କିଏ ତୁମକୁ ଏମିତି ଅପମାନ କଲା?" ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଭରା ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ଶୂର୍ପଣଖା ଦୁଃଖରେ ଲୁହ ଛାଡ଼ି କହିଲେ—"ଦୁଇଜଣ ଯୁବକ, ଅତି ସୁନ୍ଦର, କୋମଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପଦ୍ମ ପତ୍ର ସମାନ ଚଉଡ଼ା ଆଖି, କୋଉ ଛାଳ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ନିୟମିତ, ତପସ୍ବୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ। ସେମାନେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ—ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ସେମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ସମାନ, ରାଜସିକ ଚିହ୍ନ ଧାରି, ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବ—ମୁଁ ବୁଝି ପାରୁନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଯୁବତୀ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ଶରୀରରେ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା, କମର ସୁକୁମାର, ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଆ ଥିଲେ। ସେ ଯୁବତୀ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଇଜଣ ଭାଇ ମୋତେ ଏମିତି ଦୁଃଖ ଦେଲେ, ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଅସହାୟ ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲି।" ଶୂର୍ପଣଖା ତାଙ୍କ ଭାଇଁଠାରେ ଆବେଗରେ କହିଲେ—"ମୋ ପ୍ରଥମ ଇଚ୍ଛା ଏହି, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇବାକୁ ମୋତେ ସୁଯୋଗ ଦିଅ।" ଏହି ଶୁଣି ଖର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ଚୌଦ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ—"ଦୁଇଜଣ ପୁରୁଷ, ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, କୋଉ ଛାଳ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଏକ ଯୁବତୀ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଓ ଏହି ଦୁଷ୍ଟା ଯୁବତୀକୁ ମାରି, ତୁମେ ଫେରିଯିବା; ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ମୋ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇବ। ମୋ ଭଉଣୀର ଏହି ଇଚ୍ଛା ଶୀଘ୍ର ପୂରଣ ହେଉ—ତୁମେ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କର। ଯେତେବେଳେ ସେଇ ଦୁଇଭାଇଁକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେବ, ଏଠି ଏହି ଶୂର୍ପଣଖା ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇବ।" ଏପରି ଆଦେଶ ମିଳିବା ସହିତ, ଚୌଦ ରାକ୍ଷସ ଶୂର୍ପଣଖା ସହିତ ମେଘର ଦଳ ପରି ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦିଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ଏହିବେଳେ, ଭୟଙ୍କର ଶୂର୍ପଣଖା ରାଘବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ବିଷୟରେ ଖବର ଦେଲା। ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖିଲେ—ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ପତ୍ରର କୁଟିରେ ବସିଛନ୍ତି, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି। ଶୂର୍ପଣଖା ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମହାତ୍ମା ରାଘବ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ସୌମିତ୍ରି, ଏଠି ସୀତା ସହିତ ଥିବା; ମୁଁ ଏଠି ଆସୁଥିବା ଏହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ କୁ ସଂହାର କରିଦେବି।" ରାମଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଦରରେ "ଯଥାଜ୍ଞା" କହି ସମ୍ମତି ଦେଲେ। ତାପରେ ଧର୍ମପରାୟଣ ରାଘବ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରେ ଅଳଙ୍କୃତ ମହାଧନୁଷ ଧରି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ—"ଆମେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୀତା ସହିତ ଏହି ଦୁର୍ଗମ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ। ଫଳ-ମୂଳ ଖାଇ, ନିୟମିତ ତପସ୍ୟା କରୁଛୁ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ପାଳନ କରୁଛୁ—ତେବେ ତୁମେ କାହିଁକି ଆମକୁ ହେନସ୍ତ କରୁଛ? ଧନୁଷ-ବାଣ ଧାରଣ କରି, ମୁଁ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ କୁ ମାରିବାକୁ ଏସିଛି। ଏଠି ଥାଅ, ଆପଣମାନେ ଯଦି ଜୀବନକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦିଅ, ତେବେ ଏଠାରୁ ଚାଲିଯାଅ।" ରାମଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଚୌଦ ରାକ୍ଷସ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନକାରୀ, ଭୟଙ୍କର ବଳ ଧାରଣ କରି, କ୍ରୋଧେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଆଖିରେ ତକି, ଉପହାସ ମିଶିତ କଠୋର କଥା କହିଲେ—"ତୁମେ ଆମ ନାୟକ ଖରଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଉପରେ ଆଗୁନ୍ତିଆ କରିଛ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆମେ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେବୁ। ଏତେ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟରେ ଏକାକି ତୁମେ କଣ କରିପାରିବ? ଆମ ଗଦା, ଶୂଳ, ତୋମର ଆଦି ଶସ୍ତ୍ରରେ ତୁମର ଜୀବନ, ଶକ୍ତି ଓ ଧନୁଷ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଶେଷ ହେବ।" ଏହିପରି କହି, ଚୌଦ ରାକ୍ଷସ କ୍ରୋଧରେ ଶସ୍ତ୍ର ତୁଳି ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେମାନେ ଚୌଦଟି ଶୂଳ ରାଘବଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାମ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଖଚିତ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ। ପରେ, ରାମ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ, ଚୌଦଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନାରାଚ ବାଣ ନେଇ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ନିଶାନା କଲେ। ସେମାନେ ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ ମୃତ ଅଜଗର ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ହୃଦୟ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ମୂଳ କାଟା ଗଛ ପରି ଶବ ହୋଇ ରହିଗଲେ। ସେମାନେ ରକ୍ତରେ ନିହାତ ହୋଇ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଆକୃତିରେ ଭୂମିରେ ଶୟାନ ହେଲେ। ଏହା ଦେଖି ଶୂର୍ପଣଖା ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଦଗ୍ଧ ହୋଇଗଲେ। ତା’ ପରେ ଶୂର୍ପଣଖା ରକ୍ତରେ ଅଳ୍ପ ଶୁଷ୍କ ହୋଇ, ଖରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଦୁଃଖରେ ଅଚେତ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ, ତାଲସାର ଚୁସିଦିଆ ଲତା ପରି ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଗଲେ। ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ନିକଟରେ ବିଲାପ କରି, କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ଲୁହ ଛାଡ଼ିଲେ, ମୁହଁ ମଳିନ ହୋଇଗଲା। ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନିହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ଶୂର୍ପଣଖା ପଳାଇ ଗଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଖରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା, ରାକ୍ଷସମାନେ ନିଶ୍ଚିନ୍ନ ହେବା ବିଷୟରେ ଖବର ଦେଲେ। ଏହିଭଳି ଘଟଣା ଘଟିଲା ବଳି ଏଠି ଏହି କଥା ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ ଆରଣ୍ୟକ କାଣ୍ଡର ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଧ୍ୟାୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।