ଖରା ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କୁ ଦେଖି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଉଠିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏଉଁ ଅବସ୍ଥାକୁ କିପରି ଆସିଲା? ତୁମେ ଭୟ ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଛାଡ଼ି ମୋତେ ସପ୍ଷ୍ଟ ଭାବରେ କହ, କିଏ ତୁମେ ଏପରି ଅପମାନିତ କରିଛି?” ଖରା ଆଉ ଜିଜ୍ଞାସା କରିଲେ, “କିଏ ଏପରି ଅପମାନ କରିଛି, ଯେଉଁଠି ଏକ କଳା ସାପ ସହିତ ଖେଳିବା ପରି, ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇପାରିବା ସାପକୁ ଅସାବଧାନ ଭାବେ ଛୁଇଁ ଦେଇଛି? କିଏ ମୃତ୍ୟୁର ଫାସ ଗଲାରେ ପଡ଼ି ଅନ୍ଧକାରରେ ଅବିବେକ କରିଛି ଏବଂ ତୁମେ ସହିତ ଏଉଁ ଦିନ ମିଳି ପ୍ରମୁଖ ବିଷ ପାନ କରିଛି?” ଖରା ମଧୁର କିନ୍ତୁ ଦୃଢ଼ କଥା ଚାଲାଇଲେ, “ତୁମେ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଯେଉଁଠି ଚାହିଲେ ଯାଇପାର ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଚାହିଲେ ରୂପ ଧରିପାର, କିଏ ତୁମେ ଏପରି ଦୁଃଖ ଅବସ୍ଥାକୁ ଆଣିଛି, ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ସାକ୍ଷାତ କରିଥିବା ପରି?” ଖରା ଆଉ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, କିମ୍ବା ମହା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ କିଏ ଏପରି ଶକ୍ତି ରଖିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଏପରି ଅପମାନିତ କରିଛନ୍ତି?” ଖରା ଦୃଢ଼ ଭାବରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଦେଖୁନି କିଏ ଏପରି ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ମୋତେ କ୍ଷତି କରିପାରିବା, ଅମରମାନେ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।” ସେ କହିଲେ, “ଆଜି ମୁଁ ତାହାର ଜୀବନ ଶେଷ କରିଦେବି, ମୋ ତୀରରେ, ହଂସ ଦୁଧ ଜଳରୁ ପିଇଥିବା ପରି। ମୋ ତୀରରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇଥିବା ଯାହାର ରକ୍ତ ଫେନା ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ଥାନରୁ କଟିଯିବ, ପୃଥିବୀ ତାହାକୁ ପିଇବାକୁ ଚାହିବ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହୋଇଥିବା ଯାହାର ଶରୀର ଉପରେ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାହାର ଅଙ୍ଗ ମାଂସ ଖାଇବେ। ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହା ଯୁଦ୍ଧରେ ତାହାକୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଶୂର୍ପଣଖା ଦୀରେ-ଦୀରେ ନିଜ ହୋସ ପୁନର୍ଦ୍ଧାର କରି, ଖରାଙ୍କୁ କହିଲେ କିପରି ତାଙ୍କୁ ଏ ଅରଣ୍ୟରେ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ କରାଯାଇଛି। ନିଜ ଭାଇଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ରୋଷ ଦେଖି, ଶୂର୍ପଣଖା ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁରେ କହିଲେ, “ଦୁଇ ଯୁବକ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଲୋଟସ ଫୁଲ ପରି ଚଉଡ଼ା ଆଖି, ଚାଳ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି— ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛନ୍ତି, ନିଜେ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଛନ୍ତି, ତପସ୍ବୀ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ରାଜାନ୍ତ କ୍ଷତ୍ରୀୟ ଚିହ୍ନ ରଖିଛନ୍ତି, ଦେବ କିମ୍ବା ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ବୁଝିପାରି ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଯୁବତୀ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଆକୃତି, ଏକାଧିକ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ପତଳା କମର, ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିଲି। ମୋତେ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଆଣିଛନ୍ତି ଦୁଇ ଭାଇ, ସେ ଯୁବତୀ ସମ୍ପର୍କରେ, ମୁଁ ଏକ ଦୁଃଖିତ, ଅସହାୟ ନାରୀ ପରି। ମୋ ପ୍ରଥମ ଇଚ୍ଛା—ତୁମେ ଏହି ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ରକ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ପିଇବା ଅବସର ଦିଅ।” ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ଖରା ରୋଷରେ ତେଜି, ଚୌଦ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତ୍ରାସଦ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ରଖିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଦୁଇ ଯୁବକ, ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଚାଳ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଏକ ଯୁବତୀ ସହିତ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ଆସିଛନ୍ତି। ତୁମେ ସେ ଦୁଇ ଭାଇ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଯୁବତୀକୁ ମାରି, ପଛକୁ ଫେରିବା ଉଚିତ; ଏହି ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ମୋ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇବେ। ଏହି ମୋ ଭଉଣୀର ଇଚ୍ଛା, ବେଗେ ବେଗେ ପୂରଣ କର; ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଜୟ କର। ତୁମେ ସେ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଲେ, ଏହି ଭଉଣୀ ଆନନ୍ଦ ଓ ଖୁସିରେ ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇବେ।” ଏପରି ଆଜ୍ଞା ପାଇ ଶୂର୍ପଣଖା ସହିତ ଚୌଦ ରାକ୍ଷସମାନେ ବାୟୁ ଚାଳିତ ମେଘ ପରି ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶୂର୍ପଣଖା ରାଘବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ଦୁଇ ଭାଇ ଓ ସୀତା ସମ୍ପର୍କରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆଗରେ ଅନୁସୂଚନା କଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ବିରାଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଚାଳ ଘରେ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ଏବଂ ଶୂର୍ପଣଖାକୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ରାଘବ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଶକ୍ତିରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସଉମିତ୍ରି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କର, ସୀତାଙ୍କ ନିକଟରେ ରୁହ; ମୁଁ ଏହିପଥରେ ଆସିଥିବା ଏମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବି।” ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅନୁକୂଳ ଭାବରେ ‘ଏହିପରି ହେଉ’ କହି ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ ସୁନ୍ଦର ସୁର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାର ଯୁକ୍ତ ବଡ଼ ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ତାଙ୍କୁ ତୀର ଲଗାଇ, ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, “ମୁଁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ, ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯେଉଁଠି ସୀତା ସହିତ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ଫଳ କନ୍ଦ ଖାଇ, ନିୟମିତ, ତପସ୍ବୀ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଛି—ତୁମେ କାହିଁକି ଆମକୁ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଛ? ଧନୁଷ ତୀର ଧାରଣ କରି, ମୁଁ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଏହି ମହାସଂଘର୍ଷରେ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଆସିଛି। ଏଠାରେ ରୁହ, ଖୁସି ହୁଅ; ଚାହୁଁ ତୁମେ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କର, ଏଠାରୁ ପଳାଇଯିବା ଉଚିତ ନୁହଁ, ରାତିରେ ଚାଳିବା ରାକ୍ଷସମାନେ। ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚୌଦ ରାକ୍ଷସ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ କରୁଥିବା, ବଡ଼ କ୍ରୋଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ, ରକ୍ତମୟ ଚକ୍ଷୁ, ରାମଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ଅପମାନ ତାଳି ମଧୁର କିନ୍ତୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଆମ ମାଲିକ ଖରାଙ୍କ ରୋଷ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ କରିଛ, ତାଙ୍କ ଅପାର ଶକ୍ତି, ଏବେ ତୁମେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବା। ତୁମେ ଏକା, ଏତେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଶକ୍ତି କିପରି ରଖିଛ? ଆମ ହାତରେ ଥିବା ଗଦା, ବଣ୍ଡା, ଶୁଳ ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ଜୀବନ, ଶକ୍ତି ଓ ଧନୁଷ ହରାଇବା।