ଏହି ଗୌରବମୟ ବାଲ୍ମୀକୀ ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଏହି ଅଂଶରେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଖର ନାମକ ରାକ୍ଷସ, ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କୁ ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥାରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଜଳୁଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ଉଠିବାକୁ କହିଲେ, ଭୟ ଓ ଭ୍ରମ ଛାଡ଼ି ସ୍ପଷ୍ଟ କରି କହିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କଲେ—“ତୁମକୁ ଏଭଳି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ କିଏ ପହଞ୍ଚାଇଛି?” ଖର ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଆଗକୁ କହିଲେ, “କିଏ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ସର୍ପକୁ ଅବିବେକରେ ଛୁଇଁଛି? କିଏ ମୃତ୍ୟୁର ଫାସ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି ମୃଗତୃଷ୍ଣାରେ ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି? ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରୂପାନ୍ତର ଶକ୍ତି ଥିବା ସତ୍ବେ, କିଏ ତୁମକୁ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାକୁ ଆଣିଛି? ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ କିମ୍ବା ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଏହି ଶକ୍ତି ରଖେ?” ସେ ଆଉ କହିଲେ, “ମୁଁ ସଂସାରରେ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନି ଯିଏ ମୋତେ କ୍ଷତି କରିପାରିବ—ଦେବତା, ଅମର, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନୁହଁ। ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋର ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି। ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପୃଥିବୀ ପିବିବାକୁ ଚାହିବ। ତାଙ୍କ ଦେହ ଉପରେ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରିବେ। ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ—କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମୋ ହାତରୁ ବଞ୍ଚାଇପାରିବେନି।” ଏଭଳି କହି ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କୁ ସ୍ଥିର ହେବାକୁ, ଘଟଣା କେମିତି ଘଟିଲା କହିବାକୁ କହିଲେ। ଏହି ଭାଇଙ୍କ କ୍ରୋଧମୟ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଶୂର୍ପଣଖା ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, “ଦଶରଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ—ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ—ଯେଉଁମାନେ ଦେବସମ, ଦୃଢ଼ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଡ଼ ଶୋଭା ପାଉଥିବେ, ଚିରଯୌବନ ଓ ଶୀଳବାନ୍, ତାଙ୍କ ସହ ବନବାସରେ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ, ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ନିୟମ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ ଯୁବତୀ ଅଛନ୍ତି—ସିତା। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ମୋତେ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାକୁ ଆଣିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଅସହାୟ ହୋଇ ପଡ଼ିଛି।” ଏହି ଦୁଃଖରେ ଶୂର୍ପଣଖା ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ମୋ ପ୍ରଥମ ଇଚ୍ଛା—ଯେଉଁ ଦୁଇ ଭାଇ ଏପରି କଲେ, ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ପିଇପାଇଁ ଦିଅ।” ଏହି ଦେଖି ଖର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଚୌଦ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଡାକିଦେଲେ—“ଦୁଇ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ପୁରୁଷ ଏକ ଯୁବତୀ ସହିତ ଏହି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଓ ସେ ମହିଳା, ତିନିଜଣଙ୍କୁ ମାରି ଫେରିଆସ; ଏହି ଭଉଣୀ ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇବ। ଏହି ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା, ଦ୍ରୁତ କର; ତୁମେ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଦଳନ କର। ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ଭାଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ, ଏହିଁ ଖୁସିରେ ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇବ।” ଏପରି ଆଜ୍ଞା ପାଇ ଚୌଦ ରାକ୍ଷସ ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କୁ ସହିତ ମେଘମାନେ ପବନରେ ଚଳିଥିବା ପରି ଚାଲିଗଲେ। ଏବେ ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପ୍ରବେଶରେ, ଶୂର୍ପଣଖା ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସି, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସିତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ। ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଛାପରା ଭିତରେ, ସିତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ରଘୁନନ୍ଦନ ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସଉମିତ୍ରି, ସିତାଙ୍କ ନିକଟରେ ରୁହ; ମୁଁ ଏହି ଆସୁଥିବା ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ବିନାଶ କରିଦେବି।” ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଦର ସହ କହିଲେ, “ଯଥା ଆଜ୍ଞା।” ତାପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଣିଆ ଧନୁଷ ନେଇ, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧିତ କଲେ—“ଆମେ ଦଶରଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସିତା ସହିତ ଏହି କଠିନ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ। ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ, ତପସ୍ୟା କରୁଛୁ, ନିୟମ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଅନୁସରଣ କରୁଛୁ। ତେଣୁ ଆମକୁ କାହିଁକି ହେସ୍ତା କରୁଛ? ମୁଁ ଧନୁଷ ବାଣ ଧାରଣ କରି ମୁନିମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ନିବୃତ୍ତ କରିବାକୁ ଆସିଛି। ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କଲେ ଏଠି ରୁହ, ନାହିଁଲେ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇ ଚାଲିଯାଅ।” ରାମଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଚୌଦ ରାକ୍ଷସ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନକାରୀ, ବଡ଼ କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ, ରାମଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ବିକୃତ ମିଠା ହସରେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଆମ ପ୍ରଭୁ ଖରଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଉପରେ ଆଗୁନ ଲଗାଇଛ; ଏବେ ଏଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ତୁମର ପ୍ରାଣ ନେଇଦେବୁ।” ଏଭଳି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସam୍ମୁଖରେ ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଓ ବିରୋଧର ଏହି ଭୟଙ୍କର ମୁହାଁମୁହିଁ ଯୁଦ୍ଧର ଆରମ୍ଭ ହେଲା।