ଆଜି ଏହି ମାନବ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ତୁମ ଆଖି ଆଗରେ ମୁଁ ଭକ୍ଷିତ କରିବି, ତାପରେ ମୁଁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଭାର୍ୟା ରହିତ ହୋଇ, ତୁମ ସହ ଇଚ୍ଛାମତି ଘୁଞ୍ଚିବି। ଏହିପରି କହି, ମୃଗାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଲତା ସଦୃଶ ଶରୀର ଥିବା, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିତ ଶୂର୍ପଣଖା, ଉତ୍କଳିତ ଅଗ୍ନିପିଣ୍ଡ ସଦୃଶ ରୋହିଣୀ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ି ଯାଇଲା। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରାମ କହିଲେ, “ସାଉମିତ୍ରି, କ୍ରୂର ଓ ନିଚ ଜନଙ୍କ ସହ ମଜାକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୂଦୁ ହୃଦୟ ଥିବା ତୁମେ, କୌଣସି ଉପାୟରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।” ଏହିପରି କହି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, “ହେ ପୁରୁଷସିଂହ, ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଅସୁନ୍ଦର, ଦୁଷ୍ଟ, ତଳ ଉଦର ରାକ୍ଷସୀକୁ ତୁମେ ବିକୃତ କରିଦିଅ।” ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଉଠାଇ ଶୂର୍ପଣଖାର କାନ ଓ ନାକ କାଟିଦେଲେ। ଅତି ଭୟଙ୍କର ଶୂର୍ପଣଖା, ନାକ ଓ କାନ କଟାଯାଇ, ବିକୃତ ଶବ୍ଦରେ ଚିତ୍କାର କରି, ଫେରି ପଥରେ ଜଙ୍ଗଲ ଦିଗରେ ଭାଗିଗଲା। ବିକୃତ ଦେହ, ରକ୍ତରେ ବିଭୱା, ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଭୟଙ୍କର, ଶୂର୍ପଣଖା ଅନେକ ପ୍ରକାର ଚିତ୍କାର କରି ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲା। ରକ୍ତରେ ଭିଜି, ଦେହ ବିକୃତ, ହାତ ଧରି, ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ଶୂର୍ପଣଖା ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଏହିପରି ବିକୃତ ଦେହ ନେଇ, ଶୂର୍ପଣଖା ଜନସ୍ଥାନରେ ରାକ୍ଷସ ମଣ୍ଡଳ ରେ ଘିରିଥିବା ତାଙ୍କ ଭାଇ ଖରାଙ୍କୁ ଯାଇ, ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦୀଘଳ ବିଜୁଳି ଭଳି ଭୂମିରେ ଝାପିପଡ଼ିଲା। ଏଠାରେ, ରକ୍ତରେ ବିଭୱା, ଦେହ ବିକୃତ, ଭୟ, ମୂଢ଼ତା ଓ ଅବସାନରେ ଆବୃତ, ଶୂର୍ପଣଖା ତାଙ୍କ ଭାଇ ଖରାଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହିଲେ—ରାମ, ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିବା, ତାଙ୍କ ଦେହ ବିକୃତ ହେବା ଆଦି। ଏଠିଠାରେ ଏକ ନୂତନ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି—ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଏକ ଗୌରବମୟ ଏକାଦଶ ସର୍ଗ। ଖରା ତାଙ୍କ ଭଉଣୀକୁ ଏଭଳି ଦେଖି, ଦେହ ବିକୃତ ଓ ରକ୍ତରେ ବିଭୱା, ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଉଠ, ତୁମ ଭୟ ଓ ମୂଢ଼ତା ଛାଡ଼, କିଏ ତୁମକୁ ଏଭଳି ବିକୃତ କରିଛି, ସ୍ପଷ୍ଟ କହ।” “କିଏ ଏକ କଳା ସାପ ସହ ଖେଳ କରୁଛି, ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟରେ ଉଠାଇ ମୃତ୍ୟୁ ଗ୍ରୀବା ଉପରେ ପଡ଼ିଛି, ତଥାପି ଭାବିବାକୁ ଅସମର୍ଥ? କିଏ ତୁମେ ମିଳି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଷ ଖାଇଛି?” “ତୁମେ ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ, ଇଚ୍ଛାମତି ଦିଗରେ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା—କିଏ ତୁମକୁ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଆଣିଛି, ମୃତ୍ୟୁ ସାମ୍ମୁଖିକ ଭଳି?” “ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, ମହାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଶକ୍ତି ଥିବା କିଏ?” “ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ କିଏ ମୋତେ କ୍ଷତି କରିପାରିବେ—ଅମରମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।” “ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋ ତୀରରେ ମାରିଦେବି, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଶେଷ କରିଦେବି, ହଂସ ଦୁଧ ଭଳି ପାଣିରୁ ଚୁଷି ନେଇଥିବାରେ।” “ଯାହାର ରକ୍ତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ତୀରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଫେନା ହେବା, ଭୂମି ତାହାକୁ ଚୁଷି ନେବାକୁ ଚାହିବା?” “ଯାହାର ଦେହ, ମୋ ତୀରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିବା, ଗୃଧ୍ରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ମାଂସ ଭକ୍ଷିବେ?” “ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋଠାରୁ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।” “ତୁମେ ଦୀରେ-ଦୀରେ ଶୁଧ୍ଧି ପାଇ, ତୁମେ କିପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିକୃତ ହେଲା, କହ।” ଭଉଣୀର କଥା, ଖରାଙ୍କ କ୍ରୋଧିତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶୂର୍ପଣଖା ଅଶ୍ରୁ ଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ— “ଦୁଇ ଯୁବକ, ସୁନ୍ଦର, କ୍ଷୀଣ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ଆଖି, କୋର୍ତା ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଭୋଜନ କରୁଥିବା, ଶମ ଓ ଦମ ନିଷ୍ଠା, ତପସ୍ୱୀ, ନିର୍ମଳ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର—ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ।” “ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ସଦୃଶ, ରାଜଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି, କିଏ ଦେବ, କିଏ ଦାନବ, ମୁଁ ଜଣାପାରି ନାହିଁ।” “ଏଠାରେ ମୁଁ ଏକ ଯୁବତୀକୁ ଦେଖିଲି, ସୁନ୍ଦର ଶରୀର, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, କ୍ଷୀଣ କଟି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।” “ମୋତେ ଦୁଇ ଭାଇ ଏହି ସ୍ତ୍ରୀ ସମ୍ପର୍କରେ, ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଆଣିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଅସହାୟ ଭଳି।” “ମୋ ପ୍ରଥମ ଇଚ୍ଛା—ଏଠାରେ ତୁମେ ପୂରଣ କର, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ପାନ କରିବି।” ଏହିପରି କହିବା ସମୟରେ, ଖରା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଚୁଦ୍ଧାନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ତ୍ରିସ୍ତି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଚୟନ କଲେ— “ଦୁଇ ଜଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, କୋର୍ତା ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଏକ ମହା ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ମହିଳା ସହ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।” “ତୁମେ ଦୁଇ ଜଣ ଓ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମହିଳାକୁ ମାରି, ଫେରି ଆସ; ଏହି ଭଉଣୀ ମୋ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ପାନ କରିବେ।” “ଏହି ଭଉଣୀର ଇଚ୍ଛା, ରାକ୍ଷସମାନେ, ଶୀଘ୍ର ପୂରଣ କର; ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଅପହୃତ କର।” “ତୁମେ ଦୁଇ ଭାଇକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଲେ, ଏହି ଭଉଣୀ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ପାନ କରିବେ।” ଏହିପରି ଆଜ୍ଞା ମିଳି, ଚୌଦ ରାକ୍ଷସ, ଶୂର୍ପଣଖା ସହ ଏଉଁ, ପବନରେ ଚାଲିଥିବା ମେଘ ଭଳି ତାଙ୍କୁ ଦିଗରେ ଗଲେ। ଏଠିଠାରେ ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଉନିଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏପରେ ଭୟଙ୍କର ଶୂର୍ପଣଖା, ରାଘବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦୁଇ ଭାଇ ଓ ସୀତା ବିଷୟରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲା। ରାକ୍ଷସମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ରକୁଟିରେ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଦେଖିଲେ। ଶୂର୍ପଣଖା ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆସିବା ଦେଖି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଘବ, ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।