ରାମଙ୍କୁ ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ଶୂର୍ପଣଖା ନିଜ ଅଭିଲାଷାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ହଠାତ୍ ରାମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲା, “ଓ ସୁନ୍ଦର, ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ପତ୍ନୀ, ମୋ ଗାଁଠି ଅତି ଉତ୍ତମ; ମୋ ସହିତ ତୁମେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦରେ ଘୁରିପାରିବୁ।” ଏହିପରି ଦାନବୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମ୍ବିତ୍ ସମ୍ପନ୍ନ, କଥାରେ କୁଶଳ ସୌମିତ୍ରି ହସି ଦେଇ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଏକ ଦାସ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଦାସୀ; ଏମିତି ଦୁଇ ଦାସ-ଦାସୀ କେମିତି ବିବାହ କରିପାରିବ? ମୁଁ ମୋ ମହାନ ଭାଇ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ହେ କମଳ-ବର୍ଣ୍ଣିନୀ। ତୁମେ ମୋ ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀ ହେବା ଉଚିତ, ସେ ଧନୀ, କୌଶଳୀ, ଆନନ୍ଦିତ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର କାୟାର ଅଧିକାରୀ। ସେ ତାଙ୍କ ପୁରୁଣା, କୁରୁପ, ଦୁଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର, ଥଳ-ପେଟିଆ ପତ୍ନୀକୁ ଛାଡ଼ି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏକମାତ୍ର ତୁମକୁ ନେବେ। କାରଣ, ଏମିତି ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଥିବା ନାରୀକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଭଲପାଇବ ଏମିତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁରୁଷ କିଏ?” ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶୂର୍ପଣଖା—ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଥଳ-ପେଟିଆ ଦାନବୀ, ଯାହାର ମନେ ବିବେକ ନଥିଲା—ତାଙ୍କ କଥାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବିଲା। ଅଭିଲାଷାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ଶତ୍ରୁ-ନାଶକ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଉଛି, ଯିଏ ଏବେ ପତ୍ର-କୁଟିରେ ସୀତା ସହ ବସିଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଅଭିଧାନ କରିବା ଅସମ୍ଭବ। ଶୂର୍ପଣଖା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲା, “ତୁମେ ଏହି ପୁରୁଣା, କୁରୁପ, ଦୁଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର, ଥଳ-ପେଟିଆ ମହିଳାକୁ ଧରି ରହିଛ; ତେଣୁ ମୋତେ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନାହାଁ। ଆଜି ମୁଁ ଏହି ମାନବୀକୁ ତୋ ଆଖିରେ ଖାଇଦେବି, ତାପରେ ବିରୋଧିନୀ ନାରୀ ନ ଥିଲେ ମୁଁ ମନମତାବେଳେ ତୋ ସହିତ ଘୁରିବି।” ଏଭଳି କହି, ମୃଗନୟନୀ, ଲତାସଦୃଶ ଶୂର୍ପଣଖା, ଅତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଉଲ୍କା ପରି ରୋହିଣୀ ଉପରେ ଝପ୍ଟି ପଡ଼ିଲା। ଏହା ଦେଖି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ସୌମିତ୍ରି, କ୍ରୁର ଏବଂ ନିଚ ପ୍ରକୃତିର ଲୋକଙ୍କ ସହ କଦାପି ମଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେପରି ହେଉ, ମୃଦୁ ଭାବରେ ଦେଖ, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ଓ ପୁରୁଷଶାର୍ଥ, ତୁମେ ଏହି କୁରୁପ, ଦୁଷ୍ଟ, ପାଗଳ, ଥଳ-ପେଟିଆ ଦାନବୀଙ୍କ ରୂପ ବିକୃତ କର।” ଏଭଳି ସୀତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରବଳ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ରାମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କ ତଳୱାର ଖଞ୍ଜର କାଡ଼ି, ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କ କାନ ଓ ନାକ କାଟିଦେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦାନବୀ ନାକ କାନ କଟାଯିବା ପରେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଫେରିଗଲା। ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର, ବିକୃତ ଶୂର୍ପଣଖା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଚିତ୍କାର କରିଲା, ବର୍ଷାକାଳର ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା। ରକ୍ତରେ ଲଥପଥ, ଦୃଶ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର, ହାତ ଧରି ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ଶୂର୍ପଣଖା ମହାବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ତାପରେ, ଏହି ବିକୃତ ଦୃଶ୍ୟ ଶୂର୍ପଣଖା ଜନସ୍ଥାନରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଘେରିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଖରାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା ଏବଂ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଅସନ୍ତ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ସେଠାରେ, ରକ୍ତରେ ଲଥପଥ, ଦୃଶ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର, ଭୟ, ମୂର୍ଛା ଓ ଭ୍ରମରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଶୂର୍ପଣଖା ତାଙ୍କ ଭାଇ ଖରାଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହିଲା—କିପରି ରାମ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଛନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ଦେହ ବିକୃତ କରିଛନ୍ତି। ଏଠିଠାରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଏକୋଣେଶ ଶର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ତାଙ୍କ ଭଉଣୀକୁ ଏଭଳି ରକ୍ତରେ ଲଥପଥ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସ ଖରା କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲେ ଏବଂ ପଚାରିଲେ, “ଉଠ, ତୋ ଭୟ ଓ ଭ୍ରମ ଛାଡ଼; ସଫା କହ, କିଏ ତୋକୁ ଏଭଳି ଦେହ ବିକୃତ କଲା? କିଏ ଏମିତି ଅବିବେକରେ କଳା ସାପକୁ ଛୁଇଁଛି? କିଏ ମୃତ୍ୟୁ ରଜ୍ଜୁ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି ମୂଢ଼ତାରେ ତୋ ସହ ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର କଲା? ତୁମେ ଶକ୍ତି-ପରାକ୍ରମରେ ଯୁକ୍ତ, ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ତେଉଁଠି ଯାଇପାର, ଯେଉଁ ରୂପ ନେଇପାର, ତୁମକୁ କିଏ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାକୁ ଆଣିଲା? ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, ମହାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ କିଏ ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯେ ତୁମକୁ ଏଭଳି କଲେ? ମୁଁ ଦେଖୁନି ଏହି ଜଗତରେ ଏମିତି କିଏ ଅଛି ଯେ ମୋତେ କ୍ଷତି କରିପାରିବ? ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋ ତୀରରେ ମାରି ତାଙ୍କ ଜୀବନ ନାଶ କରିଦେବି, ଯେପରି ହଂସ ଦୁଧକୁ ପାଣିରୁ ପିଇଯାଏ। କାହାର ରକ୍ତ ମୋ ତୀରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିନ୍ଦୁବିନ୍ଦୁ କଟାଯିବ, ସେହି ମୃତ ଦୁଷ୍ଟର ରକ୍ତ ଧରିତ୍ରୀ ପିଇବାକୁ ଇଚ୍ଛିବ? କାହାର ଦେହ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେବି, ଯାହାର ମାଂସ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଖାଇବେ? ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, ରାକ୍ଷସ କେହି ମଧ୍ୟ ମୋ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧରୁ ସେହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ବଞ୍ଚାଇପାରିବେନାହିଁ। ଏବେ ତୁମେ ଦୀରେ-ଦୀରେ ସ୍ଥିର ହେଉଛ, ମୋତେ ସଫା କହ କିପରି ତୁମେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହେଲୁ।” ଏଭଳି ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବିଶେଷ କରି ସେ କ୍ରୋଧିତ ଥିବାବେଳେ, ଶୂର୍ପଣଖା ଅଞ୍ଜଳିରେ ଅଶ୍ରୁ ନେଇ କହିଲା, “ଦୁଇ ଯୁବକ, ସୁନ୍ଦର, କମଳ-ନୟନ, କୋମଳ ଓ ପ୍ରବଳ, ଚୀର ଓ କୃଷ୍ଣାଜିନ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେମାନେ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ନିୟମିତ, ତପସ୍ବୀ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ; ସେମାନେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ସେମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବରାଜ ସଦୃଶ, ରାଜଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ଦେବ କି ଦାନବ—ମୁଁ ବୁଝିପାରୁନାହିଁ। ସେଠାରେ ଏକ ଯୁବତୀ, ଦେହରେ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, କମଳ-କଟି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଥିଲା। ସେ ନାରୀ ଉପରେ ଦୁଇଁ ଭାଇ ମିଶି ମୋତେ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଆଣିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଅସହାୟ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଛି। ଏହି ମୋ ପ୍ରଥମ ଇଚ୍ଛା—ତୁମେ ତାହା ପୂରଣ କର; ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଇଁ ଭାଇଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇବାକୁ ଦିଅ।