ଏହିପରି ଘଟଣାରେ ଦେଖାଯାଏ ଯେ, ଶୂର୍ପଣଖା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ କାମନାରେ ଆବୃତ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ରାମ, ତାଙ୍କର ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ହସି ହସି କ୍ଷମାଶୀଳ ଶବ୍ଦରେ ନିଜେଁଠାରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ବିବାହିତ। ଏହି ମୋ ପ୍ରିୟା ନାରୀ ମୋର ଜୀବନ ସଂଗିନୀ। ତୁମ ଭଳି ନାରୀମାନେ ସହଧର୍ମିଣୀ ଥିବାରେ ବହୁତ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି। ହେଲେ ମୋର ଛୋଟ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅବିବାହିତ, ନୀତିମାନ, ଦର୍ଶନୀୟ ଓ ପ୍ରଶଂସାନୀୟ। ସେ ସାହସୀ, ତା’ର ଯୌବନ ଓ ରୂପ ତୁମ ସହ ସମାଞ୍ଜସ୍ୟ। ହେ ବୃହତ୍ ନୟନ ଅଳଙ୍କୃତେ, ତୁମେ ମୋ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର, ଯେପରି ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଶ୍ମି ଚମକେ, ଏଭଳି ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଜୀବନ ବିତାଇପାରିବ।" ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶୂର୍ପଣଖା ଅତ୍ୟନ୍ତ କାମନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ରାମଠାରୁ ସରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା। ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲା, “ହେ ଦର୍ଶନୀୟ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀ, ମୋ ଦେହ ରୂପ ଉତ୍ତମ। ତୁମେ ମୋ ସହ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦରେ ଚରଣ କରିପାରିବ।" ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶବ୍ଦକୁଶଳ ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହସି ହସି ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ କମଳ ନୟନ, ମୁଁ ଏକ ଦାସ, ମୋ ଉତ୍ତମ ଭାଇଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ତୁମେ ଏକ ଦାସୀ ହୋଇ, ମୋ ଭଳି ଦାସଙ୍କୁ କେମିତି ପତି ଭାବେ ଚାହିବ? ତୁମେ ମୋର ଉତ୍ତମ ଭାଇଙ୍କ ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ହେବା ଉଚିତ, ଯିଏ ସଫଳ, ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ, ଶୁଭ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ। ସେ ତାଙ୍କ ପୁରୁଣା, କୁରୂପ, କୁଦୃଷ୍ଟି, ଭୟଙ୍କର, ଦେଖିବାକୁ ଅପ୍ରିୟ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ତୁମକୁ ଏକମାତ୍ର ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ଏଭଳି ରୂପବତୀ ନାରୀଙ୍କୁ କିଏ ଛାଡି ଅନ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରେମ କରିପାରିବ?" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅବିବେକୀ, ଭୟଙ୍କର ଶୂର୍ପଣଖା ତାଙ୍କ କଥାକୁ ଏକଦମ ସତ୍ୟ ଭାବିଲା। ଏହିପରି କାମନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ପୁଣି ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ଶୀତା ସହ ତାଳପତ୍ରର କୁଟିରେ ବସିଥିଲେ। ଶୂର୍ପଣଖା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲା, “ତୁମେ ଏହି ବୃଦ୍ଧ, କୁରୂପ, ଦୁଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର, ଦେଖିବାକୁ ଅପ୍ରିୟ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଧରି ରହିଛ, ମୋତେ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉ ନାହିଁ। ଆଜି ମୁଁ ଏହି ମାନବୀକୁ ତୁମ ଆଖି ସମ୍ମୁଖରେ ଖାଇଦେବି, ତାପରେ ମୁଁ ତୁମ ସହ ବିରୋଧିନୀ ବିନା ଇଚ୍ଛାମତେ ଚରଣ କରିବି।" ଏପରି କହି, ମୃଗଦୃଷ୍ଟି ଶୂର୍ପଣଖା ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଲ୍କା ପରି ଶୀତାଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ସୌମିତ୍ରି, କ୍ରୂର ଓ ନିଚ୍ଚ ଜନଙ୍କ ସହ କଦାପି ହସି-ମଜା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେପରି ହେଉ, ମୃଦୁଭାଷୀ, ଶୀତାଙ୍କୁ ଯେପରି ହେଉ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ। ହେ ପୁରୁଷସିଂହ, ଏହି କୁରୂପ, ଦୁଷ୍ଟ, ପ୍ରମତ, ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀଙ୍କ ନାକ ଓ କାନ କାଟିଦିଅ।" ରାମଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତଳଘରେ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କ ତଳୱାର ଉଠାଇ ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କ ନାକ ଓ କାନ କାଟିଦେଲେ। ନାକ ଓ କାନ କଟାଯିବା ପରେ, ଭୟଙ୍କର ଶୂର୍ପଣଖା ବିକୃତ କଣ୍ଠରେ ଚିତ୍କାର କରି ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ପଳାଇଗଲା। ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ଭୟଜନକ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେ ରାକ୍ଷସୀ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲା, ବର୍ଷା ମଘ ପରି ଗଞ୍ଜିଥିଲା। ରକ୍ତ ଝରୁଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଧରି, ହାତ ଧରି, ସେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ତା’ପରେ ଏହି ବିକୃତ ଶୂର୍ପଣଖା ଜନସ୍ଥାନରେ ରହୁଥିବା ତାଙ୍କ ଭାଇ ଖରାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା, ଯିଏ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ଦେହ ବିକୃତ, ଭୟ, ମୂର୍ଛା ଓ ଭ୍ରମରେ ଆବୃତ୍ତ ଶୂର୍ପଣଖା ତାଙ୍କ ଭାଇ ଖରାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଦେଲା—କିପରି ରାମ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଥିଲେ, ଏବଂ କିପରି ସେ ନିଜେ ବିକୃତ ହୋଇଯାଇଛି। ଏଠିଏ, ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଏକୋନେଶ ଶର୍ଗ ପ୍ରାରମ୍ଭ ହେଉଛି। ତାଙ୍କ ଭଉଣୀକୁ ଏପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା, ଦେହ ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଓ ବିକୃତ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସ ଖରା କ୍ରୋଧରେ ଦହିଉଠିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଉଠ, ଭୟ ଓ ଭ୍ରମ ଛାଡ଼ି ସଫା କହ, କିଏ ତୁମକୁ ଏପରି ବିକୃତ କରିଦେଲା? କିଏ ମୃତ୍ୟୁ ସର୍ପକୁ ହାତରେ ଧରି ଖେଳୁଛି? କିଏ ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦ ଗଲାରେ ପିନ୍ଧି ମୋତେ ଅବହେଳା କରିଛି? ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଳବାନ, ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାର, ତୁମକୁ କିଏ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚାଇଲା? ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ମହାଋଷି ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଏପରି କରିପାରିବ? ମୁଁ ଦେଖୁନି, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ମୋତେ କିଏ ଅପମାନ କରିପାରିବ? ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋ ତୀରରେ ମାରି ଧରିଦେବି, ଯେପରି ହଂସ ଦୁଧ ଓ ଜଳ ଅଲଗା କରେ। କିଏ ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ମୋ ତୀରରେ ଝରି, ଭୂମି ଶୋଷିବ? କିଏ ତାଙ୍କ ଦେହ ମୋ ତୀରରେ ବିଛିନ୍ନ ହୋଇ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଭକ୍ଷଣ କରିବେ? ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମୋ ହାତରୁ ବଞ୍ଚାଇପାରିବେ ନାହିଁ।" ଏପରି ଭାଇଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶୂର୍ପଣଖା ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଅଶ୍ରୁସ୍ନାନ କରି, କହିଲା, “ଦୁଇ ଯୁବକ, ଅତି ଦର୍ଶନୀୟ, କୋମଳ ଓ ବଳଶାଳୀ, କମଳ ନୟନ, ଚୀରବସ୍ତ୍ର ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି...