ଏହି ଏପିକ ଘଟଣାରେ, ରାମ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତା ସହିତ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ଉଚ୍ଛ୍ୱାସିତ ହୃଦୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶୂର୍ପଣଖା ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ ରାମଙ୍କୁ ଅପ୍ରତିହତ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସହ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଇଥିଲେ। ଏପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ଏହି ମଦର ଦୃଷ୍ଟି ରାକ୍ଷସୀ ଉପରେ ହସି ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଅଠାରେ ଅଧ୍ୟାୟରେ, ରାମ ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କୁ ଦୟାଳୁ ହସରେ କହିଲେ— "ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ବିବାହିତ, ଏବଂ ଏହି ପ୍ରିୟା ମୋ ପତ୍ନୀ। ତୁମେ ଯେପରି ନାରୀ, ସହପତ୍ନୀ ଥିବା ଦୁଃଖଦାୟକ। ମୋ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାମକ, ନୀତିମାନ, ଦେଖିବାକୁ ମନୋହର, ଏବଂ ଅବିବାହିତ, ସୌର୍ୟଯୁକ୍ତ। ସେ ଯୁବକ, ତୁମ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ସହ ମେଳ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ପତି। ବଡ଼ ଆଖିଅଳି ଶୂର୍ପଣଖା, ମୋ ଭାଇକୁ ତୁମେ ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର; ଏହା ସୂର୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ମେରୁ ପର୍ବତରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ପରି।" ରାମଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତର ପାଇଁ, ଶୂର୍ପଣଖା ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଭରି ରାମକୁ ଛାଡ଼ି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— "ମନୋହର ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟା ପତ୍ନୀ, ଉତ୍ତମ ଚର୍ମର ମାଲିକିନୀ; ମୋ ସହ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲାସରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ତୁମେ ପାରିବ।" ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କୁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହସି ଯଥାଯଥ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— "ତୁମେ ଏକ ଦାସୀ, ଯେପରି ମୁଁ ମୋ ଭାଇର ଦାସ; ମୁଁ ମୋ ଭାଇ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ତୁମେ ମୋ ଭାଇର ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀ ହେବା ଉଚିତ, ସେ ଧନୀ, ସଫଳ, ଉଲ୍ଲାସିତ, ଶୁଧ୍ଧ ଚର୍ମର ମାଲିକ। ସେ ତାଙ୍କ ପୁରୁଣା, କୁରୁପ, ଦୁଷ୍ଟ, ଭୟାନକ, ଉଦରବଡ଼ା ପତ୍ନୀକୁ ଛାଡ଼ି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମକୁ ଏକମାତ୍ର ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଚୟନ କରିବେ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁରୁଷମାନେ କେଉଁଠି ଏପରି ସୁନ୍ଦରୀକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାରୀକୁ ପ୍ରେମ କରିପାରିବେ?" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତର ଶୂର୍ପଣଖା ଭୁଲିବାରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିଲେ, ଏବଂ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଭରି ରାମଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସୀତା ସହିତ ପତ୍ରକୁଟିରେ ବସିଥିବା ରାମ ଅତି ଦୁର୍ଗମ। ଶୂର୍ପଣଖା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ— "ତୁମେ ଏହି ପୁରୁଣା, କୁରୁପ, ଦୁଷ୍ଟ, ଭୟାନକ, ଉଦରବଡ଼ା ପତ୍ନୀକୁ ଆଉ ମୋ ଉପରେ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନାହିଁ। ଆଜି ମୁଁ ଏହି ମାନବୀ ସୀତାକୁ ତୁମ ଆଖି ସମ୍ମୁଖରେ ଭକ୍ଷିବି, ତାପରେ ମୁଁ ତୁମ ସହ ଇଚ୍ଛାମୱାନ୍ୟ ଭାବେ ଘୁଞ୍ଚିବି।" ଏପରି କହି, ଶୂର୍ପଣଖା ଦୀପ୍ତିମାନ ଉଦ୍ଧାତ ବିକ୍ରମରେ ସୀତା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହା ଦେଖି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— "ସଉମିତ୍ରି, କ୍ରୂର ଓ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ପ୍ରାଣୀ ସହ କେବେ ମଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେପରି ସୀତା ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବା ଉପାୟ କର। ଏହି କୁରୁପ, ଦୁଷ୍ଟ, ଉଦ୍ଧାତ, ଉଦରବଡ଼ା ରାକ୍ଷସୀକୁ ତୁମେ ବିକୃତ କର।" ରାମଙ୍କ ଏହି ଆଜ୍ଞାରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ତଳୱାର ଉଠାଇ ଶୂର୍ପଣଖାର କାନ ଓ ନାକ କାଟି ଦେଲେ। ଏହାର କାନ ଓ ନାକ କଟି ଯିବା ପରେ, ଭୟଙ୍କର ଶୂର୍ପଣଖା ବିକୃତ ଶବ୍ଦରେ ଚିତ୍କାର କରି, ରକ୍ତରେ ଯାଇଁ ବନକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ଭୟାନକ ଦୃଶ୍ୟ, ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସୀ ବୃଷ୍ଟି ମେଘର ପରି ଅଟୁଟ ଚିତ୍କାର କରି, ମହାବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏପରେ, ଶୂର୍ପଣଖା ନିଜ ଭାଇ ଖରା ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ଜନସ୍ଥାନରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦଳରେ ଘିରିଥିଲେ ଏବଂ ଭୟାନକ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ। ଶୂର୍ପଣଖା ରକ୍ତରେ ଭିଜି, ବିକୃତ ଦେହ, ଭୟ, ଭ୍ରମ ଏବଂ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଆକାଶରୁ ଏକ ତଡ଼ିତ ତଳକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଶୂର୍ପଣଖା ତାଙ୍କ ଭାଇ ଖରାକୁ ରାମ, ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅରଣ୍ୟରେ ଆସିଥିବା ବିଷୟରେ ଏବଂ ନିଜ ବିକୃତିର ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ। ଏବେ ଏହି ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଉନେଶ ଅଧ୍ୟାୟର ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଖରା ନିଜ ଭଉଣୀକୁ ଏପରି ଦେଖି, ରକ୍ତରେ ଭିଜି, ବିକୃତ ଦେହରେ, କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିଉଠି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— "ଉଠ, ତୁମ ଭୟ ଓ ଭ୍ରମ ଛାଡ଼; କିଏ ତୁମକୁ ଏପରି ବିକୃତ କରିଛି, ସ୍ପଷ୍ଟ କହ। କିଏ ଏକ କଳା ସାପ ସହ ଖେଳ କରି, ମୃତ୍ୟୁ ଜାଲରେ ଝିଅଇ ପଡ଼ିଛି? କିଏ ମୃତ୍ୟୁ ଚାପ ଗଳାରେ ରଖି, ତୁମ ସହ ଏପରି ବ୍ୟବହାର କରିଛି? ତୁମେ ଶକ୍ତି ଓ ସୌର୍ଯ୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଯେଉଁଠି ଚାହୁଁ ଯାଇପାରିବା, ଯେଉଁଠି ଚାହୁଁ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା; କିଏ ତୁମକୁ ଏପରି ଦୁଃଖ ଦେଇଛି, ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖରେ ପହଞ୍ଚାଇଛି? ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଏପରି ଶକ୍ତି ରଖିଛି, ତୁମକୁ ବିକୃତ କରିପାରିଛି? ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଏହି ବିଶ୍ୱରେ କେଉଁଠି ମୋତେ କ୍ଷତି କରିବା ଦୁର୍ଦ୍ଧାସ କିଏ ନାହିଁ— ଅମରମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଆଜି, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଶେଷ କରିବି, ମୋ ତୀରରେ; ଯେପରି ହଂସ ଜଳରୁ କ୍ଷୀର ଖାଇଁବା। ଯେଉଁଠି ମୋ ତୀରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଟ୍ଟି, ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ଫେନା ହୋଇ ପୃଥିବୀ ପିଇବାକୁ ଚାହିବ। ଯେଉଁଠି ମୋ ତୀରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ, ଗୃଧ୍ରମାନେ ତାଙ୍କ ଶରୀର ଉପରେ ଖୁସି ହୋଇ ମାଂସ ଖାଇଁବେ। ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ମୋ ଠାରୁ ବଞ୍ଚାଇପାରିବେ ନାହିଁ।" ଏପରି ଭାବରେ ଶୂର୍ପଣଖା, ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ଆଗମନ ଏବଂ ନିଜ ଦୁଃଖର କଥା ଖରାକୁ କହିଲେ, ଖରା ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଓ ପ୍ରତିଶୋଧ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।