ଏହି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ଗଭୀର ଅଂଶରେ, ଶୂର୍ପଣଖା ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ରାମ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଶାନ୍ତ ଶବ୍ଦରେ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କିଏ, କାହାର, କାହା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ତୁମେ ଦେଖିବାକୁ ଏକ ଆକର୍ଷକ ରୂପରେ ରହିଛ, କିନ୍ତୁ ମୋତେ ରାକ୍ଷସୀ ପରି ଲାଗୁଛ। ସତ୍ୟ କହ, ଏଠାକୁ ଆସିବାର ପ୍ରକୃତ କାରଣ କ’ଣ?” ତାହା ସୁନି ଶୂର୍ପଣଖା, ମନର ଆଗ୍ନିରେ ଦହିଉଠି, କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହିବି—ମୁଁ ଶୂର୍ପଣଖା ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ, ଯିଏ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରେ। ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ମୁଁ ଏକା ଏକା ଘୁରିବି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟଦାନ କରେ। ରାବଣ ମୋ ଭାଇ, ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିବ ହେବ। ଆଉ ମୋ ଅନ୍ୟ ଭାଇ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଯିଏ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ରହେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ମୋ ଭାଇ ବିଭୀଷଣ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ରାକ୍ଷସମାନେ ନୁହଁନ୍ତି। ମୋ ଅନ୍ୟ ଭାଇ ଖର ଓ ଦୂଷଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଏବଂ ପ୍ରଥମେ ତୁମକୁ ଦେଖି ମୋ ମନ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଛି। ମୁଁ ଚାହୁଁଛି ଯେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଭାବରେ ତୁମକୁ ମୋ ପତି ଭାବେ ନେଇଁ। ମୋର ଶକ୍ତି ଅଛି, ମୁଁ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଚାଲିପାରିବି। ତୁମେ ମୋ ପତି ହେଉ, ସୀତାକୁ ନେଇ କ’ଣ କରିବା? ସୀତା ଅସୁନ୍ଦର, ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ମୁଁ ମାତ୍ର ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି କୁରୂପ, ଦୁଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର, ତଳପେଟ ମହିଳାକୁ—ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଭାଇଙ୍କ ସହ ଖାଇଦେବି। ତାପରେ ମୁଁ ତୁମ ସହ ଏହି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ପର୍ବତ ଶିଖର, ବିଭିନ୍ନ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖି ଘୁରିବି। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ ମୃଦୁ ହସି କହିଲେ, “ମୁଁ ବିବାହିତ, ଏହି ମୋର ପ୍ରିୟା ସୀତା। ତୁମ ପରି ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ସହଧର୍ମିଣୀ ଥିବା ଦୁଃଖଦାୟକ। କିନ୍ତୁ ଏହା ମୋର ଛୋଟ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶୂର, ଅବିବାହିତ, ତୁମ ସୁନ୍ଦରତାକୁ ମେଳ ଦେଉଥିବା। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ନେଉ, ସେ ତୁମକୁ ପ୍ରେମ କରିବେ, ଏବଂ ତୁମ ସହ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ଘୁରିବେ।” ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଶୂର୍ପଣଖା ଏବେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, “ହେ ସୁନ୍ଦର, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ପତ୍ନୀ, ମୋ ସହ ତୁମେ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦରେ ଘୁରିପାରିବ।” ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୃଦୁ ହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ମୋ ଭାଇଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଏକ ଦାସ, ତୁମେ କିପରି ମୋ ପତ୍ନୀ ହେବାକୁ ଚାହିଁଛ? ତୁମେ ମୋ ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀ ହେବା ଉଚିତ, ସେ ଧନୀ, ସଫଳ, ଆନନ୍ଦିତ। ସେ ତାଙ୍କ ପୁରୁଣା, କୁରୂପ, ଦୁଷ୍ଟ, ତଳପେଟ ସୀତାକୁ ଛାଡ଼ି ତୁମକୁ ନେବେ। ଏପରି ସୁନ୍ଦରୀ ଅନ୍ୟାନ୍ୟାଙ୍କୁ କେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟଠାରେ ମନ ଦେଇପାରିବ?” ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥାକୁ ଶୂର୍ପଣଖା ସତ୍ୟ ଭାବି, ଆବେଗରେ ଆବେଶିତ ହୋଇ ପୁନି ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସୀତା ସହିତ ରାମ ଅଛନ୍ତି। ଶୂର୍ପଣଖା କହିଲେ, “ତୁମେ ଏହି କୁରୂପ, ଦୁଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର, ତଳପେଟ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଧରି ରହିଛ। ଆଜି ମୁଁ ଏହି ମାନବୀକୁ ତୁମ ଆଖି ଆଗରେ ଖାଇଦେବି, ତାପରେ ମୁଁ ତୁମ ସହ ଇଚ୍ଛାମତ ଅରଣ୍ୟ ଘୁରିବି।” ଏପରି କହି, ଶୂର୍ପଣଖା କ୍ରୋଧରେ ଆନ୍ଦୋଳିତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ସୀତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ। ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ସୌମିତ୍ରି, ଦୁଷ୍ଟ, ନିଚ ଲୋକଙ୍କ ସହ କଦାପି ମଜାକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସୀତାଙ୍କୁ ଯେପରି ହେଉ, ରକ୍ଷା କର। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ, ତଳପେଟ ରାକ୍ଷସୀଙ୍କୁ ଅପଙ୍ଗ କର।” ରାମଙ୍କ ଆଦେଶରେ, କ୍ରୋଧିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ତଳୱାର ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରି, ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କ କାନ ଓ ନାକ କାଟିଦେଲେ। ଶୂର୍ପଣଖା ରକ୍ତରେ ଲଥପଥ ହୋଇ, ବିକୃତ ଧ୍ୱନିରେ ବିଲାପ କରି, ମହା ଅରଣ୍ୟକୁ ପଳାଇଗଲେ। ସେ ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟରେ, ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରି, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ଜନସ୍ଥାନରେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଖରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ବିସ୍ମୟରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଖର, ତାଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିଉଠି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ଅପମାନ କିପରି ହେଲା? ଶୂର୍ପଣଖା ତାଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ—ରାମ, ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅଗମନ, ତାଙ୍କ ଅପମାନ ଓ ଅପଙ୍ଗତା। ଏହିପରି ଭାବରେ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଶା ଘଟିଲା, ଏବଂ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ଦେଖି ଖର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲେ।