ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ପ୍ରତାପୀ ରାଜା ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମାନ ଥିଲା। ମୁଁ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅ, ଲୋକମାନେ ମୋତେ ରାମ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି। ଏହି ମୋ ଛୋଟ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯିଏ ମୋ ପ୍ରତି ନିଶ୍ଠାଶୀଳ। ଏହି ମୋ ଜନାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜନାକୀ, ସୀତା। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ତୁମେ କିଏ, କାହାର, କାହା ପ୍ରତିତି? ତୁମେ ମୋତେ ରାକ୍ଷସୀ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛ, କିନ୍ତୁ ତୁମର ରୂପ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ। ତୁମେ ଏଠି କାହିଁକି ଆସିଛ? ତୁମର ପ୍ରକୃତ କାରଣ କ’ଣ? ସତ୍ୟ କହ। ଏମିତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ପରେ, ରାକ୍ଷସୀ, ଅତି ଆଗ୍ରହରେ ଦୁଃଖିତ, ଉତ୍ତର ଦେଲା। "ରାମ, ଶୁଣ; ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି—ମୁଁ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ, ନାମ ଶୂର୍ପଣଖା, ମୋ ଚାହିଁଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବି। ମୁଁ ଏଠି ଅକେଳେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଡ଼ିବି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି। ରାବଣ ମୋ ଭାଇ—ସାହାଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିବେ। ସେ ଭୀର, ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ। କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କ ସଦା ଘୁମ ଲାଗିଥାଏ। ବିଭୀଷଣ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାୟପର, ରାକ୍ଷସ ଭଳି ଆଚରଣ କରେନାହିଁ। ମୋ ଭାଇ ଖରା ଓ ଦୂଷଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।" "ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ରାମ, ପ୍ରଥମେ ତୁମକୁ ଦେଖି, ଆକର୍ଷଣରେ ଏଠି ଆସିଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷକୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ଚାହୁଁଛି। ମୋ ଶକ୍ତି ଅଛି, ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆଜାଦ ଘୁଡ଼ିପାରିବି; ମୋ ସ୍ୱାମୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ସୀତାକୁ ରଖିବାର କି ପ୍ରୟୋଜନ? ସେ ବିକୃତ, କୁରୁପ, ତୁମପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଏକା ତୁମପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ପତ୍ନୀ—ମୋତେ ଏହି ରୂପରେ ଦେଖ।" "ଏହି କୁରୁପ, ଦୁଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର, ଅନ୍ତର୍ଗତ ପେଟ ଥିବା ଜନୀ—ମୁଁ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଖାଇ ଦେବି। ତାପରେ ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଦଣ୍ଡକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଚାହିଁଲେ ଘୁଡ଼ିପାରିବ, ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଓ ନିବିଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିପାରିବ।" ଏପରେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ମୃଦୁଭାଷୀ, ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କ ମଦିରା ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଦେଖି ହସିଲେ ଓ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏଠାରେ ଆରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଅଠାରେ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି, ଶ୍ରୀମୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର। ତାପରେ ରାମ, ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହରେ ବନ୍ଧିତ ଦେଖି, ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ମୃଦୁ ହସି କହିଲେ, "ମୁଁ ବିବାହିତ, ଏହି ମୋ ଜନୀ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ। ତୁମ ଭଳି ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ସହପତ୍ନୀ ଦୁଃଖର କାରଣ।" "କିନ୍ତୁ ଏହି ମୋ ଛୋଟ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ନ୍ୟାୟବାନ, ଦେଖିବାକୁ ଲାଗ୍ର, ପ୍ରଶଂସିତ, ଅବିବାହିତ ଓ ଶୌର୍ୟଶାଳୀ। ସେ ଯୁବକ, ଏପରି ରୂପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପତ୍ନୀ ଚାହୁଁଛି, ତୁମ ସ୍ୱନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଯୋଗ୍ୟ।" "ଓ ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା ଶୂର୍ପଣଖା, ମୋ ଭାଇକୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମେ ବିପକ୍ଷ ପତ୍ନୀ ନ ଥିବା ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚାହିଁବା ଭଳି ଅଭିଜ୍ଞା।" ରାମଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ଶୂର୍ପଣଖା ଆଗ୍ରହରେ ରାମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଓ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗ୍ର, ମୁଁ ତୁମପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ପତ୍ନୀ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚାମର, ମୋ ସହିତ ଦଣ୍ଡକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଖୁସିରେ ଘୁଡ଼ିପାରିବ।" ଏପରି ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶବ୍ଦକୁଶଳ, ହସି କହିଲେ, "ମୁଁ ଏକ ଦାସ, ତୁମେ ଦାସୀ; ମୁଁ ମୋ ଭାଇ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଓ ପଦ୍ମ ଚାମର ତୁମେ।" "ଓ ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା, ତୁମେ ମୋ ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚାମର ଥିବା, ସଫଳ, ଖୁସି, ପବିତ୍ର, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀ ହେବା ଉଚିତ।" "ସେ ତାଙ୍କ ପୁରୁଣା, କୁରୁପ, ଦୁଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର, ଅନ୍ତର୍ଗତ ପେଟ ଥିବା ପତ୍ନୀକୁ ଛାଡ଼ି, ତୁମକୁ ଏକା ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ଚୟନ କରିବେ। କାହା ମଧ୍ୟ, ବିବେକୀ ମନ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ, ଏପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚାମର ମହିଳାକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟକୁ ପ୍ରେମ କରିବ?" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତର ଶୂର୍ପଣଖା, ଅନ୍ତର୍ଗତ ପେଟ ଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ, ଅବିବେକୀ, ସତ୍ୟ ଭାବି ବିଶ୍ୱାସ କଲା। ଆଗ୍ରହରେ ତା ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟତା ଭୁଲି, ରାମଙ୍କ leaf-hut ରେ ସୀତା ସହିତ ବସିଥିବା ଦେଖି ଏଠି ଆସିଲା। "ତୁମେ ଏହି ପୁରୁଣା, କୁରୁପ, ଦୁଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର, ଅନ୍ତର୍ଗତ ପେଟ ଥିବା ପତ୍ନୀକୁ ଧରି ମୋତେ ଅନାଦର କରୁଛ। ଆଜି ମୁଁ ଏହି ମାନବୀକୁ ତୁମ ଆଖି ସାମ୍ନା ଖାଇଦେବି, ତାପରେ ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଚାହିଁଲେ ଘୁଡ଼ିପାରିବ।" ଏପରି କହି, ମୃଗ ଆଖି ଭଳି ଦୃଷ୍ଟି, ଲତା ସଦୃଶ ଦେହ, ଶୂର୍ପଣଖା ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ, ରୋହିଣୀ ଉପରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଉଲ୍କା ଭଳି ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲା। ତାପରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣକୁ କହିଲେ, "ଓ ସୌମିତ୍ରି, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅନାୟକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହିତ ମଜା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ବୈଦେହୀ ଯେପରି ହେଉ, ଜୀବନ୍ତ ରହିବାକୁ ଦେଖ।" "ଓ ପୁରୁଷସିଂହ, ଏହି କୁରୁପ, ଦୁଷ୍ଟ, ଆକ୍ରୋଶୀ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ପେଟ ଥିବା ରାକ୍ଷସୀକୁ ବିକୃତ କରିଦିଅ।" ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, କ୍ରୋଧିତ, ରାମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କ ତଳୱାର ଉଠାଇ ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କ ନାକ ଓ କାନ କାଟିଦେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶୂର୍ପଣଖା, ନାକ ଓ କାନ କଟାଯିବା ପରେ, ବିକୃତ ସ୍ୱରେ ଚିତ୍କାର କରି, ଜଙ୍ଗଲରେ ଫିରିଗଲା। ବିକୃତ, ଭୟଙ୍କର, ରକ୍ତରେ ଲାଲ ହୋଇ ଏହି ରାକ୍ଷସୀ ବିଭିନ୍ନ ଚିତ୍କାର କରି, ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଗଜଗଜ କରିଲା। ସେ, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର, ରକ୍ତରେ ଲାଲ ହୋଇ, ନିଜ ହାତ ଧରି, ଚିତ୍କାର କରି, ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ତାପରେ, ବିକୃତ ଦେହରେ, ଶୂର୍ପଣଖା ଜନସ୍ଥାନରେ ନିଜ ଭାଇ ଖରାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲା, ଯେଉଁଠି ଖରା ରାକ୍ଷସମାନେ ଘିରିଥିଲେ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଥିଲା। ଶୂର୍ପଣଖା ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଥିବା ତଡ଼ିତ ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ସେ ରକ୍ତରେ ଲାଲ ହୋଇ, ଦେହ ବିକୃତ, ଭୟ, ମୋହ ଓ ଅଚେତନ ହୋଇ, ଖରାଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହିଲା—ରାମ, ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲରେ ଆସିବା, ନିଜର ବିକୃତି।