ଏହିପରି ଦିନରେ, ରାମଙ୍କୁ କହାଯାଇଥିଲା— “ଅଦିତି, ଦିତି ଏବଂ ଦନୁ, ଏହି ତିନି ମାତାଙ୍କ ଅଭିଲାଷା ଥିଲା ଯେ, ସେମାନେ ଏମିତି ପୁଅ ପାଇବେ, ଯେଉଁମାନେ ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି ହେବେ, ଏବଂ ମୋ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ। କାଳକା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟମାନେ ମନରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଅଦିତିଙ୍କୁ ତିରିଶି ତିନି ଦେବତାଙ୍କର ମାତୃଭୂମି ଭାବେ ଗର୍ବ କରାଯାଏ— ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା। ଦିତିଙ୍କୁ ଦେଉତା-ଶତ୍ରୁ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ନରକ ଏବଂ କାଳକା, କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ଭାସୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ଏବଂ ଶୁକୀ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ତାମ୍ରା ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ— କ୍ରଉଞ୍ଚୀ ଉଲୁକ, ଭାସୀ ବକ, ଶ୍ୟେନୀ ଶ୍ୟେନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃଧ୍ର, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ହଂସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ରାଜହଂସ, ଏବଂ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ଶୁକୀ ନାମକ ମାତା ନଟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ନଟାଙ୍କୁ ଭିନତା ନାମକ କନ୍ୟା ହେଲେ। ଏହିପରି, ଦଶଜନ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ତାଙ୍କ ରୋଷରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ— ମୃଗୀ, ମୃଗମନ୍ଦା, ହରୀ, ଭଦ୍ରମଦା, ମାତଙ୍ଗୀ, ଶାର୍ଦୂଳୀ, ଶ୍ୱେତା, ସୁରଭୀ, ସୁରସା ଏବଂ କଦ୍ରୁ। ମୃଗୀରୁ ସମସ୍ତ ମୃଗ ଜନ୍ମିଲେ, ମୃଗମନ୍ଦାଠାରୁ ଭାଲୁ ଏବଂ ସ୍ରିମରା, ଚମରା ଆଦି ଜନ୍ମିଲେ। ଭଦ୍ରମଦା ଇରାବତୀ ନାମକ ଏକ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହାଠାରୁ ଏଇରାବତ— ଏହି ମହାଗଜ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଅଧିପତି ଜନ୍ମିଲେ। ହରୀଠାରୁ ବାନର ଏବଂ ତପସ୍ବୀ ବାନର, ଶାର୍ଦୂଳୀଠାରୁ ଲଙ୍ଗୁର ଏବଂ ବାଘ ଜନ୍ମିଲେ। ମାତଙ୍ଗୀଠାରୁ ହାତୀମାନେ, ଶ୍ୱେତାଠାରୁ ଦିଗ୍ଗଜ ଜନ୍ମିଲେ। ସୁରଭୀ ଦୁଇ ଝିଅ ଜନ୍ମିଲେ— ରୋହିଣୀ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବୀ। ରୋହିଣୀଠାରୁ ଗାଈ, ଗନ୍ଧର୍ବୀଠାରୁ ଘୋଡ଼ା, ସୁରସାଠାରୁ ସର୍ପ ଏବଂ କଦ୍ରୁଠାରୁ ନାଗମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ବିଶ୍ୱମହାନ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ମନୁ ମାନବ ଜନ୍ମିଲେ— ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ଶୂଦ୍ର। କଥାଅନୁସାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁଁହଠାରୁ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଛାତିଠାରୁ, ବୈଶ୍ୟ ଉରୁଠାରୁ ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ପାଦଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଅନଳ ସମସ୍ତ ଫଳଦାୟି ଗଛକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଶୁକୀଙ୍କ ନାତିବନ୍ଧୁ ବିନତା ଏବଂ ସୁରସାଙ୍କ ଭଉଣୀ କଦ୍ରୁ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। କଦ୍ରୁ ହଜାର ନାଗ ଜନ୍ମିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଭୂମିକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ବିନତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁଅ ହେଲେ— ଗରୁଡ଼ ଏବଂ ଅରୁଣ। ଅରୁଣଠାରୁ ମୁଁ ଜନ୍ମିଛି, ମୋ ବଡ଼ ଭାଇ ସମ୍ପାତି, ମୋତେ ଜଣେଇବା, ମୁଁ ଶ୍ୟେନୀଙ୍କ ପୁଅ ଜଟାୟୁ। ଯଦି ଆପଣ ଚାହାଁନ୍ତି, ମୁଁ ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀ ହେବି; କାରଣ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଅତି କଠିନ ଏବଂ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଘୁରୁଥିବା ସ୍ଥାନ। ମୁଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଆପଣ ବିଦାୟ ନେବେବେଳେ, ଶୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି।” ଏହିପରି, ରାଘବ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଲେ ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ଠାରୁ ଜଣା ପୁରୁଣା ସାଖ୍ୟତା ଥିବା ନିମିତ୍ତରେ ଶିର ନମାଇଲେ। ଏହିପରି, ମିଥିଲାର ରାଜକୁମାରୀ ଶୀତାଙ୍କୁ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ହସ୍ତରେ ଭରସା କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଯାଇ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦାହ କରୁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇଥିଲେ। ଏଠାରେ ସପ୍ତଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ରାମ, ନିତ୍ୟ ନିମ୍ନାନ୍ତନ ସ୍ନାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶୀତା ଏବଂ ସୌମିତ୍ରି ସହ ଗୋଦାବରୀ ତଟ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ରାଘବ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ପ୍ରଭାତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ପତ୍ରମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ରାମ ସନ୍ତୋଷରେ ରହି, ମହାମୁନିମାନଙ୍କ ଆଦର ପାଇଲେ; ଶୀତା ସହ ପତ୍ରମଣ୍ଡପରେ ବସିଥିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଚନ୍ଦ୍ରବଦନ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ବିଭିନ୍ନ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ବେଳେ, ରାମ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ମନ ଲଗାଇ ବସିଥିବା ସମୟରେ, ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ହଠାତ୍ ଆସିପହଞ୍ଚିଲା। ସେ ଥିଲେ ଶୂର୍ପଣଖା, ଦଶଗ୍ରୀବ ରାକ୍ଷସର ଭଉଣୀ। ସେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଥିଲେ ଦେବତା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ରାମଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ପଦ୍ମଦଳ ନୟନ, ହାତୀ ପଦ୍ଧତିର ଚାଲି, ଚକ୍ରାକାର ଜଟା ଦେଖି ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ରାମ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରାଜଚିହ୍ନ ଅଙ୍କିତ, ନୀଳ କମଳର ରଙ୍ଗର, କାମଦେବ ପରି ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅଭିଲାଷାରେ ଅନ୍ତଃକରଣରେ ବର୍ଷିତ ହେଲେ, ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ବିକୃତ, ଚକ୍ଷୁ ରେ ରାମଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ ନୟନକୁ ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କ କେଶ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ରାମଙ୍କ କେଶ ଶୋଭାପ୍ରଦ; ସେ ଅଶୋଭନ, ରାମ ଶୋଭାମୟ; ସେ ଭୟଙ୍କର କିନ୍ତୁ ମଧୁର କଣ୍ଠ। ସେ ବୃଦ୍ଧା ହେଉଥିଲେ, ତଥାପି ଯୁବତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଭୟଙ୍କର କିନ୍ତୁ କଥାରେ ସ୍ନିଗ୍ଧ; ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର, ରାମ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ; ସେ ଅପ୍ରିୟ, ରାମ ପ୍ରିୟ। ଏହି ରାକ୍ଷସୀ ଦେହିକ ଅଭିଲାଷାରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଜଟାଧାରୀ, ତପସ୍ବୀ ବେଶରେ, ତୁମର ସ୍ତ୍ରୀ ସହ, ଧନୁଷ୍ ବାଣ ଧାରଣ କରି ଏଠାକୁ ଆସିଛ; ଏହି ରାକ୍ଷସମୟ ଭୂମିକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ? ତୁମ ଆଗମନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ? ସତ୍ୟ କହ।" ଏପରି ଶୂର୍ପଣଖା ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶ୍ନିତ ହେବା ପରେ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ରାମ ସରଳ ମନରେ ସବୁ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ— “ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ବୀରତା ଦେବତାମାନେ ପରି। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ପୁଅ, ଲୋକମାନେ ମୋତେ ରାମ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି। ଏହି ମୋ ଭାଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାମକ, ମୋ ପ୍ରତି ଅତି ନିଷ୍ଠାବାନ; ଏହି ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୈଦେହୀ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଶୀତା।” ଏଭଳି ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତିର କଥା ଓ ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମଜୀବନର ଅନୁଭୂତି ଏଠିରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।