ମହାମୁନି କଶ୍ୟପ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀର ଧାରଣ କରୁଥିବା ତାଙ୍କର ଅଷ୍ଟ ଜଣୀ ନାରୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ—ସେମାନେ ହେଲେ ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, କାଳକା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ମନୁ ଓ ଅନଳା। ଏହି ଅଷ୍ଟ ଝିଅ ମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି, କଶ୍ୟପ ଖୁସି ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋ ପରି ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବା। ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, କାଳକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କର ଏହି ଇଚ୍ଛା ରହିଥିଲା। ଅଦିତିଙ୍କୁ ଠାରୁ ତେତିଶି ଦେବତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା—ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦ୍ଵୟ ଅଛନ୍ତି। ଦିତିଙ୍କୁ ଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ନରକ, କାଳକ ଓ କାଳକାଙ୍କ ସହିତ ତାମ୍ରାଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ପଞ୍ଚ ଝିଅ ଜନ୍ମିଲେ—କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ଭାସୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ଓ ଶୁକୀ। ଏହି ପଞ୍ଚ ଝିଅ ତାମ୍ରାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କ୍ରଉଞ୍ଚୀ ଉଲୁକ, ଭାସୀ ବକ ପକ୍ଷୀ, ଶ୍ୟେନୀ ଗୃଧ୍ର ଓ ଶ୍ୟେନ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ହଂସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରାଜହଂସ, ଚକ୍ରବାକ ଓ ଶୁକୀ ନାମକ ଝିଅ ଜନ୍ମିଲେ। ଶୁକୀଙ୍କ ଝିଅ ନଟା, ତାଙ୍କୁ ହେଉଛନ୍ତି ଭିନତା। କ୍ରୋଧବଶାଙ୍କୁ ଠାରୁ କ୍ରୋଧରେ ଦଶ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ—ମୃଗୀ, ମୃଗମନ୍ଦା, ହରୀ, ଭଦ୍ରମଦା, ମାତଙ୍ଗୀ, ଶାର୍ଦୂଳୀ, ଶ୍ୱେତା, ସୁରଭୀ, ସୁରସା ଓ କଦ୍ରୂ। ମୃଗୀଙ୍କୁ ଠାରୁ ସମସ୍ତ ମୃଗ ଜନ୍ମିଲେ, ମୃଗମନ୍ଦାଙ୍କୁ ଠାରୁ ଭାଲୁ ଓ ସ୍ରମରା-ଚମରା, ଭଦ୍ରମଦାଙ୍କୁ ଝିଅ ଇରାବତୀ ଓ ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ମହାଗଜ ଏଇରାବତ ଜନ୍ମିଲେ। ହରୀଙ୍କୁ ଠାରୁ ବନରାଜ୍ଜୁ ଓ ଶାର୍ଦୂଳୀଙ୍କୁ ଠାରୁ ଲଂଗୂର ଓ ବଘ ଜନ୍ମିଲେ। ମାତଙ୍ଗୀଙ୍କୁ ଠାରୁ ହାତୀ, ଶ୍ୱେତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ଦିଗ୍ଗଜ ଜନ୍ମିଲେ। ସୁରଭୀଙ୍କୁ ଠାରୁ ଦୁଇ ଝିଅ ରୋହିଣୀ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବୀ ଜନ୍ମିଲେ—ରୋହିଣୀଙ୍କୁ ଠାରୁ ଗାଈ, ଗନ୍ଧର୍ବୀଙ୍କୁ ଠାରୁ ଘୋଡ଼ା ଜନ୍ମିଲେ। ସୁରସା ସର୍ପ, କଦ୍ରୂ ନାଗମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ମନୁଙ୍କୁ ଠାରୁ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ଜନ୍ମିଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର। ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁଣ୍ଡୁରୁ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବକ୍ଷରୁ, ବୈଶ୍ୟ ଉରୁଠାରୁ ଓ ଶୂଦ୍ର ପାଦ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଅନଳାଙ୍କୁ ଠାରୁ ସମସ୍ତ ଫଳଦାୟୀ ବୃକ୍ଷ ଜନ୍ମିଲେ। ଶୁକୀଙ୍କ ନାତି ଭିନତା ଓ ସୁରସାଙ୍କ ଭଉଣୀ କଦ୍ରୂ ଅପରିମିତ ସର୍ପ ଓ ନାଗମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଭିନତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ଦୁଇ ପୁଅ ଗରୁଡ଼ ଓ ଅରୁଣ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି ଅରୁଣଙ୍କୁ ଠାରୁ ମୁଁ ଜଟାୟୁ ଜନ୍ମିଛି, ଏବଂ ସମ୍ପାତି ମୋ ଭାଇ। ମୁଁ ଶ୍ୟେନୀଙ୍କ ପୁଅ। ହେ ରାମ, ଯଦି ଚାହିଁବେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମ ସହଯାତ୍ରୀ ହେବି। କାରଣ, ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଜନ୍ତୁ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିବା ଅତି କଠିନ। ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ବାହାରିବା ବେଳେ, ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ଏପରି ଭାବେ ଜଟାୟୁଙ୍କ ଭକ୍ତି ଓ ସ୍ନେହ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଦେଖି, ରାମ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ସମ୍ମାନ କଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କଠାରୁ ଏହି ମିତ୍ରତ୍ୱ ସମ୍ବନ୍ଧର ଉଲ୍ଲେଖ ଆଗରୁ ଶୁଣିଥିଲେ। ତେଣୁ, ମିଥିଲାର ରାଜକୁମାରୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଉପଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିପରି ଉତ୍ସୁକ। ଏଠାରେ ସପ୍ତଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉ। ରାମ, ସୀତା ଓ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ସହିତ ଗୋଦାବରୀ ତଟରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ। ଦୁଇ ଭାଇ ଆଶ୍ରମ ପହଞ୍ଚି, ପ୍ରାତଃକାଳୀନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ପତ୍ରମୟ କୁଟୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ରାମ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଉଥିବା ଅନନ୍ଦରେ ବସିଥିଲେ; ସୀତା ସହିତ କୁଟୀରେ ବସିଥିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଚନ୍ଦ୍ରବଦନ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ କଥା ହେଉଥିଲା। ଏପରି ସମୟରେ, ରାମ କଥାରେ ମନ ଦେଇ ବସିଥିବା ବେଳେ, ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ଅଚାନକ ଆସିପହଞ୍ଚିଲା। ସେ ଥିଲେ ଶୂର୍ପଣଖା, ଦଶଗ୍ରୀବ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଭଉଣୀ। ସେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲା—ଦେବତା ସମ ରୂପ, ଚନ୍ଦ୍ରପରି ମୁହଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସମ ଲମ୍ବା ଆଖି, ଗଜପଦ ସମ ଚାଳ ଓ ଜଟା ମୁଣ୍ଡରେ ବନ୍ଧା। ରାମ ନମ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରାଜଚିହ୍ନଧାରୀ, ନୀଳ କମଳ ଭଳି ଦେହର ଦୀପ୍ତି, ମନୋହର ରୂପ ଦେଖିଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ରୂପ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସୀ ଶୂର୍ପଣଖା ଅତି ଆକର୍ଷଣ ଅନୁଭବ କଲା। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ବିକୃତ, ତଥାପି ରାମଙ୍କ ନୟନ ସୁନ୍ଦର; ତାଙ୍କର କେଶ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ରାମଙ୍କ କେଶ ମନୋହର; ତିନି ଅକାର୍ଷକ, ରାମ ଆକର୍ଷଣୀୟ; ତାଙ୍କ ସ୍ୱର ମଧୁର, କିନ୍ତୁ ଭୟଙ୍କର। ଶୂର୍ପଣଖା ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧ, କିନ୍ତୁ ଯୁବତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଭୟଙ୍କର, କିନ୍ତୁ ମୃଦୁଭାଷିଣୀ; ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର, କିନ୍ତୁ ରାମ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ; ତିନି ଅପ୍ରିୟ, ରାମ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନ। ଏହି ରାକ୍ଷସୀ ଶୂର୍ପଣଖା ଶରୀର ଆସକ୍ତିରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲା, “ତୁମେ ଜଟାଧାରୀ, ତପସ୍ବୀବେଶୀ, ତୁମ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ, ଧନୁଷ ବାଣ ଧାରଣ କରି ଏଠାରେ କେମିତି ଆସିଛ? ଏହି ରାକ୍ଷସମୟ ଭୂମିରେ ତୁମ ଆଗମନର କାରଣ କ’ଣ? ସତ୍ୟ କହ।" ଏପରି ଶୂର୍ପଣଖା ଚିଁହ୍ନିତ ରାକ୍ଷସୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶ୍ନିତ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁଦମନୀ ରାମ ସରଳ ଭାବେ ସମସ୍ତ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।