ଅରଣ୍ୟର ଗଭୀର ଶାନ୍ତିରେ ବିଶିଷ୍ଟ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା ଏକ ବଡ଼ ପକ୍ଷୀ ଉପରେ, ସେଉଁଠି ରହୁଥିବା ଦେଖି ସେମାନେ ଭାବିଲେ, ଏହା କେବଳ ଏକ ପକ୍ଷୀ ନୁହେଁ, ଶାୟଦ୍ ଏହା କୌଣସି ରାକ୍ଷସ ଅଟଳ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି। ସେମାନେ ସନ୍ଦେହରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମେ କିଏ?" ସେହି ସମୟରେ, ସେ ପକ୍ଷୀ ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, "ମୋ ପୁଅମାନେ, ମୁଁ ତୁମର ପିତାଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ ବନ୍ଧୁ, ମୋତେ ଚିହ୍ନ।" ପିତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଭାବି, ରାଘବ ତାଙ୍କୁ ଆଦର ଦେଲେ ଓ ତାଙ୍କର ବଂଶାବଳୀ ଓ ନାମ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ସେ ପକ୍ଷୀ, ଦ୍ୱିଜ ଜନ୍ମା, ତାଙ୍କ ବଂଶ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, "ହେ ରାଘବ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଭବ କଥା ଶୁଣ। ପ୍ରଥମେ କର୍ଦମ, ତାପରେ ବିକୃତ, ଏପରେ ଶେଷ, ସଂଶ୍ରୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବହୁପୁତ୍ର; ପୁନି, ଷ୍ଠାଣୁ, ମାରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଭାରୀବଳ କ୍ରତୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରା, ପ୍ରଚେତାସ, ପୁଲହ। ଏହାପରେ ଡକ୍ଷ, ବିବସ୍ୱାନ, ଅପରା, ଅରିଷ୍ଟନେମି ଓ ଶେଷରେ ଦୀପ୍ତିମାନ କଶ୍ୟପ।" "ଡକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସଠି ଷଠି ଝିଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ। କଶ୍ୟପ ଏଠାରୁ ଅଠ ଜଣୀ ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ଗୃହଣ କଲେ—ଅଦିତି, ଦିତି, ଦାନୁ, କାଳକା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ମନୁ ଓ ଅନଳା। କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଏମିତି ସନ୍ତାନ ଦେବା, ଯେଉଁମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ମହାନ୍ତ ହେବେ, ମୋ ପରି ସମର୍ଥ।' ଅଦିତି, ଦିତି, ଦାନୁ ଓ କାଳକା ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ ସନ୍ତାନ ଦେଲେ।" "ଅଦିତିଠାରୁ ତିରିଶି ତିନି ଦେବତା, ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର; ଦିତିଠାରୁ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଦାନୁଠାରୁ ନରକ, କାଳକ ଓ କାଳକା ଜନ୍ମ ନେଲେ।" "ତାମ୍ରା ଜନ୍ମ ଦେଲେ ପାଞ୍ଚ ଝିଅ—କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ଭାସୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ, ଶୁକୀ। କ୍ରଉଞ୍ଚୀ ଉଲ୍ଲୁ, ଭାସୀ ବକ, ଶ୍ୟେନୀ ବଜ୍ରପକ୍ଷୀ ଓ ଗୃଧ୍ର, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ହଂସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରାଜହଂସ, ଚକ୍ରବାକ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଶୁକୀ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ନତାକୁ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ଭିନତା।" "ଭିନତାଠାରୁ ଦୁଇ ପୁଅ ହେଲେ—ଗରୁଡ଼ ଓ ଅରୁଣ। ଅରୁଣଙ୍କୁ ମୁଁ, ଏବଂ ସମ୍ପାତି ମୋ ଭାଇ। ମୋତେ ଶ୍ୟେନୀଙ୍କ ପୁଅ ଜଟାୟୁ ବୋଲି ଚିହ୍ନ।" "ମୋ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଯଦି ଚାହଁ, ମୁଁ ତୁମ ସହ ଏଠି ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବି, କାରଣ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଦୁଷ୍କର, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଘୁଞ୍ଚିବା ସ୍ଥାନ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଦୂରେ ଯିବ, ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବି।" ରାଘବ ଖୁସି ହୋଇ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶିର ନମାଇଲେ, କାରଣ ପିତାଙ୍କୁ ଏହି ବନ୍ଧୁ ବିଷୟରେ ପୁନିପୁନି ଶୁଣିଥିଲେ। ସେଉଁଠି ସୀତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଟାୟୁଙ୍କ ହାତରେ ଅପେକ୍ଷା କରି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ପ୍ରତି ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଗଲେ। ଏହିପରେ, ଏଠାରେ ସପ୍ତଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ରାମ, ତାଙ୍କ ନିୟମିତ ସ୍ନାନ ସମାପ୍ତ କରି, ସୀତା ଓ ସଉମିତ୍ରି ସହ ଗୋଦାବରୀ ତୀର ଛାଡ଼ି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଆଶ୍ରମ ପହଞ୍ଚି, ପ୍ରଭାତର କୃତ୍ୟ କରି, ପତ୍ର ଦେଉଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ରାମ ଖୁସିରେ ବସିଲେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ସୀତା ସହ ପତ୍ର ଦେଉଳରେ ବସିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ମାନେ ଚିହ୍ନ ଲଗିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ବିଭିନ୍ନ କଥା ହେଉଥିଲା। ସେଉଁଠି ଏକ ଅପୂର୍ବ ଘଟଣା ଘଟିଲା—ଯେତେବେଳେ ରାମ ଚିନ୍ତାରେ ବସିଥିଲେ, ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ଆକସ୍ମିକ ଭାବେ ସେଠାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲା।