ପଞ୍ଚବଟୀ ପରିସରରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ଅଗ୍ରଗତି ପଞ୍ଚବଟୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏକ ପବିତ୍ର ଓ ମନୋହର ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଚାରିପାଖରେ ରଥ, ଚନ୍ଦନ, ନିପ, ପର୍ଣ୍ଣସ, ଲକୁଚ ଗଛ, ଧବ, ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ଖଦିର, ଶମୀ, କିମ୍ଶୁକ ଓ ପାଟଳ ଗଛ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର, ଆନନ୍ଦମୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପଶୁପକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିଲା। ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ସଉମିତ୍ରି, ଏଠାରେ ଆମେ ଏହି ପକ୍ଷୀ ସହିତ ରହିବା।” ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁନାଶକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଖୁବ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଭାଇ ପାଇଁ ଏକ ଶିବିର ତିଆରି କରିଦେଲେ। ସେ ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିସରର ପର୍ଣ୍ଣଶାଳା ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ମଜବୁତ ମାଟି ତଳା ଓ ଲମ୍ବା ଖୁଟି ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ଭିତିବାନ୍ଧିତ ହୋଇଥିଲା। ବାଁସ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପର୍ଣ୍ଣଶାଳା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ଶମୀ ଶାଖା ଛଡାଇ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧି, କୁଶ, କାଶ, ନଳ ଓ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶାଳାକୁ ଢାକିଦେଲେ। ଭୂମିକୁ ସମତଳ କରି, ରାଘବଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଓ ଚମତ୍କାର ନିବାସ ତିଆରି କଲେ। ଏପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଆଣି, ପୂଜା ଓ ଶାନ୍ତିକ୍ରିୟା ନିଷ୍ପାଦନ କଲେ। ପରେ ସେ ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ତିଆରି କରିଥିବା ପର୍ଣ୍ଣଶାଳା ଦେଖାଇଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତିଆରି କରିଥିବା ସୁନ୍ଦର ପର୍ଣ୍ଣଶାଳା ଦେଖି ରାମ, ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଖୁସିରେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୁଇହାତ ଦେଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଗଭୀର ସ୍ନେହ ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ କହିଲେ, “ହେ ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ତାହା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ। ଏହି ପ୍ରେମ ଆଲିଙ୍ଗନ ତୁମ ପାଇଁ ଦେଉଛି। ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଜଣେ ଅନ୍ୟମନ୍ୟଙ୍କ ଭାବ ବୁଝିପାରୁଥିବା, କୃତଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ ପୁତ୍ର ମୋ ବାପାଙ୍କୁ ମିଳିନଥିଲେ।” ଏପରି କହି ରାଘବ ସେଠାରେ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଖୁସିରେ ବସିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଠି ସେମାନେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ଵର୍ଗରେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦରେ ରହନ୍ତି, ସେପରି ଅନେକ ଦିନ ଧରି ରହିଲେ। ଏଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ପରେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାମ ପଞ୍ଚବଟୀ ଦିଗକୁ ଯିବାବେଳେ ଏକ ବିଶାଳ ଦେହଧାରୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃଧ୍ର ପକ୍ଷୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅଜଣା ଦେଖି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭାବିଲେ ଯେତେବେଳେ ଏହା ବନରେ ରହୁଥିବା ଏକ ରାକ୍ଷସ ଚିଡ଼ିଆ ଅଟେ। ସେମାନେ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କିଏ?” ତେବେ ସେ ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, “ମୋ ଶିଶୁମାନେ, ମୁଁ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ମିତ୍ର। ମୋତେ ଚିହ୍ନ।” ଏହା ଶୁଣି ରାଘବ ତାଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶ ଓ ନାମ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ତାହାପରେ ସେ ଦ୍ୱିଜ ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ଶୂରବୀର, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଯେଉଁମାନେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ଶୁଣ। ପ୍ରଥମେ କର୍ଦ୍ଦମ, ତାପରେ ବିକୃତ, ଶେଷ, ସଂଶ୍ରୟ, ଓ ବହୁପୁତ୍ର; ଏପରେ ସ୍ଥାଣୁ, ମାରୀଚି, ଅତ୍ରି, କ୍ରତୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରା, ପ୍ରଚେତାସ, ପୁଲହ, ଦକ୍ଷ, ଵିଵସ୍ୱାନ୍, ଅପରା, ଅରିଷ୍ଟନେମି ଓ କଶ୍ୟପ। ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସଠିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କଶ୍ୟପ ଅଷ୍ଟ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ—ଅଦିତି, ଦିତି, ଦାନୁ, କାଳକା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ମନୁ ଓ ଅନଳା। ତେବେ କଶ୍ୟପ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଏହି କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏମିତି ସନ୍ତାନ ଦେବ, ଯେଉଁମାନେ ତିନି ଲୋକର ନାୟକ ହେବେ, ମୋ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ।” ଅଦିତି, ଦିତି, ଦାନୁ, କାଳକା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଅଦିତି ଠାରୁ ତିରିଶି ତିନି ଦେବତା, ଆଦିତ୍ୟ, ଵସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଦିତିଠାରୁ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ନରକ, କାଳକା, କ୍ରୌଞ୍ଚୀ, ଭାସୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ଓ ଶୁକୀ ତାମ୍ରାଙ୍କ ପଞ୍ଚ ଝିଅ। କ୍ରୌଞ୍ଚୀ ଉଲ୍ଲୁ ସନ୍ତାନ, ଭାସୀ ବକ ପକ୍ଷୀ, ଶ୍ୟେନୀ ଶ୍ୟେନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃଧ୍ର, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ହଂସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରାଜହଂସ, ଚକ୍ରବାକ ଓ ଶୁକୀ ନଟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ନଟାଠାରୁ ଭିନିତା ଝିଅ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଦଶ ପୁଅ, ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୋଧରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ—ମୃଗୀ, ମୃଗମନ୍ଦା, ହରୀ, ଭଦ୍ରମଦା, ମାତଙ୍ଗୀ, ଶାର୍ଦୂଳୀ, ଶ୍ୱେତା, ସୁରଭୀ, ସୁରସା ଓ କଦ୍ରୂ। ମୃଗୀଠାରୁ ସମସ୍ତ ମୃଗ, ମୃଗମନ୍ଦାଠାରୁ ଭାଲୁ, ଭଦ୍ରମଦାଠାରୁ ଇରାବତୀ ଝିଅ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଏଇରାବତ, ଯିଏ ଦିଗ୍ଗଜ ଓ ଜଗତ୍ର ନାୟକ। ହରୀଠାରୁ ଵାନର ଓ ତାପସୀ ବନରା, ଶାର୍ଦୂଳୀଠାରୁ ଲଙ୍ଗୂର ଓ ବାଘ, ମାତଙ୍ଗୀଠାରୁ ହାତୀ, ଶ୍ୱେତାଠାରୁ ଦିଗ୍ଗଜ ହାତୀ ଜନ୍ମିଲେ। ଏପରି ଗୃଧ୍ର ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିଶାଳ ବଂଶାବଳୀ ରାମଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ, ଯାହା ଶୁଣି ରାମ ତାଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।