ଏହି ଅଞ୍ଚଳଟି ହଂସ, କୁଞ୍ଜ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିବା ଏବଂ ହରିଣ ଝୁଣ୍ଡମାନେ ଆସିଯିବା ଏକ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ମନୋହର ସ୍ଥାନ। ଏଠାରେ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଗୁହାମୟ ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ମୟୂର ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱରେ ଡାକୁଥାନ୍ତି ଏବଂ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛମାନେ ଆଛି। ଏଠି ସାଲ, ତାଡ଼, ତମାଳ, ଖଜୁରୀ, କଣ୍ଟିଆଁ ଏବଂ ନିବାରା, ଟିନିଷ, ପୁନ୍ନାଗ ଭଳି ଅନେକ ଗଛ ରହିଛି। ଏହା ସହିତ ଆମ୍ବ, ଅଶୋକ, ତିଳକ, କେତକୀ, ଚମ୍ପକ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଲତା ଓ ଝାଡ଼ି ଦେଖାଯାଏ। ଏଠି ରଥ, ଚନ୍ଦନ, ନୀପ, ପର୍ଣ୍ଣସ, ଲକୁଚ, ଧାବ, ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ଖଦିର, ଶମୀ, କିମ୍ଶୁକ ଓ ପାଟଳ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ନାହିଁ। ଏହି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଆନନ୍ଦମୟ ସ୍ଥାନ ପଶୁପକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିବା ଏକ ଶୁଭ ଜଗା, ଏଠି ସୌମିତ୍ରି, ଆମେ ଏହି ପକ୍ଷୀ ସହିତ ରହିବାକୁ ପାରିବା। ଏପରେ ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଶତ୍ରୁନାଶକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁରନ୍ତ ଭାଇ ପାଇଁ ଏକ ଶିବିର ତିଆରି କଲେ। ସେ ଏଠି ଏକ ବଡ଼ ପତ୍ରଘର ନିର୍ମାଣ କଲେ, ଯାହା ମଜବୁତ ମାଟିର ଭିତିରେ, ଲମ୍ବା କଠିରେ ଭଲ ଭାବରେ ଉପରେ ଉଠାଯାଇଥିଲା, ବାଁସ ଦ୍ୱାରା ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ତିଆରି। ଶମୀ ଡାଳି ଛଡ଼ାଇ, ଭଲ ଭାବରେ ବାନ୍ଧି, କୁଶ, କାଶ, ଗଣ୍ଡୁଆ ଓ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘରଟିକୁ ଢାକିଦେଲେ। ମୃଦୁ ଭୂମି ଚିରି ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସ ରଚିଦେଲେ। ଏପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମହାନ୍ୟ, ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ଗଲେ, ସ୍ନାନ କଲେ, ପଦ୍ମ ତୁଳି ପୁରିତ ହୃଦୟରେ ଫେରିଲେ। ଫୁଲ ନିବେଦନ ଓ ଶାନ୍ତିକ୍ରିୟା କରି, ସେ ରାମଙ୍କୁ ନିର୍ମିତ ଶିବିର ଦେଖାଇଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତିଆରି କରିଥିବା ସୁନ୍ଦର ଶିବିର ଦେଖି ରାଘବ ଓ ସୀତା ଏହି ପତ୍ରଘରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏପରେ ରାମ ଅତି ଖୁସି ହୋଇ, ଦୁଇହାତରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ଗାଢ଼ ସ୍ନେହରେ କହିଲେ—"ତୁମେ ଏତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାମ କରିଛ, ଏପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ। ଏଠିପାଇଁ ଏଇ ଆଲିଙ୍ଗନ ଦେଉଛି। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭାବ ଜାଣେ, କୃତଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ—ତେଉଁପରି ପୁଅ ମୋର ପିତାଙ୍କୁ ମିଳିନଥିଲେ।" ଏପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହି ରାଘବ ଏହି ଫଳଦାୟକ ସ୍ଥାନରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଲେ। କିଛିଦିନ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଏଠି ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥିବାପରି ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସଉଖ୍ୟରେ ରହିଲେ। ଏଠିଏ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଷୋଳୋଉ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହିପରେ ଯେତେବେଳେ ରଘୁନନ୍ଦନ ପଞ୍ଚବଟୀ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଏକ ବିଶାଳ ଦେହୀ, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃଧ୍ର ଆସିଗଲା। ତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭାବିଲେ ଯେ, ଏହା ହୁଏତ ରାକ୍ଷସ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛି, ଏବଂ ପଚାରିଲେ—"ତୁମେ କିଏ?" ତେବେ ସେ ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—"ମୋ ପୁଅ, ମୋତେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଭାବେ ଜାଣ।" ଏହିପରେ ରାଘବ ତାଙ୍କୁ ପିତୃମିତ୍ର ଭାବେ ସମ୍ମାନ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶ ଓ ନାମ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ତାପରେ ସେ ଦ୍ୱିଜତି ତାଙ୍କ ବଂଶ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କହିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। "ହେ ରଘବ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆମି ଅନୁକ୍ରମରେ କହିଅଛି—କର୍ଦମ, ତା’ପରେ ବିକୃତି, ଶେଷ, ସଂଶ୍ରୟ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବହୁପୁତ୍ର। ତା’ପରେ ସ୍ଥାଣୁ, ମାରୀଚି, ଅତ୍ରି, ବଳଶାଳୀ କ୍ରତୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରା, ପ୍ରଚେତାସ, ପୁଲହ, ଦକ୍ଷ, ଵିଵସ୍ୱାନ୍, ଅପରା, ଅରିଷ୍ଟନେମି ଏବଂ ଶେଷରେ ତେଜସ୍ୱୀ କଶ୍ୟପ।" "ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଷଷ୍ଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କଶ୍ୟପ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଷ୍ଟ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ—ଅଦିତି, ଦିତି, ଦାନୁ, କାଳକା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ମନୁ ଓ ଅନଳା। ତା’ପରେ କଶ୍ୟପ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—'ତୁମେ ଏମିତି ପୁଅ ପାଇବେ, ଯେଉଁମାନେ ତିନି ଲୋକର ଶ୍ୱାମୀ ହେବେ, ମୋ ପରି।' ଅଦିତି, ଦିତି, ଦାନୁ ଏହି ଭାବନାରେ ପୁଅ ପାଇଲେ। କାଳକା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମନସ୍ପୁତ ଥିଲେ। ଅଦିତିଠାରୁ ତିରିଶି ତିନି ଦେବତା ଜନ୍ମ ନେଲେ।" "ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର—ଏମାନେ ଅଦିତିର ପୁଅ। ଦିତିଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ। ନରକ, କାଳକ ଓ କାଳକା ଜନ୍ମିଲେ; ତାମ୍ରାଙ୍କୁ କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ଭାସୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ, ଶୁକୀ ଭଳି ପାଞ୍ଚ କନ୍ୟା ହେଲେ। କ୍ରଉଞ୍ଚୀଠାରୁ ପଟିଅଳି, ଭାସୀଠାରୁ ମାଛ, ଶ୍ୟେନୀଠାରୁ ଶ୍ୟେନ ଓ ବଳଶାଳୀ ଗୃଧ୍ର, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀଠାରୁ ହଂସ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ହଂସପ୍ରଜାତି, ଶୁକୀଠାରୁ ନତା, ନତାଠାରୁ ଭିନତା ଜନ୍ମିଲେ।" "ଏହିପରି, ତାଙ୍କ ଆତ୍ମା ରୋଷରୁ ଦଶ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ—ମୃଗୀ, ମୃଗମନ୍ଦା, ହରୀ, ଭଦ୍ରମଦା, ତା’ପରେ ମାତଙ୍ଗୀ, ଶାର୍ଦୂଳୀ, ଶ୍ୱେତା, ସୁରଭୀ, ସୁରସା ଓ କଦ୍ରୁ।" ଏହିପରି ଗୃଧ୍ର ତାଙ୍କ ବଂଶ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।