ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ସୀତା ମହାର୍ଷିଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ପଞ୍ଚବଟୀ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଫୁଲରେ ଭରିଆ, ବନ ଶୋଭାମୟ ଏବଂ ଶାନ୍ତିମୟ। ରାମ ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲ ଜୀବନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏଠି କେଉଁଠି ଆମର ଆଶ୍ରମ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ଭଲ ହେବ?" ତିନିଜଣ ମିଶି ଏବଂ ନିକଟ ଜଳଶ୍ରୋତ ଥିବା ଏମିତି ଏକ ସ୍ଥାନ ଚୟନ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ଯେଉଁଠି ଜଙ୍ଗଲ ମନୋହର ଏବଂ ଜଳ ମଧୁର, ଆଗୁନି ପାଇଁ କାଠ, ପୂଷ୍ପ, ଦର୍ବ ଏବଂ ଜଳ ସହଜରେ ମିଳିବ। ରାମଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ଓ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଆପଣ ଏଠି ଏକ ଶତବର୍ଷ ରହିଲେ ବି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନିର୍ଭର କରିବି; କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଆମ ଆଶ୍ରମ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ଆମକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ରାମ ଖୁସି ହେଇ, ଭଲ ଗୁଣ ଥିବା ଏକ ସ୍ଥାନ ଚୟନ କରିଲେ। ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ଏହି ମନୋହର ନିବାସ ସ୍ଥାନକୁ ଆଣି, କହିଲେ, "ଏଠି ଭୂମି ସମତଳ ଏବଂ ଚମତ୍କାର, ଫୁଲରେ ଭରିଆ ଗଛ ରହିଛି; ଏଠି ଆମ ଆଶ୍ରମ ଉଚିତ ଭାବରେ ତୁମେ ତିଆରି କର।" ଏଠି ନିକଟରେ ଏକ ଲତାପୁଷ୍ପର ପୋଖରି ଅଛି, ଯାହା ସୁଗନ୍ଧିତ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛି, ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ। ମହାର୍ଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଯେପରି ଏହି ସ୍ଥାନ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ, ଏହି ହେଉଛି ଶୋଭାମୟ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛରେ ଘିରିଛି। ଏଠି ହଂସ, କୁଞ୍ଜ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀରେ ଭରିଆ, ଏହି ନଦୀ ନା ଅତି ଦୂର, ନା ଅତି ନିକଟ; ଏଠି ହରିଣ ଦଳ ଚାରିପାଖରେ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏଠି ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଗୁହା ଭରିଆ ପାହାଡ ଅଛି, ମୟୂର ରବି ଗୁଞ୍ଜିଥାଏ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛରେ ଆଛି। ସାଲ, ତାଳ, ତମାଳ, ଖଜୁରୀ, ପନସ, ନିବାରା, ତିନିଶା, ପୁନ୍ନାଗ, ଆମ୍ବ, ଅଶୋକ, ତିଳକ, କେତକୀ, ଚମ୍ପା, ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଲତା ଏଠି ଅଛି। ଚକ୍ର, ଚନ୍ଦନ, ନିପ, ପର୍ଣ୍ଣସ, ଲକୁଚ, ଧାବା, ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ଖାଦିର, ଶାମୀ, କିମ୍ଶୁକ, ପାତଳ ଗଛରେ ଏଠି ଶୋଭିତ। ଏଠି ପବିତ୍ର, ଲାଗିରାହିବା ଏବଂ ବହୁ ପ୍ରାଣୀ ଓ ପକ୍ଷୀରେ ଭରିଆ; "ଓ ସୌମିତ୍ରି, ଏଠି ଆମେ ଏହି ପକ୍ଷୀ ସହ ରହିବା।" ରାମଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁନାଶକ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁରନ୍ତ ଭାଇଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରିଲେ। ଏଠି ଏକ ବଡ଼ ପତ୍ର କୁଟିର ତିଆରି କଲେ, ମଜବୁତ ମାଟି ତଳ, ଲମ୍ବା କଠ ଦ୍ୱାରା ଭଲ ଭାବରେ ସ୍ଥାପିତ, ବାଁସ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଶାମୀ ଶାଖା ଛାଡ଼ି ଭଲ ଭାବେ ବାନ୍ଧି, କୁଶ, କାଶ ଗ୍ରାସ, ତିନିଶା ଓ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା କୁଟିର ଛାଡ଼ିଲେ। ମନୋହର ଭୂମି ସମତଳ କରି, ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଆକର୍ଷକ ନିବାସ ତିଆରି କଲେ। ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ଗଲେ, ସ୍ନାନ କରି, ପଦ୍ମ ତୁଳି ଫେରିଲେ। ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ ଏବଂ ଶାନ୍ତି କ୍ରିୟା କରି, ନିର୍ମିତ ଆଶ୍ରମ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତିଆରି କୁଟିର ଦେଖି, ରାମ ଏବଂ ସୀତା ଉତ୍ତମ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ରାମ ଖୁସି ହେଇ, ଦୁଇ ହାତରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସ୍ନେହ ଓ ସମ୍ମାନରେ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମର ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଖୁସି; ଏହି ଦୟାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛି। ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଭାବ ଜଣା, କୃତଜ୍ଞ ଏବଂ ଧର୍ମ ଜ୍ଞ, ଏମିତି ପୁତ୍ର ଆମ ପିତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲେ ନାହିଁ।" ଏପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କଥା କହି, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ଏହି ଫଳଦାୟକ ସ୍ଥାନରେ ଖୁସିରେ ରହିଲେ। କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଏଠି ଦେବତାର ପରି ଆନନ୍ଦରେ ବାସ କଲେ। ଏଠିରୁ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଶୋଭାମୟ ବାଲ୍ମୀକୀ ରାମାୟଣର ଶୋଳୋ ଶର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ। ରଘୁନନ୍ଦନ ଯେତେବେଳେ ପଞ୍ଚବଟୀ ପ୍ରତି ଯାଉଥିଲେ, ସେ ଏକ ବଡ଼ ଶରୀର ଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃଧ୍ର ପକ୍ଷୀ ସହ ମୁହାଁମୁହି ହେଲେ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ପକ୍ଷୀକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସ ପକ୍ଷୀ ଭାବି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମେ କିଏ?" ତାହାପରେ ପକ୍ଷୀ ମୃଦୁ ଓ ମିଠା ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ସଂଗୀ, ମୁଁ ତୁମ ମିତ୍ର ଭାବରେ ଜଣା।" ପିତାଙ୍କ ସଂଗୀ ଭାବି, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; ପରେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ନାମ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ, ଦ୍ୱିଜ ଗୃଧ୍ର ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଉପରେ ଆପଣଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। "ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ, ସେମାନେ କିଏ ତାହା ଆରମ୍ଭରୁ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଓ ରଘୁବଂଶୀ। କର୍ଦ୍ଦମ ପ୍ରଥମ, ପରେ ଭିକୃତ, ତାପରେ ଶେଷ, ସଂଶ୍ରୟ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବହୁପୁତ୍ର। ସ୍ଥାଣୁ, ମାରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ରତୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରା, ପ୍ରଚେତସ, ପୁଲହା, ଡକ୍ଷ, ବିବସ୍ବାନ, ଅପରା, ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଓ ରଘୁବଂଶୀ, ଶୋଭାମୟ କଶ୍ୟପ ପ୍ରଜାପତି ଶେଷ।" "ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ଡକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଷଷ୍ଠି ଶୋଭାମୟ ଝିଅ ଥିଲେ, ଓ ରାମ, ସମସ୍ତେ ମହାନ ଖ୍ୟାତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।" ଏହିପରି ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ପଞ୍ଚବଟୀର ଶୋଭାମୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ନିବାସ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଏବଂ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃଧ୍ର ପକ୍ଷୀ ସହ ମିଳିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସଂଗୀ ଭାବରେ ନିଜ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।