ଏହି ଦୀର୍ଘ ଅରଣ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଘୁରିବା ସ୍ଥାନରେ, ଯଦି ତୁମେ ଚାହଁ, ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମ ସହଯାତ୍ରୀ ହେବି; ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେବ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ମାଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବି, ବୋଉ ଶିଶୁ। ଏହି ଉପକାର ଶୁଣି ରାଘବ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ବାହୁଡିଆ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ଶିର ନମାଇଲେ; କାରଣ, ତାଙ୍କ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ଠାରୁ ଜଟାୟୁଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ପରିଚୟ ଓ ମିତ୍ରତା ବିଷୟରେ ଆଗରୁ ଶୁଣିଥିଲେ। ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କ ରକ୍ଷା ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଯାଇ, ଶତୃମାନେ ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଯାନ୍ତି, ସେପରି ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। ପଞ୍ଚବଟୀ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁ ସର୍ପ ଓ ମୃଗ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ରାମ ତାଙ୍କ ଭ୍ରାତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମନୋହର ଫୁଲରେ ଫୁଲିଥିବା ଏହି ପଞ୍ଚବଟୀ ଅଞ୍ଚଳ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ମୁନିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛୁ, ରାମ୍ୟ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଦେଖ, ତୁମେ ଅରଣ୍ୟ ବିଷୟରେ ଦକ୍ଷ; କେଉଁଠି ଆମର ଆଶ୍ରମ ହେବା ଉଚିତ ବୋଲି ଭାବୁଛ? ଏମିତି ଏକ ସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ କର, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ, ତୁମେ ଓ ବୈଦେହୀ ସୀତା ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରିବା, ଏବଂ ଜଳସ୍ରୋତ ନିକଟରେ ରହିବା। ଯେଉଁଠାରେ ଅରଣ୍ୟ ମନୋହର, ଜଳ ମଧୁର, ଏବଂ ଆଗଉଠି, ଫୁଲ, ଦର୍ବା ଓ ଜଳ ସହଜରେ ମିଳିଯାଏ।" ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ସହ କହିଲେ, "କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଆପଣ ଏଠାରେ ଶତ ବର୍ଷ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ତେବେ ଆପଣ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହି ମନୋହର ସ୍ଥାନରେ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରିବି।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି କଥାରେ ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ଚିନ୍ତାସହ କୁଅଞ୍ଚିତ ଗୁଣ ଥିବା ଏକ ସ୍ଥାନ ଚୟନ କଲେ। ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ଏହି ମନୋହର ସ୍ଥାନକୁ ନେଇ, କହିଲେ, "ଏଠାରେ ମାଟି ସମତଳ ଓ ଚମତ୍କାର, ଫୁଲ ଫୁଲିଥିବା ବୃକ୍ଷରେ ଢକା; ଏଠାରେ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କର।" "ନିକଟରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଓ ମନୋହର ପଦ୍ମସରୋବର ଅଛି, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ। ମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲେ, ଏହି ଅଟୁଟ ମନୋହର ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ, ଫୁଲ ଫୁଲିଥିବା ଗଛରେ ଆବୃତ। ଏଠାରେ ହଂସ, କ୍ରଞ୍ଚ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ରହନ୍ତି, ଅତ୍ୟଧିକ ଦୂର ଓ ନିକଟ ନୁହେଁ, ମୃଗମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ଚରେ। ଏଠାରେ ଉଚ୍ଚ ଓ ଗୁହାମୟ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ମୟୂର ରବି ଗଞ୍ଜାଏ, ଫୁଲ ଫୁଲିଥିବା ଗଛରେ ଢକା।" "ଏଠାରେ ସାଲ, ତାଡ଼, ତମାଳ, ଖଜୁରି, କଠଳ, ନିବାର, ତିନିଶ, ପୁନ୍ନାଗ ଗଛ ଅଛି। ଆଉ ଆମ୍ବ, ଅଶୋକ, ତିଳକ, କେତକୀ, ଚମ୍ପକ, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଲତା ରହିଛି। ଏଠାରେ ରଥ, ଚନ୍ଦନ, ନିପ, ପର୍ଣ୍ଣାସ, ଲକୁଚ, ଧବ, ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ଖଦିର, ଶମୀ, କିମ୍ଶୁକ, ପଟଳ ଗଛ ଅଛି। ଏହି ସ୍ଥାନ ପବିତ୍ର, ମନୋହର ଓ ବହୁ ପ୍ରାଣୀ ପକ୍ଷୀ ରେ ଭରିଆ; ଏଠି, ମୋ ସୌମିତ୍ରି, ଆମେ ଏହି ପକ୍ଷୀ ସହିତ ରହିବା।" ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁନାଶକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁରନ୍ତ ଭାଇଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଏକ ବିଶାଳ ପତ୍ର ଘର ତିଆରି କଲେ, ଦୃଢ଼ ମାଟି ତଳ, ଲମ୍ବା କଠିରେ ଭଲ ଭାବେ ନିର୍ମିତ, ବାଁଶରେ ଶୋଭିତ। ଶମୀ ଶାଖା ଦେଇ ଘରକୁ ଭଲ ଭାବେ ଢାଙ୍କିଲେ, ତାକୁ ଦୃଢ଼ କରି ବେଶି କୁଶ, କାଶ, ଗାହାଁ ଓ ପତ୍ର ଦେଇ ଢାକିଲେ। ଶୁଭ୍ର ତଳ ଚିରେଇ ରଘବଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ତମ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କଲେ। ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ଯାଇ, ସ୍ନାନ କରି, ପଦ୍ମ ତୋଳି, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଫେରିଲେ। ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ ଓ ଶାନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଆଶ୍ରମ ଦେଖାଇଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଶୁଭ୍ର ଆଶ୍ରମ ଦେଖି, ରାଘବ ସୀତାଙ୍କ ସହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ତାପରେ ଶୁଭ୍ର ହୃଦୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବାହୁଡିଆ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଏମିତି କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଅନ୍ୟର ଭାବ ଅନୁଭବ କରେ, କୃତଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ—ଏପରି ପୁତ୍ର ମୋ ପିତାଙ୍କ ନଥିଲେ।" ଏପରି କହି ରାଘବ ସେଠି ଫଳବନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଖୁସିରେ ରହିଲେ। ଏହିପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ କିଛିଦିନ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦରେ ରହନ୍ତି, ସେପରି ଅନୁଭବ କରି ରହିଲେ। ଏହିପରେ, ଯେତେବେଳେ ରଘୁନନ୍ଦନ ପଞ୍ଚବଟୀ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ, ତେବେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଏକ ବିଶାଳ ଦେହ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଥିବା ଗୃଧ୍ର ଆସିଲା। ଏହି ପକ୍ଷୀକୁ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହାକୁ ରାକ୍ଷସ ଭାବି, "ତୁମେ କିଏ?" ବୋଲି ପଚାରିଲେ। ତେବେ ସେ ମୃଦୁ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନାଦାୟି ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, "ମୋ ଶିଶୁମାନେ, ମୋତେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ମିତ୍ର ଭାବେ ଜାଣ।" ଏହା ଶୁଣି, ରାଘବ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶ ଓ ନାମ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ। ତେବେ ସେ ଦ୍ୱିଜ ଜଟାୟୁ ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ନିଜ ବଂଶ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କହିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜୀବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।