ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାମ, ସେ ଜନନୀ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଶୁକୀର ନାମ ଥିଲା ନତା, ଏବଂ ନତାଙ୍କର କନ୍ୟା ହେଲେ ବିନତା। କ୍ରୋଧବଶା ଦଶ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ମୃଗୀ, ମୃଗମଣ୍ଡା, ହରୀ, ଭଦ୍ରମଦା, ମାତଙ୍ଗୀ, ଶାର୍ଦୂଳୀ, ଶ୍ୱେତା, ସୁରଭି, ସୁରସା ଏବଂ କଦ୍ରୁ—ଏମିତି ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ବିଶିଷ୍ଟ। ରାମ, ମୃଗୀର ଶିଶୁ ହେଲେ ସମସ୍ତ ମୃଗ; ମୃଗମଣ୍ଡାରୁ ଭାଲୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୃମରା ଓ ଚମରା ଜନ୍ମିଲେ। ଭଦ୍ରମଦାର କନ୍ୟା ହେଲେ ଇରାବତୀ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଲେ ଏଇରାବତ, ବିଶ୍ୱର ମହାଗଜ। ହରୀର ଶିଶୁ ହେଲେ ମନ୍ଦ୍ର ପ୍ରକୃତିର ବାନର; ଶାର୍ଦୂଳୀ ଗୋଲାଙ୍ଗୁଳା ଓ ବାଘ ଶାବକ ଜନ୍ମିଲେ। ମାତଙ୍ଗୀର ଶିଶୁ ହେଲେ ହାତୀ, ଶ୍ୱେତା ଦିଗଗଜକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସୁରଭିର ଦୁଇ କନ୍ୟା ହେଲେ ରୋହିଣୀ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବୀ; ରୋହିଣୀ ଗାଁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ ଦ୍ରୁତ ଗୋଡ଼ାକୁ ଜନ୍ମିଲେ। ସୁରସା ସର୍ପକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, କଦ୍ରୁ ନାଗକୁ ଜନ୍ମିଲେ। ମନୁ ମହାର୍ଷି କଶ୍ୟପରୁ ମାନବ ଜନ୍ମ କରାଇଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର। ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବକ୍ଷାସ୍ଥଳରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଉରୁରୁ ବୈଶ୍ୟ, ଚରଣରୁ ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମିଲେ—ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ରରେ କହାଯାଇଛି। ସେ ନିଜ ତରଫରୁ ନିତ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଗଛ ଓ ଅଗ୍ନିହୀନ ଗଛକୁ ଜନ୍ମିଲେ। ବିନତା ଓ ଶୁକୀ ତାଙ୍କର ନତି, କଦ୍ରୁ ଓ ସୁରସା ଭଉଣୀ। କଦ୍ରୁ ଏକ ହଜାର ସର୍ପକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ବିନତା ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ—ଗରୁଡ଼ ଓ ଅରୁଣ। ଅରୁଣରୁ ମୁଁ ଜଟାୟୁ ଜନ୍ମିଛି, ମୋ ଭାଇ ସମ୍ପାତି; ମୁଁ ସ୍ୟେନୀଙ୍କର ପୁତ୍ର ଜଟାୟୁ, ରାମ। ଯଦି ଆପଣ ଚାହାନ୍ତି, ମୁଁ ଏଠାରେ ସାଥୀ ହେବି; କାରଣ ଏହି ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁ ଓ ଦାନବମାନେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଆପଣ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୂରେ ଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ମୈଥିଳୀ ସୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ରାଘବ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ନମସ୍କାର କଲେ; କାରଣ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କଠାରୁ ଏହି ସ୍ନେହ ଏବଂ ମିତ୍ରତା ବିଷୟରେ ଅନେକ ସମୟ ଶୁଣିଥିଲେ। ତାପରେ ରାଘବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କର ରକ୍ଷା ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଗଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେ କୁ ଅଗ୍ନି ତଳେ ପତଙ୍ଗା ଭଳି ନଶ୍ଟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। ଏବେ ତୁମେ ଶ୍ରୀମତ୍ ଆରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଦଶ ସର୍ଗକୁ ଶୁଣ; ଏହା ମହାମୁନି ମହାକାବ୍ୟ ଭାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅଂଶ। ଏହାପରେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ସର୍ପ ଓ ମୃଗ ରହିଛି। ରାମ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ମୁନିଙ୍କ ଦିଆ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ଏହି ହେଉଛି ପଞ୍ଚବଟୀ ଅଞ୍ଚଳ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ।" "ତୁମେ ଚାରିପାଖରେ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଅ, ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲ ଜଣା; କେଉଁଠି ଆମ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ ଭାବୁଛ?" "ଏମିତି ଏକ ସ୍ଥାନ ଚୟନ କର, ଯେଉଁଠାରେ ମୈଥିଳୀ, ତୁମେ ଓ ମୁଁ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବା, ଏବଂ ଜଳ ନିକଟରେ ହେଉ।" "ଯେଉଁଠାରେ ଜଙ୍ଗଲ ମନୋହର ଓ ଜଳ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଏବଂ ଜଳ, ଫୁଲ, ଦରୁ, କୁଶ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ନିକଟରେ ଅଛି।" ରାମଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଯୋଡି କହିଲେ, "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଛି, ଏଠାରେ ଶତବର୍ଷ ରହିବି; ତେବେ ଆପଣ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରିବାକୁ ଆମକୁ କହିବେ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉତ୍ତରରେ ରାମ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନ ଚୟନ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଅଛି। ସେ ମନୋହର ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥଳ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ହାତ ଧରି କହିଲେ, "ଏହି ଜମି ହାଳୁ ଓ ମନୋହର, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛରେ ଢକା; ଏଠାରେ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କର।" ନିକଟରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମପୋକ୍କରି ଅଛି, ଗନ୍ଧର ଓ ରୂପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମରେ ସଜିତ। ମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଯେଉଁପରି ଏହାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ, ଏହି ହେଉଛି ଶୁଭ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ, ଫୁଲିଥିବା ଗଛରେ ଘିରା। ଏଠା ହଂସ, କୁଙ୍ଜ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୂର ନୁହେଁ, ନିକଟ ନୁହେଁ, ଏବଂ ମୃଗମାନେ ଏଠାରେ ଚରଣ କରନ୍ତି। ମନୋହର ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଉଛି, ଉଚ୍ଚ ଓ ଅନେକ ଗୁହା ଥିବା, ମୟୂରର କୁଳିକୁଳି ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛରେ ଢକା। ଏହି ପାହାଡ଼ ସାଲ, ତାଳ, ତମାଳ, ଖଜୁରୀ, ପଣସ, ନିବାର, ତିନିଶ, ପୁନ୍ନାଗ ଗଛରେ ଶୋଭିତ। ଏଠା ଆମ୍ବ, ଅଶୋକ, ତିଳକ, କେତକୀ, ଚମ୍ପା, ଫୁଲିଥିବା ଲତା ଓ ଗଛରେ ଢକା। ଚକ୍ର, ଚନ୍ଦନ, ନିପ, ପର୍ଣ୍ଣସ, ଲକୁଚ, ଧାବା, ଅଶ୍ୱକର୍ଣ, ଖଦିର, ଶାମୀ, କିମ୍ଶୁକ, ପାତଳ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏଠା ପବିତ୍ର, ମନୋହର, ଅନେକ ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏଠାରେ, ଶୌମିତ୍ରି, ଆମେ ଏହି ପକ୍ଷୀ ସହ ରହିବା। ଏପରି ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବାରେ ପ୍ରବଳ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶୀଘ୍ର ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କଲେ। ସେ ଏଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ ପତ୍ରକୁଟି ତିଆରି କଲେ, ମଜବୁତ ମାଟି ତଳା, ଲମ୍ବା କଠ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ, ବାଁସରେ ଶୋଭିତ। ଶାମୀ ଶାଖା ଛାଡ଼ି ନିକୁଞ୍ଜ କୁଟିକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ କୁଶ, କାସ, ନଳ, ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢକା। ଉତ୍ତମ ଭୂମି ସମତଳ କରି, ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅତି ଉତ୍ତମ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କଲେ।