ଶ୍ୟେନୀ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶ୍ୟେନ ଓ ଗୃଧ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ହଂସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କଳହଂସଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେ ବହୁତ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଶୁକୀ ନତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏବଂ ନତାଙ୍କର ଝିଅ ହେଉଛନ୍ତି ବିନତା। କ୍ରୋଧବଶା, ହେ ରାମ, ନିଜ ଦଶଟି ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ: ମୃଗୀ, ମୃଗମଣ୍ଡା, ହରୀ, ଭଦ୍ରମଦା, ମାତଙ୍ଗୀ, ଶାର୍ଦୂଳୀ, ଶ୍ୱେତା, ସୁରଭି, ସୁରସା ଓ କଦ୍ରୁ—ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଶ୍ରୀମୟ। ମୃଗୀଙ୍କୁ ମୃଗମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ମୃଗମଣ୍ଡା ଭାଲୁ ଓ ସ୍ରମରା, ଚମରା ମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଭଦ୍ରମଦା ଏକ ଝିଅ ଇରାବତୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଇରାବତୀଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଏଇରାବତ—ମହାଗଜ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ନାୟକ। ହରୀଙ୍କୁ ବନର ମକାଟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଶାର୍ଦୂଳୀ ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳ ଓ ବାଘ ଶାବକଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ମାତଙ୍ଗୀଙ୍କୁ ଗଜମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଶ୍ୱେତା ଦିଗଗଜକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସୁରଭିଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ଝିଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ରୋହିଣୀ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବୀ। ରୋହିଣୀ ଗାଈ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡା ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସୁରସା ସର୍ପ ଓ କଦ୍ରୁ ନାଗମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ମନୁ, ମହାମୁନି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଖି ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ କରିଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର। ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଛାତିରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଜଘାରୁ ବୈଶ୍ୟ, ଚରଣରୁ ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲେ—ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ର ମତାନୁସାରେ ଉଚ୍ଚାରିତ। ସେ ସମସ୍ତ ଫଳଦାୟୀ ଗଛ ଓ ଅଗ୍ନିହୀନ ଗଛମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ବିନତା ଓ ଶୁକୀ ହେଉଛନ୍ତି ପୌତ୍ରୀ, କଦ୍ରୁ ଓ ସୁରସା ହେଉଛନ୍ତି ଭଉଣୀ। କଦ୍ରୁ ଏକ ହଜାର ସର୍ପକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ବିନତାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ—ଗରୁଡ ଓ ଅରୁଣ। ଅରୁଣରୁ ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ମୋର ଭାଇ ହେଉଛନ୍ତି ସମ୍ପାତି; ମୋତେ ଜଟାୟୁ ଭାବରେ ଜଣା, ମୁଁ ଶ୍ୟେନୀଙ୍କ ପୁଅ। ଯଦି ଆପଣ ଚାହାନ୍ତି, ମୁଁ ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ସାଥୀ ହେବି; ଏହି ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁ ଓ ଦାନବମାନେ ଚାଲିଥିବା ସ୍ଥାନ। ଆପଣ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୂରେ ଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ଶୀତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବି। ଏପରି ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ରାଘବ ଆଦର କଲେ, ହସି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ବନ୍ଦନା କଲେ; କାରଣ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କୁ ଜଟାୟୁଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା ବିଷୟରେ ବହୁତ ଶୁଣିଥିଲେ। ପରେ, ଶୀତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଭରସା କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଗଲେ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିର ମାନେ ପ୍ରବଳ ଉତ୍ସାହରେ। ଏବେ ମହାବଳୀ ରାମ ଆରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପ୍ରଶସ୍ତ ମହା କାବ୍ୟର ପନ୍ଦରତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ତାପରେ, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ସର୍ପ ଓ ମୃଗ ରହିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିରେ ରମ୍ୟ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏଠି ଆମେ ମୁନିଙ୍କ ଦିଆ ଦିଶାନୁସାରେ ଆସିଛୁ; ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପଞ୍ଚବଟୀ, ମୂଖା ଫୁଲରେ ମଣିମୟ ଜଙ୍ଗଲ। ତୁମେ ଚତୁର, ଏଠି କେଉଁଠି ଆମ ଆଶ୍ରମ ହେବାଉଚିତ୍ତ ବୋଲି ଦେଖ। ଏପରି ସ୍ଥାନ ଚୟନ କର, ଯେଉଁଠି ଶୀତା, ତୁମେ ଓ ମୁଁ ଆନନ୍ଦ କରିପାରିବା, ଏବଂ ଜଳସ୍ରୋତ ନିକଟରେ ହେଉ। ଯେଉଁଠି ଜଙ୍ଗଲ ମନୋହର, ଜଳ ମଧୁର, ଏବଂ ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡ, ଫୁଲ, କୁଶ, ଜଳ ଆସାନ୍ତିକ ଅଛି।” ରାମଙ୍କୁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଯୋଡି କହିଲେ, “ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଆପଣ ଏଠି ଶତ ବର୍ଷ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଭରସା କରିବି; ତଥାପି ଆପଣ ମୋତେ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।” ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉତ୍ତରରେ ରାମ ଖୁସି ହେଇ, ଭଲ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା ଏକ ସ୍ଥାନ ଚୟନ କଲେ। ସେ ଆଶ୍ରମ ପାଇଁ ମନୋହର ସ୍ଥାନକୁ ଆଗକୁ ଗଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ହାତ ଧରି କହିଲେ, “ଏଠି ଭୂମି ସମତଳ ଓ ଭାବ୍ୟ, ଫୁଲ ଗଛରେ ଭରିଛି; ଏଠି ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କର।” ନିକଟରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମ ପୋଖରୀ ଅଛି, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ। ମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦେଖିଥିବା ଦିଶାନୁସାରେ ଏହି ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ, ଫୁଲ ଗଛରେ ଆବୃତ। ଏଠି ହଂସ, କାଦମ୍ବ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ରହିଛନ୍ତି, ଦୂର ନୁହେଁ, ନିକଟ ନୁହେଁ, ମୃଗ ଦଳ ଚାଲିଥିବା ସ୍ଥାନ। ଏଠି ଉଚ୍ଚ ଓ ଗୁହା ଭରିଥିବା ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଉଛି, ମୟୂର ରବ ଶୁଣାଯାଉଛି, ଫୁଲ ଗଛରେ ଆବୃତ। ଏଠି ସାଲ, ତାଳ, ତମାଳ, ଖଜୁରୀ, ପନସ, ନିବାରା, ତିନିଶା, ପୁନ୍ନାଗ ଗଛ ଅଛି। ଆମ୍ବ, ଅଶୋକ, ତିଳକ, କେତକୀ, ଚମ୍ପକ ଓ ଅନେକ ଫୁଲ ଲତା ଓ ଜାଡ଼ି ଅଛି। ଏଠି ରଥ, ଚନ୍ଦନ, ନୀପ, ପର୍ଣ୍ଣାସ, ଲକୁଚା, ଧାବା, ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ଖାଦିର, ଶାମୀ, କିମ୍ଶୁକ, ପାତଳା ଗଛ ଅଛି। ଏଠି ପବିତ୍ର, ମନୋହର, ଅନେକ ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀରେ ଭରିଛି; ଏଠି, ହେ ସୌମିତ୍ରି, ଆମେ ଏହି ପକ୍ଷୀ ସହିତ ବସିବା। ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶୀଘ୍ର ଭାଇ ପାଇଁ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କଲେ। ସେ ଏଠି ଏକ ବଡ଼ ଚାଲା ଗୁପ୍ତ ଘର ତିଆରି କଲେ, ଦୃଢ଼ ମାଟି ତଳ, ଲମ୍ବା ଶ୍ତମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ, ବାଂଶ ଦ୍ୱାରା ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ତିଆରି। ସେ ଶାମୀ ଶାଖା ବିଛି, ଭଲ ଭାବେ ବାନ୍ଧି, କୁଶ, କାସା, ନଳ, ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘର କୁ ଭଲ ଭାବେ ଢାକିଲେ। ଏପରି ଶ୍ରୀରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶୀତା, ଜଟାୟୁଙ୍କ ସହିତ ପଞ୍ଚବଟୀର ମନୋହର ଆଶ୍ରମରେ ବସିବାକୁ ଯୋଜନା କଲେ।