ଏକ ସମୟର କଥା, ରାମ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ବିଶେଷ ବଂଶାବଳୀ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଥିଲେ। ଏହି ବଂଶରେ ଥିଲେ—ସ୍ଥାଣୁ, ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ରତୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରା, ପ୍ରଚେତସ ଓ ପୁଲହ। ତାପରେ ଡକ୍ଷ, ବିବସ୍ବାନ୍, ଏକ ଅନ୍ୟ ନାମ ଅରିଷ୍ଟନେମି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କଶ୍ୟପ, ଯିଏ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ ଥିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣାଶୁଣା, ପ୍ରଜାପତି ଡକ୍ଷଙ୍କ ଷଠି ଝିଅ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ବିଶେଷ କୀର୍ତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କଶ୍ୟପ ଏହି ଝିଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଆଠଜଣୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ—ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, କାଳକା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ମନୁ ଓ ଅନଳା। ଏହି ଅପୂର୍ବ ରୂପାବଳୀ ଝିଅମାନେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, କଶ୍ୟପ କହିଲେ—"ତମେ ଏମିତି ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ, ଯେଉଁମାନେ ତିନି ଲୋକର ଶାସକ ହେବେ ଏବଂ ମୋ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ।" ଅଦିତି, ଦିତି ଓ ଦନୁ ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀ। ଦିତି ଦେଲେ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଏକ ସମୟରେ ପୃଥିବୀକୁ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ କରିଥିଲେ। ଦନୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଦେଲେ—ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ। ତାପରେ ନରକ, କାଳକା ଓ କାଳକାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; କ୍ରାଉଞ୍ଚୀ, ଭାସୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ଓ ଶୁକୀ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାମ୍ରା ପଞ୍ଚ ଝିଅ ଦେଲେ—କ୍ରାଉଞ୍ଚୀ, ଭାସୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ, ଶୁକୀ। କ୍ରାଉଞ୍ଚୀ ଦେଲେ ଉଲ, ଭାସୀ ଦେଲେ ଭାସ, ଶ୍ୟେନୀ ଦେଲେ ଶ୍ୟେନ ଓ ଗୃଧ୍ର, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ଦେଲେ ହଂସ ଓ କଳହଂସ, ଏବଂ ଚକ୍ରବାକ ମଧ୍ୟ। ଶୁକୀ ଦେଲେ ନତା, ଏବଂ ନତା ଝିଅ ହେଲେ ଭିନତା। କ୍ରୋଧବଶା ଦସ ଝିଅ ଦେଲେ—ମୃଗୀ, ମୃଗମଣ୍ଡା, ହରୀ, ଭଦ୍ରମଦା, ମାତଙ୍ଗୀ, ଶାର୍ଦୂଳୀ, ଶ୍ୱେତା, ସୁରଭି, ସୁରସା ଓ କଦ୍ରୁ। ମୃଗୀ ଦେଲେ ମୃଗ, ମୃଗମଣ୍ଡା ଦେଲେ ଭାଲୁ, ସ୍ରମରା ଓ ଚମରା। ଭଦ୍ରମଦା ଦେଲେ ଏକ ଝିଅ—ଇରାବତୀ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଲେ ଏଇରାବତ, ଏହି ଦୁନିଆର ମହା ହାତୀ। ହରୀ ଦେଲେ ବାନର, ଶାର୍ଦୂଳୀ ଦେଲେ ଗୋଲାଙ୍ଗୁଳା ଓ ବାଘ ଶିଶୁ। ମାତଙ୍ଗୀ ଦେଲେ ହାତୀ, ଶ୍ୱେତା ଦେଲେ ଦିଗ୍ଗଜ। ସୁରଭି ଦେଲେ ଦୁଇ ଝିଅ—ରୋହିଣୀ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବୀ; ରୋହିଣୀ ଦେଲେ ଗାଈ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ ଦେଲେ ତୁରଙ୍ଗ। ସୁରସା ଦେଲେ ସର୍ପ, କଦ୍ରୁ ଦେଲେ ନାଗ। ମନୁ କଶ୍ୟପ ଠାରୁ ମାନବ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁଁହୁଁଠାରୁ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଛାତିଠାରୁ, ବୈଶ୍ୟ ଜଘାଠାରୁ, ଶୂଦ୍ର ପାଦଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ସେ ଗଛ ଓ ଫଳ ଦେଉଥିବା ଗଛ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ନଥିବା ଗଛ ମଧ୍ୟ। ଭିନତା ଓ ଶୁକୀ ହେଲେ ପୌତ୍ରୀ; କଦ୍ରୁ ଓ ସୁରସା ହେଲେ ଭଉଣୀ। କଦ୍ରୁ ଦେଲେ ଏକ ହଜାର ସର୍ପ, ଭିନତା ଦେଲେ ଦୁଇ ପୁଅ—ଗରୁଡ ଓ ଅରୁଣ। ଅରୁଣଠାରୁ ମୁଁ ଜନ୍ମିଛି, ମୋ ଭାଇ ହେଲେ ସମ୍ପାତି; ମୋ ନାମ ହେଉଛି ଜଟାୟୁ, ଶ୍ୟେନୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ରାମ। ଯଦି ଚାହାଁ, ମୁଁ ତୁମ ସହଚର ହେବି; ଏହି ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁତ। ତୁମେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୂରେ ଯିବା ବେଳେ, ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବି। ଏହି ଉଚ୍ଚ କଥା ଶୁଣି, ରାଘବ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଆଦର ଦେଲେ, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ନମସ୍କାର କଲେ; କାରଣ, ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କ ସହ ଜଟାୟୁଙ୍କ ମିତ୍ରତା ବିଷୟରେ ଅନେକ ଥର ଶୁଣିଥିଲେ। ତାପରେ, ମାଇଥିଳୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଭରସା କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଯାଇଲେ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ପରି ଉତ୍ସୁକ। ଏବେ ତୁମେ ଶୁଣ, ମହା କବି ଭାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣ ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଦଶ ସର୍ଗର କଥା। ଏହାପରେ, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ପହଁଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ସର୍ପ ଓ ମୃଗ ଅଛି। ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏଠି ଆମେ ଆସିଛୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷି ଦିଆ ଦିଶା ଅନୁସାରେ ଆସିବାକୁ କହିଥିଲେ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପଞ୍ଚବଟୀ, ମୃଦୁ ଓ ପୁଷ୍ପରେ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ।" "ତୁମେ ଚାରିପାଖ ଦେଖ, କାରଣ ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ। କେଉଁଠି ଆମର ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରିବାକୁ ଭଲ ହେବ?" "ଏମିତି ସ୍ଥାନ ଚୟନ କର, ଯେଉଁଠି ବୈଦେହୀ, ତୁମେ ଓ ମୁଁ ଆନନ୍ଦ ପାଇପାରିବା, ଏବଂ ଜଳ ନିକଟରେ ରହିବା।" "ଏଠି ଜଙ୍ଗଲ ମନୋହର, ଜଳ ମଧୁର, ଏଠି କାଠ, ଫୁଲ, ଦର୍ବ ଓ ଜଳ ସହଜରେ ମିଳିଥିବା ସ୍ଥାନ ଚୟନ କର।" ରାମଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ଓ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଛି, ଏକ ସଂଖ୍ୟା ବର୍ଷ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରିବାକୁ କହିବା, ମୁଁ ଏହି ମନୋହର ସ୍ଥାନରେ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରିବି।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉତ୍ତରରେ ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତାପରେ ଏକ ମନୋହର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ନିବାସ ସ୍ଥାନ ଚୟନ କଲେ। ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ହାତ ଧରି, ସେ ସ୍ଥାନକୁ ଆଣି, କହିଲେ—"ଏହି ଭୂମି ସମତଳ ଓ ମନୋହର, ଫୁଲ ଲଗା ଗଛରେ ଢକା। ଏଠି, ମୃଦୁ, ତୁମେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କର।" "ନିକଟରେ ଏକ ମନୋହର ପଦ୍ମ ସରୋବର ଅଛି, ମନ୍ଦ ଗନ୍ଧ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକିଥିବା, ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ।" ଏଭଳି ଆଶ୍ରମ ତିଆରିବା ପାଇଁ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ, ଏବଂ ସୀତାଙ୍କ ସହ ପଞ୍ଚବଟୀର ମନୋହର ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟରେ ନିବାସ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ।