ଋଷିଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ପାଦପଦ୍ମରେ ଶିର ନମାଇ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୀତାଙ୍କ ସହ ଏକାଠି ପଞ୍ଚବଟୀ ଆଶ୍ରମ ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଦୁଇ ପୁଅ, ଧନୁଷ ବାଣ ଧାରଣ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଭୟ ଓ ଏକାଗ୍ର ମନେ, ମହାମୁନି ଦେଖାଇଦେଇଥିବା ପଥରେ ଚାଲି, ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏହିପରି ଯାତ୍ରା କରୁଥିବାବେଳେ, ରଘୁବଂଶର ଶୋଭା ରାମଙ୍କ ଆଗରେ ଏକ ବିରାଟ ଦେହ ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଗୃଧ୍ର ପକ୍ଷୀ ଆସିଗଲା। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଅଜଣା ଦେଖି, ଏହି ବନରେ ବସୁଥିବା ଏହି ପକ୍ଷୀଟି ରାକ୍ଷସ ନୁହେଁ କି ଭାବି ପଚାରିଲେ—“ତୁମେ କିଏ?” ସେ ଗୃଧ୍ର, ମୃଦୁ ଓ ସୁମଧୁର କଥାରେ, ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିବା ପାଇଁ କହିଲେ—“ମୋ ପିଲାମାନେ, ମୋତେ ତୁମ ତଥା ପିତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ଜାଣ।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ତାଙ୍କୁ ପିତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ ବୋଲି ମନେ କରି, ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶ ଓ ନାମ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ତାପରେ ସେଇ ଗୃଧ୍ର ପକ୍ଷୀ ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ନିଜ ବଂଶ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—“ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ହେ ରାଘବ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାପତିମାନେ ଥିଲେ—ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ କର୍ଦ୍ଦମ, ତା’ପରେ ବିକୃତ, ଏହିପରି ଶେଷ, ସଂଶ୍ରୟ, ବହୁପୁତ୍ର, ସ୍ଥାଣୁ, ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, କ୍ରତୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରା, ପ୍ରଚେତସ୍, ପୁଲହ, ଡକ୍ଷ, ବିବସ୍ୱାନ୍, ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଓ ଶେଷରେ ଦିପ୍ତିମାନ କଶ୍ୟପ ଥିଲେ। ପ୍ରଜାପତି ଡକ୍ଷଙ୍କ ସାଠି ଝିଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କରିଥିଲେ। କଶ୍ୟପ ଏହି ସାଠିରୁ ଆଠ ଜଣ ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ବରଣ କଲେ—ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, କାଳକା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ମନୁ ଓ ଅନଳା। କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ମୋ ପରି ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବେ—ଅଦିତି, ଦିତି ଓ ଦନୁ।” ଅଦିତି ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଦିତିଙ୍କୁ ଦୈତ୍ୟ ପୁଅ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୃଥିବୀ ପୂର୍ବେ ଅରଣ୍ୟ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା। ଦନୁଙ୍କୁ ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ ନାମକ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲେ, ସେ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ। ତା’ପରେ ନରକ, କାଳକ ଓ କାଳକାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ଭାସୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ, ଶୁକୀ ମଧ୍ୟ ହେଲେ। ତାମ୍ରାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ଝିଅ ଜନ୍ମ ହେଲେ—କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ଭାସୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ, ଶୁକୀ। କ୍ରଉଞ୍ଚୀ ଉଲୁକ, ଭାସୀ ଭାସ ପକ୍ଷୀ, ଶ୍ୟେନୀ ଶ୍ୟେନ ଓ ଗୃଧ୍ର, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ହଂସ ଓ ବିଭିନ୍ନ କଳହଂସ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଶୁକୀ ନଟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ତା’ର ଝିଅ ହେଲେ ବିନତା। କ୍ରୋଧବଶାଙ୍କୁ ଦଶଟି ସନ୍ତାନ ହେଲେ—ମୃଗୀ, ମୃଗମଣ୍ଡା, ହରୀ, ଭଦ୍ରମଦା, ମାତଙ୍ଗୀ, ଶାର୍ଦୂଳୀ, ଶ୍ୱେତା, ସୁରଭୀ, ସୁରସା, କଦ୍ରୁ। ମୃଗୀ ମୃଗ ସମୁଦାୟ, ମୃଗମଣ୍ଡା ଭାଲୁ, ସ୍ରମରା ଓ ଚମରାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଭଦ୍ରମଦାଙ୍କୁ ଇରାବତୀ ଝିଅ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଏଇରାବତ ହେଲେ, ସେଇ ବିଶ୍ୱପତି ମହାହସ୍ତୀ। ହରୀଙ୍କୁ ବନର ମନ୍ଦିରେ ବସୁଥିବା ବାନର, ଶାର୍ଦୂଳୀଙ୍କୁ ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳ ଓ ବାଘ ଶାବକ, ମାତଙ୍ଗୀଙ୍କୁ ହସ୍ତୀ, ଶ୍ୱେତାଙ୍କୁ ଦିଗ୍ଗଜ ଜନ୍ମ ହେଲେ। ସୁରଭୀଙ୍କୁ ଦୁଇ ଝିଅ ହେଲେ—ରୋହିଣୀ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବୀ। ରୋହିଣୀ ଗାଈ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ ତ୍ୱରିତ ଘୋଡ଼ା ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସୁରସା ସର୍ପ, କଦ୍ରୁ ନାଗ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ମନୁ ମହାମୁନି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ନେଇ ମାନବ ଜନ୍ମ କରାଇଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁଖରୁ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବକ୍ଷରୁ, ବୈଶ୍ୟ ଉରୁଠାରୁ, ଶୂଦ୍ର ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେ ଅନେକ ଫଳଦାୟକ ଓ ଅନ୍ନବିହୀନ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ବିନତା ଓ ଶୁକୀ ନଟାଙ୍କ ଝିଅ, କଦ୍ରୁ ଓ ସୁରସା ଭଉଣୀ। କଦ୍ରୁ ହଜାର ସର୍ପର ମା, ବିନତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁଅ ହେଲେ—ଗରୁଡ଼ ଓ ଅରୁଣ। ଅରୁଣଙ୍କୁ ଥିଲି ମୁଁ, ମୋଠାରୁ ବଡ଼ ଭାଇ ସମ୍ପାତି। ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ମୋତେ ଶ୍ୟେନୀଙ୍କ ପୁଅ ଜଟାୟୁ ବୋଲି ଜାଣ। ଯଦି ଚାହଁ, ଏଠାରେ ତୁମେ ଯେଉଁଠି ବସିଛ, ମୁଁ ତୁମ ସହଚର ହେବି। ଏହି ଘନବନ ମୃଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖାଯାଏ, ତେଣୁ ତୁମେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି।” ଏପରି ଭାବେ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ରାମ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଆନନ୍ଦ ହେଲେ, କାରଣ ପିତାଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି ମିତ୍ରତା ବିଷୟରେ ସେ ବରମ୍ବାର ଶୁଣିଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ମୈଥିଳୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଟାୟୁଙ୍କ ଭରସାରେ ରଖି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିରେ ପତଙ୍ଗ ପଡ଼ିଥିବା ପରି, ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଏହା ପରେ ସେମାନେ ପଞ୍ଚବଟୀ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଯାଁଠାରେ ବହୁ ସର୍ପ ଓ ମୃଗ ରହିଥିଲେ। ରାମ, ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ଅପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖି କଥା କହିଲେ।