ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ଯେପରି ସୀତା ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଅ। ସୀତା ତୁମ ସହ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଆସିବା, ଏକ ଅତି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ହେଉଛି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ, ହେ ରଘୁବଂଶୀ—ସେମାନେ ସମସ୍ତ କୁଶଳ ଥିଲେ ଭଲ ପ୍ରେମ ଦେଖାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠାରେ କଷ୍ଟ ଆସେ, ସେଠି ସାଥି ଛାଡି ଯାଆନ୍ତି। ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ର ଚଞ୍ଚଳତା, ଅସ୍ତ୍ରର ତୀକ୍ଷ୍ଣତା, ଗରୁଡ଼ ଓ ପବନର ତ୍ୱରିତ ଗତିକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ତୁମର ପତ୍ନୀ ସୀତା ଏହି ଦୋଷମାନେଠାରୁ ମୁକ୍ତ; ସେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ଦେବୀ ପରି ପ୍ରଶଂସନୀୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧିର ଯୋଗ୍ୟ। ଏଠା ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେବ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ, ସୌମିତ୍ରି ଓ ଏହି ବୈଦେହୀ ସୀତା ସହ ରହିବ।" ଏଭଳି ଋଷିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଘବ ହାତ ଜୋଡି ଭକ୍ତିଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଓ ଆଦର ସହ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦ ଦେଖିବା ପରି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଧନ୍ୟ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କାରଣ ମହାମୁନି ଆମର ଗୁଣରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ମୋ ଭାଉଣୀ ଓ ମୋ ଉପରେ ଆପଣଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଛି। ଦୟାକରି, ଏଠାରେ ଜଳ ଓ ବହୁ ଗଛ ଥିବା କୌଣସି ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖାନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଏକ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ସୁଖରେ ବାସ କରିପାରିବି।" ଏହିପରି ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚିନ୍ତା କରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୃଦୟରେ ଶୁଭ୍ର କଥା କହିଲେ, "ସୌମିତ୍ରି ସହ ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯାଅ, ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କର, ଓ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କରି ଆନନ୍ଦରେ ବସ। ମୁଁ ତୁମର ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଛି, ହେ ନିର୍ମଳ ରାମ, ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଓ ଦଶରଥଙ୍କ ପ୍ରେମରୁ। ମୋ ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମ ହୃଦୟର ଇଚ୍ଛା ଜାଣିଛି—ତୁମେ ଏଠି ମୋ ସହ ଅରଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ତେଣୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି: ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଯାଅ, ସେଠି ଅରଣ୍ୟ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଓ ସେଠି ମୈଥିଲୀ ସୀତା ଖୁସି ହେବ। ଏହି ସ୍ଥାନ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ, ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ହେ ରାଘବ, ଓ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ନିକଟରେ ଅଛି; ସେଠି ମୈଥିଲୀ ସୀତା ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବେ। ଏଠି ମୂଳ ଓ ଫଳ ଭରପୂର, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ରହିଛି, ନିର୍ଜନ, ହେ ମହାବାହୁ, ପବିତ୍ର ଓ ରୂପବତୀ। ତୁମେ ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ରକ୍ଷା କରିବାର ଯୋଗ୍ୟ; ଏଠାରେ ରହି, ରାମ, ତୁମେ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ। ଏଠି ମଧୂକ ଗଛର ମହାବନ ଦେଖାଯାଉଛି, ହେ ଶୂରବୀର; ଏହାର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯିବା, ଏକ ବଟବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବ। ତାପରେ, ପାହାଡ଼ ନିକଟରେ ଥିବା ଏକ ଉଚ୍ଚ ଭୂମିକୁ ଚଢ଼ି, ତୁମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ପହଞ୍ଚିବ, ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ପୁଷ୍ପ ଖିଳିଥାଏ।" ଏପରି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି ଭକ୍ତିଭାବରେ ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ସୀତା ସହିତ ପଞ୍ଚବଟୀ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର, ଧନୁଷ ଓ ତୁଣୀର ସହ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଭୟ, ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ମହାମୁନି ଦେଖାଇ ଦିଆ ପଥରେ ପଞ୍ଚବଟୀ ପ୍ରତି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଏଠିଏ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ସର୍ଗର ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବଳବାନ ରଘୁବଂଶୀ ରାମ, ପଞ୍ଚବଟୀ ପଥେ ଯିବା ସମୟରେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶରୀର ଥିବା ବଡ଼ ଗୃଧ୍ର ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଦେଖି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭାବିଲେ ଏହା କିଛି ରାକ୍ଷସ ପକ୍ଷୀ ହେବ। ସେମାନେ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କିଏ?” ସେ ମୃଦୁ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୋ ପିଲାମାନେ, ମୋତେ ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଭାବରେ ଜାଣ।" ଏହା ଶୁଣି, ରାମ ତାଙ୍କୁ ପିତାଙ୍କ ସ୍ନେହୀ ଭାବେ ଆଦର କଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଗୋତ୍ର ଓ ନାମ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ। ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ସେ ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କର ଗୋତ୍ର ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଜନ୍ମ ଦେଖାଇଲେ। ସେ କହିଲେ, “ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ହେ ମହାବାହୁ, ପ୍ରଜାପତିମାନେ ଥିଲେ; ମୋ ପ୍ରସ୍ତାବରେ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ବିବରଣୀ ଶୁଣ। କର୍ଦ୍ଦମ ପ୍ରଥମେ, ତାପରେ ବିକୃତ, ପଛରେ ଶେଷ, ସଂଶ୍ରୟ, ଓ ପ୍ରବଳ ବହୁପୁତ୍ର। ତାପରେ ସ୍ଥାଣୁ, ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ପ୍ରବଳ କ୍ରତୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରା, ପ୍ରଚେତସ୍, ପୁଲହ। ତାପରେ ଦକ୍ଷ, ଭିବସ୍ୱାନ, ଏକ ଅନ୍ୟ ନାମ ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଓ ଶେଷରେ ଉଜ୍ୱଳ କଶ୍ୟପ।" "ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷଙ୍କ ୬୦ ଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ମହାନ ବିଶ୍ରୁତି ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କଶ୍ୟପ ଅଷ୍ଟ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ—ଅଦିତି, ଦିତି, ଦାନୁ, କାଳକା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ମନୁ ଓ ଅନଳା। ଏହି କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କଶ୍ୟପ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଏମିତି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେବ, ଯେଉଁମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ଶାସକ ଓ ମୋ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ—ଅଦିତି, ଦିତି ଓ ଦାନୁ।'" "ଏହି ଭାବେ ଅଦିତିଙ୍କୁ ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା ହେଲେ; ଦିତିଙ୍କୁ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ପୃଥିବୀ କେବେ ଅରଣ୍ୟ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ଦାନୁଙ୍କୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲେ, ନାମ ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ। ତାପରେ ନରକ ଓ କାଳକ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସହିତ କାଳକାମାନେ।" "ତାମ୍ରାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ହେଲେ—କ୍ରୌଞ୍ଚୀ, ଭାସୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ, ଓ ଶୁକୀ। କ୍ରୌଞ୍ଚୀ ଉଲ୍ଲୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଭାସୀ ଭାସ ପକ୍ଷୀ, ଶ୍ୟେନୀ ଶ୍ୟେନ ଓ ଗୃଧ୍ର ପକ୍ଷୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ହଂସ ଓ ବିଭିନ୍ନ କଳହଂସ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।" ଏଭଳି ଗୃଧ୍ର ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, ଓ ଏହି ଉତ୍ତମ ବଂଶ ପରିଚୟ ଦେଲେ।