ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ଏହି ଅପରାଜେୟ ଧନୁଷ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ଏହି ବାଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି; ଏହି ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀ ମୋତେ ମହେନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ତୁଣୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଅଗ୍ନି ସମ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏହି ତଳବାରୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୟ ମୟୁରୀଖୁଳିରେ ସଜିତ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ହେ ରାମ, ପୂର୍ବେ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିନାଶ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାପ୍ରଭା ବିଜୟ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ, ଦୁଇ ତୁଣୀ, ବାଣ ଓ ତଳବାରୀ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଅପନ ବଜ୍ର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।" ଏପରି କହି, ତେଜସ୍ୱୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଦେଇଲେ ଏବଂ ପୁନି କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏବେ ଆରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ତ୍ରୟୋଦଶ ସର୍ଗକୁ ଶୁଣ। ତାଁପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି କହିଲେ, "ରାମ, ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ଖୁସି; ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ସୀତା ସହ ଏଠାକୁ ଆସି ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିଛ, ଏଥିରେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଯାତ୍ରାରେ କ୍ଳାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁଛ କି? କିମ୍ବା ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଘର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନୁରାଗ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି କି? ସେ ଅତି ସୁକୁମାରୀ ହେବା ସତ୍ୱେ, ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇନାହାନ୍ତି; ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରେମରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ବିପଦ ସତ୍ୱେ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି। ଯେପରି ସୀତା ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି, ରାମ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କର। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପଛେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ହେଉଛି ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱଭାବ, ରଘୁବଂଶୀ: ସବୁଠି ଭଲ ଥିଲେ ସେମାନେ ନିଷ୍ଠା ଦେଖାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବିପଦରେ ଛାଡି ଯାଆନ୍ତି। ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ବିଦ୍ୟୁତ୍, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ବାୟୁ-ଗରୁଡ଼ ଭଳି ଚଞ୍ଚଳ ଓ ତୀବ୍ର। କିନ୍ତୁ ତୁମର ସ୍ତ୍ରୀ ଏହି ଦୋଷ ରହିତ, ସେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ଭଳି ପୂଜ୍ୟ ଓ ଖ୍ୟାତିଶାଳି। ଏଠା ସୁଭଦ୍ର ସ୍ଥାନ, ରାମ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ, ସଉମିତ୍ରି ଓ ସୀତା ସହ ବସିବ।" ଏପରି ଋଷିଙ୍କୁ ଶ୍ରବଣ କରି, ରାମ ହାଥ ଜୋଡି ସମ୍ମାନ ପୂର୍ବକ କହିଲେ, "ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋ ଭାଇଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ମୋର ଗୁଣ ଦେଖି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ; ଆପଣ ଆମ ପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି। ଦୟାକରି ମୋତେ ଏପରି ଏକ ସ୍ଥାନ ଦେଖାନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ଓ ବହୁ ଗଛ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଏକ ଆଶ୍ରମ ନିର୍ମାଣ କରି ଶାନ୍ତିରେ ବସିପାରିବି।" ଏହା ଶୁଣି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି କିଛି ଖ୍ଷଣ ଚିନ୍ତା କରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲେ, "ଏଠାକୁ ଯାଅ, ସଉମିତ୍ରି ସହ ଆଶ୍ରମ ନିର୍ମାଣ କର, ଏବଂ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କର। ତୁମ ଗୋଟିଏ ଗୁପ୍ତ ଇଚ୍ଛା ମୁଁ ମୋ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଜାଣିଛି, ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ମୋ ସହ ବସିବାକୁ ଚାହାଁଛ। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି—ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଯାଅ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଅତି ମନୋହର, ଏଠାରେ ମୈଥିଲୀ ସୀତା ଖୁସି ହେବେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ପ୍ରଶଂସାନୀୟ, ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ପାଖରେ ଅଛି; ଏଠାରେ ମୈଥିଲୀ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରିବେ। ଏଠା ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପ୍ରଚୁର, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଧ୍ୱନି ରହିଛି, ଏହି ସ୍ଥାନ ପବିତ୍ର ଏବଂ ସୁନ୍ଦର। ତୁମେ ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସୁରକ୍ଷାଦାନ କ୍ଷମତାଶାଳୀ; ଏଠାରେ ରହି ତୁମେ ତପୋଧନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ। ଏଠା ମହାନ ମଧୂକ ଗଛର ଅରଣ୍ୟ; ଏହାର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯିବା, ଗଜପିପଳ ଗଛ ଦେଖିବ। ପରେ ପାହାଡ଼ ନିକଟରେ ଥିବା ଏକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥଳ ଉପରେ ଚଡ଼ି, ତୁମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପଞ୍ଚବଟୀ ପହଁଚିବ, ଯେଉଁଠି ସଦା ଫୁଲ ଫୁଲେ।" ଏପରି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ନମସ୍କାର କରି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ସୀତା ସହ ପଞ୍ଚବଟୀ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ। ରାଜପୁତ୍ର ଦୁଇଜଣ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି, ତୁଣୀ ବାନ୍ଧି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଭୟ ଏବଂ ଧ୍ୟାନସ୍ଥ ହୋଇ, ମହାର୍ଷି ଦେଖାଇଦେଇଥିବା ପଥ ଅନୁସରି ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏବେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏପରି ଯିବାକାଳେ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ରାମ, ପଞ୍ଚବଟୀ ପଥରେ ଏକ ବିଶାଳ ଶରୀର ଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃଧ୍ର ପକ୍ଷୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଦେଖି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭାବିଲେ, 'ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ରାକ୍ଷସ ପକ୍ଷୀ ହେବେ,' ଏବଂ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କିଏ?" ସେ ମୃଦୁ ଓ ପ୍ରୀତିଦାୟକ ବାକ୍ୟରେ କହିଲେ, "ମୋ ପିଲାମାନେ, ମୋତେ ତୁମେ ତୁମର ପିତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ଜାଣ।" ଏପରି ଶୁଣି ରାମ ତାଙ୍କୁ ପିତାଙ୍କ ସହଚର ଭାବେ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନାମ ବିଷୟରେ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ। ତାହାର ଉତ୍ତରରେ, ସେ ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବର୍ଣ୍ନନ କଲେ—"ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ହେ ରାମ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକର୍ତ୍ତାମାନେ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କର୍ଦମ ପ୍ରଥମ, ତାପରେ ବିକୃତ, ପଛରେ ଶେଷ, ସଂଶ୍ରୟ, ବହୁପୁତ୍ର; ସ୍ଥାଣୁ, ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, କ୍ରତୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରା, ପ୍ରଚେତସ୍, ପୁଲହ; ଡକ୍ଷ, ଵିବସ୍ୱାନ୍, ଏକ ଅନ୍ୟ ନାମ ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଏବଂ ଚୟନ୍ତିମାନ କଶ୍ୟପ।" ଏଭଳି ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ଯାତ୍ରା ଏବଂ ମହାପୁରୁଷ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶର ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।