ଏକ ଦିନ, ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଦିବ୍ୟ, ମହାନ୍ ଧନୁଷ୍ୟ, ସୁନା ଓ ହୀରା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କର ନିର୍ମିତ। ଏହି ଅନନ୍ୟ, ସୂର୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ତୀର ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି; ଏହି ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୂଣୀ ମୋତେ ମହେନ୍ଦ୍ର—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ତୂଣୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯାହା ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ; ଏବଂ ଏହି ସୁନା ମୁଣ୍ଡିତ ଖଡ଼ଗ ମଧ୍ୟ ଅତି ଶୋଭାପ୍ରଦ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ଏକଦା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୈତ୍ୟମାନୋକୁ ବଧ କରିଥିଲେ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେୟସ୍ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ, ଦୁଇ ତୂଣୀ, ତୀର ଓ ଖଡ଼ଗ ଜୟ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କର, ଯେପରିକି ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି।” ଏପରି କହି, ତେଜସ୍ବୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ ଏବଂ ପୁନି କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହିପରେ, ମହାର୍ଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଅତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଓ କହିଲେ, “ରାମ, ମୁଁ ତୁମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛ, ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ଖୁସି। ତୁମୋମାନେ ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଇଥିବେ କି? ସୀତା, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ବଡ଼ ନାଜୁକ, ତଥାପି ସେ ଦୁଃଖକୁ ଅବହେଳା କରି, ପତିପ୍ରେମରେ ଏହି ଅତିଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ଯେପରି ସୀତା ଏଠାରେ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଖୁସି ରୁହ। ନାରୀମାନେ ସାଧାରଣତଃ ସୁଖ ସମୟରେ ସଙ୍ଗ ଦିଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖରେ ପ୍ରାୟ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି। ସେମାନେ ବିଦ୍ୟୁତ୍, ଅସି, ଗରୁଡ଼ ଓ ପବନଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳତା, ତୀବ୍ରତା ଓ ତ୍ୱରା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ତୁମର ପତ୍ନୀ ଏହି ଦୋଷମାନେଠାରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ପରି ପୂଜ୍ୟ ଓ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ସୌମିତ୍ରି ଓ ସୀତା ସହିତ ବାସ କରିବ।" ଏପରି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ହାତ ଜୋଡି ଆଦର ସହିତ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ଏପରି ମହାମୁନି ଆମର ଗୁଣରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଏବଂ ଆମକୁ ଦୟା କରିଛନ୍ତି। ଦୟାକରି ଆମକୁ ଏମିତି ଏକ ସ୍ଥାନ ଦର୍ଶାନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ଓ ବୃକ୍ଷ ଅଧିକ ଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଏକ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରି ଶାନ୍ତିରେ ରହିପାରିବା।" ଏହିପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଚିନ୍ତା କରି ଶୁଭ କଥା କହିଲେ, “ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଯାଅ, ସୌମିତ୍ରି ସହିତ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କର, ପିତୃବାଚନ ପାଳନ କର। ତୁମର ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ ତପସ୍ୟାବଳି ଜଣା; ଦଶରଥଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରେମରୁ ଏହି ସବୁ ଜାଣିଛି। ତୁମ ହୃଦୟର ଇଚ୍ଛା ମୁଁ ତପସ୍ୟାବଳି ଅନୁଭବ କରିଛି, ତୁମେ ଏଠି ମୋ ସହ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ତେଣୁ ମୁଁ କହୁଁଛି, ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଯାଅ, ସେଠି ମୈଥିଳୀ ସୀତା ସୁଖୀ ହେବେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ଗୋଦାବରୀ ନଦୀର ସମୀପରେ, ମୈଥିଳୀ ସୁଖ ପାଇବେ। ମୂଳଫଳରେ ପ୍ରଚୁର, ପକ୍ଷୀର ଧ୍ୱନିରେ ଭରିଥିବା, ପବିତ୍ର ଓ ଶୋଭାପ୍ରଦ ଏହି ସ୍ଥାନ ଅତି ଉତ୍ତମ। ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ରକ୍ଷାକ୍ଷମ, ଏଠି ରୁହି ତପସ୍ବୀମାନୋକୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବ। ଏଠି ମଧୁକ ବୃକ୍ଷର ମହାବନ ଦେଖିବ, ଏହାର ଉତ୍ତରେ ଯାଇ ବଟବୃକ୍ଷ ପାଇବ। ପର୍ବତ ସମୀପରେ ଅପରିଚିତ ମଞ୍ଚ ଚଢ଼ିଲେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପଞ୍ଚବଟୀ ଆସିବ, ଯେଉଁଠି ସଦା ଫୁଲ ଫୁଲିଥାଏ।” ଏପରି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି ଆଦର ସହିତ ମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଅନୁମତି ନେଲେ। ତା’ପରେ ସୀତା ସହିତ ପଞ୍ଚବଟୀ ଆଶ୍ରମ ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କଲେ। ରାଜପୁତ୍ର ଦୁଇଜଣ ବାଣ ଧରି, ତୂଣୀ ବାନ୍ଧି, ଅଭୟ ଚିତ୍ତରେ ମୁନି ଦେଖାଇଥିବା ପଥରେ ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଚାଲିଗଲେ। ପଞ୍ଚବଟୀ ପ୍ରତି ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ରାଘବବଂଶର ଆନନ୍ଦ ରାମ ଏକ ବିଶାଳ ଶରୀରର, ଭୟାନକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃଧ୍ର ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଦେଖି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭାବିଲେ, ଶାୟଦ୍ ଏହିଏ କୌଣସି ରାକ୍ଷସ ପକ୍ଷୀ। ସେମାନେ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କିଏ?” ସେ ବଡ଼ ମୃଦୁ ଓ ସନ୍ତୋଷଦାୟକ କଥାରେ କହିଲେ, “ମୋ ପିଲାମାନେ, ମୋତେ ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ଜାଣ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାମ, ତାଙ୍କୁ ପିତୃମିତ୍ର ଭାବେ ସମ୍ମାନ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶ ଓ ନାମ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ। ତା’ପରେ ସେଇ ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କ ବଂଶ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ଆଲୋକ ପାତ କରି କହିଲେ, “ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ରାଘବ, ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିକର୍ତ୍ତାମାନେ ଥିଲେ—ପ୍ରଥମେ କର୍ଦ୍ଦମ, ତା’ପରେ ବିକୃତ, ତା’ପରେ ଶେଷ, ସଂଶ୍ରୟ, ଓ ବହୁପୁତ୍ର। ତା’ପରେ ଥିଲେ ସ୍ଥାଣୁ, ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଶୂରକୃତ କ୍ରତୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରା, ପ୍ରଚେତାସ୍ ଓ ପୁଲହ।" ଏପରି ଦୀର୍ଘ କଥା ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଅନୁଭୂତିରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ପଞ୍ଚବଟୀ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ, ନୂତନ ଆଶ୍ରମ ଓ ନୂତନ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ।