ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦୟାଳୁ ଓ ପୂଜ୍ୟ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଆସୁଛନ୍ତି; ମୁଁ ତାଙ୍କର ଉଦାରତା ଦ୍ୱାରା ବୁଝିପାରୁଛି ଏହି ସ୍ଥାନ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଧନାଗାର। ଏପରି କହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବ ରାମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ପାଦକୁ ଧରି ପ୍ରଣାମ କଲେ। ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ହାତ ଯୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ରହିଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ରାମଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି ଆସନ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରି କହିଲେ, "ଦୟାକରି ବସ।" ତାପରେ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରି, ଅତିଥିଙ୍କୁ ପାଦ୍ୟ ଦେଇ, ବନବାସୀ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ମର୍ଯ୍ୟାଦା କଲେ। ଏହିପରି ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଋଷି ପ୍ରଥମେ ବସି ରାମଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ହାତ ଯୋଡି ଧର୍ମ ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ଋଷି କହିଲେ, "ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରି, ପାଦ୍ୟ ଦେଇ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ମର୍ଯ୍ୟାଦା କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ନ କରିଲେ ତାପସ୍ୟୀ ପରଲୋକରେ ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ପରି ନିଜ ମାଂସ ଭୋଜନ କରିବ।" "ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ରଥୀ ରାଜା ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ସେ ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଯୋଗ୍ୟ; ଆପଣ ମୋ ପ୍ରିୟ ଅତିଥି ଭାବରେ ଆସିଛନ୍ତି।" ଏପରି କହି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଫଳ, ମୂଳ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ବସ୍ତୁ ଦେଇ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି କହିଲେ, "ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ, ସୁନା ଓ ହୀରା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର, ଯାହା ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିଲେ।" "ଏହି ଅଚୁକ୍କ ତୀର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି; ଏହି ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀ ମୋତେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଦେଇଥିଲେ।" "ଏହି ତୁଣୀ ତୀରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଗ୍ନି ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ରହିଛି; ଏହି ତଳୱାର ସୁନା ମୁଢ଼ିରେ ଶୋଭିତ।" "ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ପୂର୍ବେ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ବଧ କରି ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ।" "ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ, ଦୁଇଟି ତୁଣୀ, ତୀର ଓ ତଳୱାର ଜୟ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କର, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।" ଏପରି କହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତପୋବଳ ଧାରୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଦେଇ ପୁନି କଥା କହିଲେ। ଏହିପରି ଉପଦେଶ ପରେ ଆରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ତ୍ରୟୋଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ରାମ, ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ସୀତା ସହିତ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ମୋତେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଖାଇଛ; ଏଥିରେ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।" "ସମ୍ଭବତଃ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଯାତ୍ରାରେ ଅତିଶୟ କ୍ଲାନ୍ତ ଅଟୁଛ; କିମ୍ବା ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ନିଜ ଘର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକୁଳ।" "ସୀତା ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ କମଳା, ତଥାପି କଷ୍ଟରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇନାହାନ୍ତି; ସ୍ନେହବଶତଃ ପତିଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ବିପଦ ରହିଛି।" "ଯେପରି ସୀତା ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି, ରାମ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଆନନ୍ଦ ନିଅ; ସୀତା ଅତି କଠିନ କାମ କରିଛନ୍ତି, ତୁମ ସହ ବନରେ ଆସିଛନ୍ତି।" "ଏହି ହେଉଛି ନାରୀମାନଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ, ରଘୁବଂଶୀ; ସମୟ ଭଲ ରହିଲେ ସେମାନେ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ଦୁଃଖରେ ପ୍ରାୟ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି।" "ନାରୀମାନେ ବିଦ୍ୟୁତର ଚଞ୍ଚଳତା, ଶସ୍ତ୍ରର ତୀକ୍ଷ୍ଣତା, ଗରୁଡ଼ ଓ ପବନର ତ୍ୱରିତତା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।" "କିନ୍ତୁ ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏହି ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ; ସେ ପ୍ରଶଂସା ଓ କୀର୍ତ୍ତିର ଯୋଗ୍ୟ, ଅରୁନ୍ଧତୀ ଦେବୀ ପରି।" "ଏହି ସ୍ଥାନ ପବିତ୍ର ହେଲା, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା ରାମ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ, ସୌମିତ୍ରି ଓ ଏହି ବୈଦେହୀ ସୀତା ସହିତ ବାସ କରିବ।" ଋଷିଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ରାଘବ ହାତ ଯୋଡି ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁନିଙ୍କୁ ଆଦର କଥା କହିଲେ, ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାଙ୍କୁ। "ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋ ଭାଉଜ ଓ ମୋର ଗୁଣରେ ମୁନି ପ୍ରସନ୍ନ; ଆମେ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଲାଭ କରିଛୁ।" "ଦୟାକରି ଆମକୁ ଏମିତି କୌଣସି ସ୍ଥାନ ଦେଖାନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ଓ ବହୁ ଗଛ ରହିଛି, ମୁଁ ଏଠି ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରି ଧ୍ୟାନ ଓ ଧର୍ମରେ ଖୁସି ରହିପାରିବି।" ଏପରି ରାମଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷି କ୍ଷଣକ ଚିନ୍ତା କରି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲେ: "ସୌମିତ୍ରି ସହିତ ସେଠାକୁ ଯାଅ, ତୁମ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କର, ଓ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର।" "ତୁମ ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଓ ଦଶରଥ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ ଜଣା।" "ମୋର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମ ହୃଦୟର ଇଚ୍ଛା ବୁଝିଛି—ଏଠି ଆମ ସହ ଆଶ୍ରମ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।" "ତେଣୁ ମୁଁ କହୁଛି: ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଯାଅ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର, ଏଠି ମୈଥିଲୀ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବେ।" "ସେଠା ରଘୁନନ୍ଦନ, ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ନିକଟରେ; ଏଠି ମୈଥିଲୀ ଖୁସି ହେବେ।" "ଏଠି ମୂଳ-ଫଳର ଅଧିକ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ରବ, ନିର୍ଜନ ଓ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶୋଭାମୟ।" "ତୁମେ ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ରକ୍ଷା କ୍ଷମ; ଏଠି ବସି ତୁମେ ତପସ୍ବୀମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା କରିପାରିବ।" "ଏଠି ମଧୂକ ଗଛର ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖାଯାଉଛି; ଏହାର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଯିବା, ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଦେଖିବ।" "ପରେ ପାହାଡ଼ ନିକଟରେ ରହିଥିବା ଉଚ୍ଚଭୂମି ଚଢ଼ି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ପହଞ୍ଚିବ, ଯାହା ସଦା ଫୁଲରେ ଭରିଥାଏ।" ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଏହି ସତ୍ୟବାଦୀ ଋଷିଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ପାଦ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦୁଇଜଣ ସୀତା ସହିତ ପଞ୍ଚବଟୀ ଆଶ୍ରମକୁ ଚଲିଗଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର, ଧନୁଷ୍ୟ ଧାରଣ କରି, ତୁଣୀ ବାନ୍ଧି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଭୟ, ମନୋଯୋଗ ସହିତ ମହାମୁନି ଦେଖାଇଦେଇଥିବା ପଥରେ ପଞ୍ଚବଟୀ ପ୍ରତି ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲେ।