ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ଜଙ୍ଗଲ ମାଧ୍ୟମରେ ଗମନ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ଧର୍ମଙ୍କ ନିବାସକୁ ଦେଖିଲେ। ସେଠି ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଅନେକ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଦୀପ୍ତିମାନ ମହାର୍ଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ଆସୁଛନ୍ତି। ଏହା ଦେଖି, ଶୂରବୀର ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଯେ ମହାନ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ଆସୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଦାନଶୀଳତା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ତପସ୍ୟାର ଧନାଗାର ବୋଲି ଚିହ୍ନିପାରୁଛି।” ଏପରି କହି, ରଘୁବଂଶୀ ଶୂରବୀର ରାମ, ସୂର୍ଯ୍ୟସ୍ମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଲେ। ଏହା ପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ମହାର୍ଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ରାମଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ଆସନ ଓ ପାଦ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଏବଂ କୁଶଳପ୍ରଶ୍ନ କରି, “ବସ, ବସ,” ବୋଲି କହିଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରି, ଅତିଥିମାନେ ପାଇଁ ପାନୀୟ ଓ ପାଦ୍ୟ ଦେଇ, ଅତିଥିସ୍ନାନ୍ତିର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ। ଏପରେ, ସେ ନିଜେ ପ୍ରଥମେ ବସି, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ମହାର୍ଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ହାତ ଜୋଡି ବସିଥିବା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଅତିଥିକୁ ଅଗ୍ନି ହୋମ, ପାନୀୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର। ଯଦି କୌଣସି ତପସ୍ବୀ ଏହି ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରେ, ସେ ପରଲୋକରେ ମିଛ ସାକ୍ଷୀ ପରି ନିଜ ମାଂସ ଭୋଜନ କରିବ।” ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ଆଉ କହିଲେ, “ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଏବଂ ମହାରଥୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇବା ଉଚିତ। ତୁମେ ଆଜି ମୋର ପ୍ରିୟ ଅତିଥି ଭାବରେ ଆସିଛ। ଏହିପରି କହି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁଞ୍ଚ, ଫଳ, ମୂଳ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏବଂ କହିଲେ, “ଏହି ଦିବ୍ୟ, ବଡ଼ ଧନୁଷ୍ୟ, ସୁନା ଓ ହୀରାରେ ଶୋଭିତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର। ଏହା ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଏହି ଅପରାଜେୟ ବାଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ବ୍ରହ୍ମା ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀକୁ ମୋତେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ତୁଣୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳମାନ। ଏହି ତଳୱାର ସୁନା ମଞ୍ଜୁଷାରେ ରହିଛି, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ।” ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଆଉ କହିଲେ, “ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ଏକଦା ଦାନବମାନୋକୁ ବଧ କରିଥିଲେ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ, ତୁଣୀ, ବାଣ ଏବଂ ତଳୱାର ଜୟ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କର, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।” ଏପରି କହି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ ଓ ପୁନି କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏବେ ଆମେ ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ତ୍ରୟୋଦଶ (13) ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଶୁଣିବା। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରାମ, ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ସୀତା ସହିତ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ମୋତେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜଣାଇଛ, ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଏହି ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରେ ଶାୟଦ ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଳାନ୍ତ, କିମ୍ବା ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଘର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ସୀତା ନାରୀ ହେଲେ ମଧୁର ଓ କୋମଳ, ତଥାପି ସେ କୌଣସି ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିନାହାନ୍ତି; ପତିପ୍ରେମରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେ ଏହି କଠିନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି। ଯେପରି ସୀତା ଏଠି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି, ରାମ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଖୁସି ରୁହ। ସୀତା ତୁମ ପଛେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସି, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ରଘୁବଂଶୀ, ଏହି ହେଉଛି ସାଧାରଣ ନାରୀର ସ୍ୱଭାବ—ସେମାନେ ସୁଖ ସମୟରେ ସାଥ ଦିଅନ୍ତି, ଦୁଃଖରେ ତ୍ୟାଗ କରିଦିଅନ୍ତି। ନାରୀମାନେ ବିଦ୍ୟୁତର ଚଞ୍ଚଳତା, ଅସ୍ତ୍ରର ତୀବ୍ରତା, ଗରୁଡ଼ ଓ ବାୟୁର ବେଗ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ତୁମର ପତ୍ନୀ ଏହି ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ପ୍ରଶଂସା ଓ ଖ୍ୟାତିର ଯୋଗ୍ୟ, ଅରୁନ୍ଧତୀ ଦେବୀ ପରି। ଏହି ସ୍ଥାନ ତୁମେ, ସୌମିତ୍ରି ଓ ଏହି ବିଦେହନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ସହିତ ଅବସ୍ଥାନ କରିବା ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେବ। ଏପରି କହିଲେ, ରାମ ହାତ ଜୋଡି ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ସହ କହିଲେ, “ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ ପ୍ରସାଦ ପାଇଛି, କାରଣ ମହାନ ଋଷି ମୋ ଓ ମୋ ଭଉଣିର ପତ୍ନୀର ଗୁଣରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ଆପଣ ଗୁରୁଭାବେ ଆମେ ଉପରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଦୟାକରି ଆମକୁ ଏମିତି ସ୍ଥାନ ଦେଖାନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ଓ ବହୁ ଗଛ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଏକ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରି ଶାନ୍ତିରେ ରହିପାରିବା।” ଏହି ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ତାଙ୍କର ମନରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଭାବିଲେ ଓ ଶୁଭ କଥା କହିଲେ, “ଯାଅ, ସୌମିତ୍ରି ସହିତ ସେଠାରେ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କର। ତୁମେ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ। ତୁମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ମୋତେ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜଣା; ଦଶରଥଙ୍କ ପ୍ରତି ମମତା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସବୁ ଜାଣେ। ତୁମ ମନର ଆଶା ମୁଁ ଅନୁଭବ କରିଛି—ତୁମେ ଏଠି ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ତେଣୁ, ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଯାଅ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋରମ, ଏଠାରେ ମୈଥିଳୀ ସୀତା ଖୁସି ହେବେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ପ୍ରଶଂସାନୀୟ, ଦୂର ନୁହେଁ, ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ନିକଟରେ; ଏଠି ସୀତା ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବେ। ମୂଳ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅନେକ ପକ୍ଷୀରେ ମଧୁର, ଏହି ସ୍ଥାନ ଗୁପ୍ତ, ପବିତ୍ର ଓ ସୁନ୍ଦର। ତୁମେ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ସମର୍ଥ; ଏଠି ରହି ତୁମେ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ। ଏଠି ମଧୂକ ଗଛର ମହାବନ ଦେଖାଯାଏ; ଏହାର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଇଲେ ଏକ ବଟବୃକ୍ଷ ଦେଖିବ। ପରେ ପାହାଡ଼ ନିକଟରେ ଏକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥଳ ପାର୍ ହୋଇ, ସଦା ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ପଞ୍ଚବଟୀ ଗ୍ରୋଭକୁ ପହଞ୍ଚିବେ।” ଏପରି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାମ ସୌମିତ୍ରି ସହିତ ସତ୍ୟବାଦୀ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ବିଦାୟ ନେଲେ।