ଋଷି ଆଗସ୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନିଜ ହୃଦୟରେ ରାମଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ସେ କହିଲେ, "ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସୀତା ଓ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ମାନ ସହ ଏଠାକୁ ଆସିବାକୁ ଦିଅ ।" ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇ ଶିଷ୍ୟ ନମ୍ରତାର ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, "ଯଥାସ୍ତୁ," ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ । ପରେ ସେ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ବାହାରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ । ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏହି ରାମ କିଏ?" ତାପରେ ରାମ ନିଜେ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଏସିଲେ । ଶିଷ୍ୟ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମିଶି ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଶିଷ୍ୟ ଆଦର ସହ କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ଓ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ପରିଚୟ କରାଇଲେ ଓ ଆଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ କଥା ନମ୍ରତାରେ ଦେଖାଇଲେ । ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ମାନ ସହ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମକୁ ଭିତରକୁ ନେଲେ । ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସେଠାରେ ରାମ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଆଶ୍ରମ ଶାନ୍ତିମୟ ଓ ମୃଗମାନ୍ୟ ଥିଲା । ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେନ୍ଦ୍ର, ବିବସ୍ବାନ୍, ସୋମ, ଭଗ, କୁବେର, ଧାତୃ, ବିଧାତୃ, ବାୟୁ, ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖିଲେ । ଏହା ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀ, ବସୁମାନ୍ୟ, ନାଗରାଜ ଓ ଗରୁଡଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖିଲେ । କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଓ ଧର୍ମଙ୍କ ନିବାସ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଆଶ୍ରମର ଶିଷ୍ୟମାନେ ଘେରି ରଖିଥିବା ମୁନି ଆଗସ୍ତ୍ୟ ନିଜେ ବାହାରି ଆସିଲେ । ରାମ ଦେଖିଲେ ଯେ, ତେଜସ୍ୱୀ ମୁନି ଆସୁଛନ୍ତି । ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ମହାନ ଋଷି ଆଗସ୍ତ୍ୟ ଆସୁଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଦାନଶୀଳତା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହାକୁ ତପୋଭୂମି ବୋଲି ଚିହ୍ନିପାରୁଛି ।" ଏହିପରି କହି, ବଳଶାଳୀ ରାମ ରବି ସମ ତେଜସ୍ୱୀ ଆଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶ କରି ନମସ୍କାର କଲେ । ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାମ ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ଆଗସ୍ତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଆସନ ଓ ପାଦ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ, ତାଙ୍କର କୁଶଳ ଜିଜ୍ଞାସା କରି, "ବସ, ରାମ," ବୋଲି କହିଲେ । ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରି, ପାଦ୍ୟ ଦେଇ ଅତିଥିମାନେ ଯେପରି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ମାନ ମିଳନ୍ତି, ସେପରି ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଅତିଥି ସତ୍କାର କଲେ । ପରେ ଆଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ନିଜେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ହାତ ଜୋଡି ବସିଥିଲେ । "ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରି ଓ ପାଦ୍ୟ ଦେଇ ଅତିଥିକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର, କକୁତ୍ସ୍ଥ । ଯଦି କୌଣସି ତପସ୍ବୀ ଏହା ନ କରେ, ସେ ପରଲୋକରେ ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ଭଳି ନିଜ ମାଂସ ଖାଇବ ।" ପୁନି କହିଲେ, "ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନରେ ରାଜା ସର୍ବମନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଧାନ, ସେ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଦର ଉପଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରିୟ ଅତିଥି ଭାବେ ଆସିଛ ।" ଏହିପରି କହି ଆଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଫଳ, ମୂଳ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ରାମଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ । ତାପରେ କହିଲେ, "ଏହି ଦିବ୍ୟ, ସୁନ୍ଦର ଧନୁଷ୍ୟ ସୁନା ଓ ହୀରା ଦ୍ଵାରା ଶୋଭିତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ତିଆରି । ଏହି ଅପରାଜିତ ବାଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଦିଆଯାଇଛି; ଏହି ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ମୋତେ ଦିଆଯାଇଛି ।" "ଏହି ତୁଣୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭରିଆ, ଅଗ୍ନି ସମ ତେଜସ୍ୱୀ; ଏହି ତଳୱାର ସୁନା ମଞ୍ଜୁଷାରେ ରହିଛି, ସୁନା ଦ୍ଵାରା ଶୋଭିତ । ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ଵାରା ପୂର୍ବେ ଦାନବମାନେକୁ ବଧ କରି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତେଜ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ । ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ, ଦୁଇଟି ତୁଣୀ, ବାଣ ଓ ତଳୱାର ତୁମେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କର, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ।" ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତେଜସ୍ୱୀ ଆଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଏହି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଦେଇଲେ ଓ ପୁନି କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଏଉଁପରି ଆରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ତ୍ରୟୋଦଶ (୧୩) ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଆଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି କହିଲେ, "ରାମ, ମୁଁ ତୁମରେ ଖୁସି, ଭାଗ୍ୟ ହେଉ । ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ସୀତା ସହ ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଆସିଛ, ଏହାରେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ।" "ବହୁଦିନ ଯାତ୍ରା କରି ହେତୁ ତୁମେ କ୍ଲାନ୍ତ ତ, କିମ୍ବା ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଛି ସୀତା ଜନକନନ୍ଦିନୀ ନିଜ ଘର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକୁଳ । ସେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିଛି, ତଥାପି ପତିପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି ।" "ଯେପରି ସୀତା ଏଠାରେ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରୁଛି, ରାମ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ କର; ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ କାମ କରିଛି । ଏହା ମହିଳାମାନେର ସ୍ୱଭାବ—ସେମାନେ ସୁଖରେ ସାଥ ଦିଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖରେ ପଛ ଛାଡନ୍ତି । ମହିଳାମାନେ ବିଦ୍ୟୁତ୍, ଶସ୍ତ୍ରର ତୀକ୍ଷ୍ଣତା, ଗରୁଡ ଓ ବାୟୁର ତ୍ୱରିତତାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ।" "କିନ୍ତୁ ତୁମର ପତ୍ନୀ ଏହି ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ପ୍ରଶଂସା ଓ ଖ୍ୟାତିର ଯୋଗ୍ୟ, ଅରୁନ୍ଧତୀ ଦେବୀ ପରି । ଏଠି ତୁମେ ସୌମିତ୍ରି ଓ ଏହି ବୈଦେହୀ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ବାସ କରିବ ।" ମୁନିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଘବ ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ ତେଜସ୍ୱୀ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ—ମୋ ଭାଇଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ମୋର ଗୁଣରେ ମୁନି ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଆମେ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇଛୁ ।" "ମୋତେ ଦୟାକରି ଏପରି ଏକ ସ୍ଥାନ ଦେଖାଇଦିଅ, ଯେଉଁଠି ଜଳ ଓ ଗଛ ବହୁତ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରି ଧ୍ୟାନ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ବାସ କରିପାରିବି ।" ମୁନି ରାମଙ୍କ ଆବେଦନ ଶୁଣି ଅଳ୍ପ ସମୟ ପ୍ରତିଫଳନ କରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାବେ ଶୁଭ କଥା କହିଲେ, "ଏଠିକୁ ଯାଅ, ସୌମିତ୍ରି ସହ ତୁମ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କର, ଓ ତୁମର ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସରଣ କରି ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦରେ ବାସ କର ।