ଏଠାରେ, ଯେଉଁଠି ଏହି ଋଷି ରହୁଛନ୍ତି, ସେଠି କେବେ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, କ୍ରୂର, ଧୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ବଞ୍ଚି ପାରିବେ ନାହିଁ—ଏହା ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠାର ଫଳ। ଏଠି ଦେବତାମାନେ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ନିୟମିତ ଆହାର କରି, ଧର୍ମର ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ରହୁଛନ୍ତି। ଏଠି ମହାତ୍ମା ସିଦ୍ଧମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ରଥ ଉପରେ ଚଡ଼ି, ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ନୂତନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ—ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୃଷ୍ଟା। ଏଠି ଦେବତାମାନେ ଶୁଭ ଉପଚାରେ ପୂଜିତ ହେଲେ, ଯକ୍ଷତ୍ୱ, ଅମରତ୍ୱ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ତାପରେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ସୌମିତ୍ରି, ଆମେ ଏଠି ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ; ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ଯାଅ, ଏଠି ଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ ଯାଇ କହ, ସୀତା ସହ ମୁଁ ଆସିଛି।" ଏହିଠାରେ ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଦ୍ୱାଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏଠି ରଘୁନନ୍ଦନଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, "ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ପୁତ୍ର ରାମ ସୀତା ସହ ଏଠି ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯଦି ଏହି କଥା ଆପଣଙ୍କ କାନରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ବାପାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଆମେ ଏହି ଦୁର୍ଗମ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ; ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ପୂଜ୍ୟ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଦୟାକରି ଆମର ଆଗମନ ଘୋଷଣା କରନ୍ତୁ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତାପ୍ରତି ସଂନ୍ୟାସୀ କହିଲେ, "ଯଥାସ୍ତୁ," ବୋଲି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଭିତରକୁ ଯାଇ, ମୁନିଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ। ସେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅବିଚଳିତ, ଏବଂ ହାତ ମୁହଁ ମିଳାଇ କହିଲେ, "ରାମ ଆସିଛନ୍ତି।" ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟ କହିଲେ, "ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୀତା ସହ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି; ଶତ୍ରୁନାଶକ ଏହି ଭାଇମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏଠି ଯାହା ଉଚିତ, ଆପଣ ଆଞ୍ଜଳି ଦିଅନ୍ତୁ।" ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି ମୁନି ଜାଣିଲେ ଯେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆସିଛନ୍ତି। ସେ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆଜି ରାମ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ତାଙ୍କ ଆଗମନ ଆଶା କରୁଥିଲି। ରାମ, ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଆସନ୍ତୁ।" ଶିଷ୍ୟ ନମସ୍କାର କରି "ଯଥାସ୍ତୁ" କହି, ତ୍ୱରିତ ବାହାରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "କିଏ ଏହି ରାମ? ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସନ୍ତୁ।" ତେଣୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ଶିଷ୍ୟ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଶିଷ୍ୟ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଓ କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କୁ ପରିଚୟ କରାଇଲେ, ଏବଂ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଉଚିତ ଆଦର ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସେମାନେ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାମ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଏହି ଆଶ୍ରମ କେତେ ଶାନ୍ତ ଓ ମୃଗମାନେ ଭରିଥିବା, ଏଠି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଏଠି ବିଷ୍ଣୁ, ମହେନ୍ଦ୍ର, ବିବସ୍ୱାନ୍, ସୋମ, ଭଗ, କୁବେର, ଧାତୃ, ବିଧାତୃ, ବାୟୁ, ବରୁଣ, ଗାୟତ୍ରୀ, ବସୁ, ସର୍ପରାଜ ଓ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖିଲେ। ଏହିପରି କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଧର୍ମଙ୍କ ନିବାସ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶିଷ୍ୟମଣ୍ଡଳୀରେ ଘିରି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ବାହାରି ଆସିଲେ। ରାମ ଦେଖିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ଦ୍ୱିତୀୟ ଏହି ମୁନି ଆସୁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଆସୁଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଦାନଶୀଳତା ଦ୍ୱାରା ଏଠିକୁ ମୁଁ ତପୋଧନର ଖଜାନା ବୋଲି ଚିହ୍ନିପାରୁଛି।" ଏହିପରି କହି, ରାମ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପାଦ ପକାଇଲେ। ପରେ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନମ୍ର ହୋଇ ହାତ ମିଳାଇ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଆସନ ଏବଂ ପାଦ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ତାଙ୍କ କୁଶଳ ଜାଣି, "ବସ," ବୋଲି କହିଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଅତିଥି ସତ୍କାର କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରି, ପାଣୀୟ ଦେଇ, ଅତିଥିମାନେ ଯେପରି ଚାହିଁଥିଲେ, ତେଣୁ ତଳ ଆହାର ଦେଲେ। ପରେ ମୁନି ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଅତିଥିକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ, ପାଣୀୟ ଦେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଆଦର କରିବା ଉଚିତ; ନହେଲେ, ଅସନ୍ୟାସୀ ପରଲୋକରେ ମିଥ୍ୟାସାକ୍ଷୀ ପରି ନିଜ ମାଂସ ଭୋଜନ କରିବ।" "ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଚକ୍ରୀବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ସମସ୍ତଙ୍କ ନାୟକ; ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଦର ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଆପଣ ମୋର ପ୍ରିୟ ଅତିଥି ଭାବେ ଆସିଛନ୍ତି।" ଏହିପରି କହି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଫଳ, କନ୍ଦମୂଳ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ପରେ ସେ କହିଲେ, "ଏହି ଦିବ୍ୟ, ସୁନ୍ଦର ଧନୁଷ୍ୟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ହୀରା ରେ ଶୋଭିତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ, ଯାହା ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଏହି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ତୀର, ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଏହି ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୂଣୀ ମହେନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ମିଳିଥିଲା। ଏହି ତୂଣୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ; ଏବଂ ଏହି ତଳଅସ୍ତ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଞ୍ଜୁଷାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ଏକଦା ଦାନବମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ହାସଲ କରିଥିଲେ ଓ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟେ ମହାପ୍ରଭା ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ।