ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ, ଯେଉଁଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପଥକୁ ସଦା ବାରଣ କରିବାକୁ ଶକ୍ତି ଥିଲା, ସେ ତଥାପି ଏକ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନି, ଆଉ ଉଚ୍ଚ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁନଥିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କର ମହାନ ଆଶ୍ରମ ଅବସ୍ଥିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଶିଷ୍ଟ ମୃଗମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଗୁଣବାନ, ତିନି ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜିତ, ନିତ୍ୟ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ଲିନ ଓ ଆମେ ଯେଉଁଠାରେ ଆସିଛୁ, ସେଠାରେ ଆମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଭ ପାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ। ଏଠାରେ ମୁଁ ମହାନ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜିବି, ଏଉଁ ମୃଦୁ ଭାବରେ ଆମେ ଅରଣ୍ୟବାସର ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟ ଏଠି ବ୍ୟତୀତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଏଠି ନିୟମିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି। ଏଠି କୌଣସି ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, କ୍ରୂର, ଛଳବାଜ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମର ଏହି ଧର୍ମ। ଏଠି ଦେବତା, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଧର୍ମ ଉପାସନାରେ ଲିନ ଅଛନ୍ତି। ଏଠି ମହାନ ଆତ୍ମା ସିଦ୍ଧମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ରଥରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି, ନୂତନ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉତ୍କ୍ରମଣ କରିଛନ୍ତି। ଏଠି ଦେବତାମାନେ ଯକ୍ଷତ୍ୱ, ଅମରତ୍ୱ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଶୁଭ ଦାନରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ସୌମିତ୍ରି, ଆମେ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ; ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରବେଶ କର, ଏଠିରେ ଯେଉଁ ମୁନି ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ରାମ, ସୀତା ସହ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜଣେଇଦିଅ। ଏହିପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ, ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ— "ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଓ ପ୍ରବଳ ପୁତ୍ର ରାମ ତାଙ୍କର ଭାର୍ୟା ସୀତା ସହ ମୁନିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହା ଯଦି ତୁମେ ଶୁଣିଥିଲେ। ଆମେ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅରଣ୍ୟରେ ବାପାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ; ଆମେ ମୁନିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଚାହୁଁଛୁ, ଦୟାକରି ତାଙ୍କୁ ଜଣେଇଦିଅ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାପସ କହିଲେ, "ଯଥାସ୍ତୁ," ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ମୁନିଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ। ଶିଷ୍ୟ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ— "ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୀତା ସହିତ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁନାଶକ ଏହି ଭାଇମାନେ ଆପଣଙ୍କ ସେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଯାହା ଉଚିତ, ଆପଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।" ମୁନି ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହିଳା ଭାଇଦେହୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ରାମ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଆଜି ମୋ ଦର୍ଶନକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିନ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି; ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଆସନ୍ତୁ।" ଶିଷ୍ୟ, ଶିର ନମାଇ, "ଯଥାସ୍ତୁ" କହି, ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ବାହାରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— "କିଏ ଏହି ରାମ? ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସନ୍ତୁ।" ତେଣୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶିଷ୍ୟ ସହ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ଶିଷ୍ୟ ଆଦର ସହ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଓ କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ, ଏବଂ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ବାଣୀ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କହିଲେ। ଶିଷ୍ୟ ରୀତିଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ଏବଂ ତାପରେ ରାମ, ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାମ ଦେଖିଲେ ଆଶ୍ରମ ଶାନ୍ତ, ମୃଗମାନେ ରହିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିବସ୍ବାନ୍, ସୋମ, ଭଗ, କୁବେର, ଧାତୃ, ବିଧାତୃ, ବାୟୁ, ଓ ନାଗପତି, ଗରୁଡ଼, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଧର୍ମଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖିଲେ। ଏହା ସବୁ ଦେଖି, ଶିଷ୍ୟମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିବା ବେଳେ, ମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ନିଜେ ବାହାରିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସେଇ ମହାନ ମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଆସୁଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଦାନଶୀଳତା ଦେଖି ମୁଁ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ତପସ୍ୟାର ଧନ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିଛି।" ଏପରେ, ଶୂରବନ୍ତ ରାମ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ମୁନି କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଆସନା ଏବଂ ପାଦ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ, କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ଏବଂ ବସିବାକୁ କହିଲେ। ଅଗନିକୁଣ୍ଡରେ ହବି ଦେଇ, ପାଦ୍ୟ ଦେଇ, ଅତିଥିମାନେ ଯେପରି ଗ୍ରାମବାସୀ ଆହାର ଖାଆନ୍ତି, ସେପରି ଆହାର ଦେଇ ଦୟାସ୍ନାନ କଲେ। ତାପରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ମୁନି ଆସନା ଗ୍ରହଣ କରି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଅତିଥିମାନେ ଆସିଲେ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ହବି ଦେଇ, ପାଦ୍ୟ ଦେଇ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦେଉଛି; ଯଦି କିଏ ଏହି କ୍ରିୟା କରେନାହିଁ, ସେ ପରଲୋକରେ ମିଥ୍ୟାସାକ୍ଷୀ ପରି ନିଜ ମାଂସ ଭୋଜନ କରିବ। ରାଜା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ରଥୀ ଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ; ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ, ତୁମେ ଏଠି ଅତିଥି ଭାବେ ଆସିଛ।" ଏଭଳି ରାମ, ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଆଗମନ ଓ ତାଙ୍କ ସମ୍ମାନ ଓ ଆତିଥ୍ୟ ହେଲା।