ରାମଚନ୍ଦ୍ର, ପଦ୍ମନୟନ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲୁଥିବା ଶୂରବୀର ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖ, ଏଠି ଗଛମାନଙ୍କର ପତ୍ର କେତେ ଚମକୁଛି, ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ଓ ଶାନ୍ତ। ଏଠାରୁ ଅଧିକ ଦୂର ନୁହେଁ, ବିଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିବା ମହାମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି। ଏହି ଆଶ୍ରମଟି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ। ତାଙ୍କ କର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ, ଏହି ଆଶ୍ରମ କ୍ଲାନ୍ତ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଶ୍ରମ ଦୂର କରେ।" "ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଘନ ଧୂଆଁରେ ଢାକା, ଚିରାପଟିର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ମୃଗମାନେ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଘୁରୁଛନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଶବ୍ଦରେ ମଞ୍ଜୁମୟ। ଏହି ମୁନି ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରି, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ବଶୀକୃତ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ନିରାପଦ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଆଶ୍ରମ ଏମିତି ଏକ ସ୍ଥାନ, ଯାହା ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଉପଭୋଗ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠାରୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ନିଜ କର୍ମରେ ଅଧିକୃତ କରିଥିବାବେଳେ, ରାତିରେ ଚଳା ଦୁଷ୍ଟ ଜନ୍ତୁମାନେ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଶତ୍ରୁତା ରହିତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତିନି ଲୋକରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଛି, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଏଠି ଅଜୟ ଅଟୁଟ।" "ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପଥକୁ ବାଧା ଦେବା ପାଇଁ, ମହାମୁନିଙ୍କ ଆଞ୍ଜଳିରେ ନିଜ ଉଚ୍ଚତା ବଢ଼ାଏ ନାହିଁ। ଦେଖ, ଏହି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାମୁନିଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆଶ୍ରମ, ଯେଉଁଠାରେ ଶିଷ୍ଟ ମୃଗମାନେ ସେବା କରନ୍ତି। ସେ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ସଦା ସଜ୍ଜନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିୟୋଜିତ। ଆମେ ଏଠିକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଆମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଖାଏବେ।" "ଏଠି ମୁଁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ପୂଜିବି, ମୃଦୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆମ ଅବଶିଷ୍ଟ ବନବାସ ଦିନ ଏଠି ଅତିବାହିତ କରିବି। ଏଠି ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ମହାର୍ଷିମାନେ ନିୟମିତ ଉପବାସରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ସେବନ୍ତି। ଏଠି କୌଣସି ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, କ୍ରୂର, ଧୂର୍ତ୍ତ, ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ବାସ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହା ଏହି ମୁନିଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ। ଏଠି ଦେବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମପୂଜନରେ ନିୟୋଜିତ ଅଟୁଟ ଉପବାସରେ ବସିଛନ୍ତି। ଏଠି ମହାତ୍ମା ସିଦ୍ଧମାନେ, ତାପସ୍ୟା ପରେ ତାପସ୍ୟା ତ୍ୟାଗ କରି, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ନୂତନ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏଠି ଦେବତାମାନେ ଯକ୍ଷତ୍ୱ, ଅମରତ୍ୱ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଶୁଭ ନିବେଦନରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।" "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆମେ ଏଠି ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲୁ। ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କର, ଏଠି ଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ ଆମର, ମୁଁ ସୀତା ସହିତ ଆସିଛି ବୋଲି ଜଣାଇଦିଅ।" ଏହିପରି ଦେଖାଯାଉଛି ଯେ, ଏହି ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇ କହିଲେ, "ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ପୁତ୍ର ରାମ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସୀତା ସହିତ ଏଠି ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ନିଷ୍ଠାବାନ ଏବଂ ସେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଆମେ ବାପାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ମୁନିଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଦୟାକରି ଆମକୁ ଘୋଷଣା କର।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ବୀ ଶିଷ୍ୟ କହିଲେ, "ଯଥାସ୍ତୁ," ଏବଂ ତିନି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ମୁନିଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ। ଶିଷ୍ୟ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆସିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସୀତା ସହିତ ଏଠି ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁଦଳନ ଏହି ଭାଇମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏଠି ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ, ଆପଣ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।" ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଲୋକପୂଜିତ ଭାବେ ମହିଳା ବୈଦେହୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆଜି ରାମ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ ମନରେ ବଢ଼ିଆ ଆଶା ରଖିଥିଲି। ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଆସନ୍ତୁ।" ଶିଷ୍ୟ ନମସ୍କାର କରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଯଥାସ୍ତୁ," ଏବଂ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ବାହାରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏଠି କିଏ ରାମ? ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ତାଙ୍କୁ ଭିତରକୁ ଆଣ।" ତେଣୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶିଷ୍ୟ ସହିତ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ଶିଷ୍ୟ ଆଦର ସହିତ କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ଓ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଅନୁଯାୟୀ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଉଚିତ ଆଦର ଦେଇ ଆଶ୍ରମକୁ ଭିତରକୁ ନେଲେ। ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ରାମ ଦେଖିଲେ, ଶାନ୍ତ ଓ ମୃଗମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିବସ୍ୱତ୍, ସୋମ, ଭଗ, କୁବେରଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ଧାତୃ ଓ ବିଧାତୃଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ବାୟୁଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ମହାତ୍ମା ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ, ଗାୟତ୍ରୀ, ବସୁମାନେ, ନାଗରାଜ ଓ ଗରୁଡଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଓ ଧର୍ମଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖିଲେ। ଏହିପରି ଦେଖିବା ସମୟରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ରାମ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ତେଜସ୍ୱୀ ମୁନିକୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି, ଶୂରବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ...