ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ନିର୍ଦୟ କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତି କୃପାବଶତାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା । ଏଠି ଏକ ସୁନ୍ଦର ଝିଲି ଓ ଅରଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ । ଏହି ଆଶ୍ରମ ବିଷୟରେ ରାମ ଏବଂ ସୌମିତ୍ରି ଆଲୋଚନା କରୁଥିବା ବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେଲା ଓ ସାନ୍ଧ୍ୟା ବେଳା ଆସିଗଲା । ସଂଧ୍ୟା ଉପାସନା ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଦୁଇଭାଇ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ । ସେଠାରେ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥିତ ସ୍ୱାଗତ ମିଳିଲା । ରାଘବ ଏଠି ରାତି ଅତିବାହିତ କଲେ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଭୋଜନ କରି । ପରେ, ପ୍ରଭାତ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା । ରାଘବ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଲେ, କହିଲେ, "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେଁ । ମୋତେ ବହୁତ ସୁଖ ମିଳିଲା । ଏବେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଭାଇ ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛି ।" ମୁନି ଅନୁମତି ଦେଲେ, "ଯାଅ ।" ତାପରେ ରଘୁନନ୍ଦନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଥ ଅନୁସରି ଅରଣ୍ୟ ଦେଖି ଚାଲିଗଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଜଙ୍ଗଲ ଧାନ, କଠଳ, ଶାଳ, ବଞ୍ଜୁଳା, ତିନିଶ, ଚିରିବିଲ୍ବ, ମଧୂକ, ବିଲ୍ବ ଓ ଟିଣ୍ଡୁକ ଗଛ ଦେଖିଲେ । ଅନେକ ଗଛ ଫୁଲରେ ଢାକା ଲତାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ । କେତେକ ଗଛ ହାତୀର ଶୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଚାପି ଯାଇଥିଲେ, କେତେକ ମାଙ୍କଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ଶତାଧିକ ଗଛ ମଦୋନ୍ମତ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ କୁହୁକାରେ ଅନୁରଞ୍ଜିତ ହୋଇଥିଲେ । ତାପରେ ପଦ୍ମନୟନ ରାମ, ପଛରେ ଚାଲୁଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏଠିର ଗଛମାନେ ଶୁଭ୍ର ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମୃଦୁ ଚରିତ୍ରର । ଏଠାରୁ ଅଧିକ ଦୂର ନୁହେଁ, ଏଠି ଅଛି ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ । ତାଙ୍କ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଆଶ୍ରମ କ୍ଲାନ୍ତ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରେ ।" ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଘନ ଧୂଁଆଁରେ ଢାକା, ଚିର ଚର୍ମ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଶାନ୍ତ ହରିଣ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀଙ୍କ କୁହୁକାରେ ଉତ୍ସବମୟ । ଏହି ମୁନି ଜଗତ୍ର ମଙ୍ଗଳ କାମନାରେ ଯମକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଥିଲା, ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଉପଭୋଗ କରିପାରିନଥିଲେ । ଏହି ଦିଗ ଧର୍ମାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଆସିଥିବା ବେଳାରୁ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ପିଶାଚମାନେ ଶାନ୍ତ ଓ ଶତ୍ରୁତା ହୀନ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି । ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନାମରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଅଜୟ୍ୟ । ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥକୁ ବାଧା ଦେବା ପାଇଁ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ମୁନିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆଉ ଉଚ୍ଚ ହୁଏ ନାହିଁ । ଏହି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ କର୍ମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶିଷ୍ଟ ହରିଣ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ । ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମୁନି, ତିନି ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ, ସଦା ସଜ୍ଜନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକାମୀ; ଆମ ଆଗମନରେ ସେ ଆମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ଦେବେ । ଏଠି ମୁଁ ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜିବି, ଏଉଁ ଶାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଆମେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅରଣ୍ୟବାସ କରିବା । ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଏଠି ସଂଯମିତ ଆହାରରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି । ଏଠି କୌଣସି ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, ଦୁଷ୍ଟ, ପାପୀ, କୁପଥଗାମୀ ବ୍ୟକ୍ତି ରହିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ମୁନିଙ୍କ ଧାମ ଏମିତି । ଦେବତା, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠି ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନରେ ନିୟତ ଓ ସଂଯମିତ ଆହାରେ ବସନ୍ତି । ଏଠି ମହାତ୍ମା ସିଦ୍ଧମାନେ ତେଜୋମୟ ରଥରେ, ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ନୂତନ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ । ଏଠି ଦେବତାମାନେ ଶୁଭ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ ଯକ୍ଷତ୍ୱ, ଅମରତ୍ୱ, ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି । "ସୌମିତ୍ରି, ଆମେ ଏଠି ଆଶ୍ରମ ପହଞ୍ଚିଛୁ । ପ୍ରଥମେ ତୁମେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କର, ଏଠି ଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ ଆମ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଦେଉ, ସୀତା ସହିତ ମୁଁ ଆସିଛି ।" ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳିବା ପରେ, ରାମଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, "ଦଶରଥ ନାମକ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବଳଶାଳୀ ରାମ, ସୀତା ସହିତ ଏଠି ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି । ମୁଁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାଶୀଳ ଓ ଅନୁଗତ ।" "ଆମେ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ । ଆମେ ସମସ୍ତେ ମୁନିଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ । ଦୟାକରି ଏହି ସୂଚନା ମୁନିଙ୍କୁ ଦିଅ ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ତାହାର ଉତ୍ତରରେ ତପସ୍ୱୀ କହିଲେ, "ଯଥାସ୍ତୁ," ଏବଂ ଅଗ୍ନିଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ମୁନିଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ । ସେ ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ଏହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୀତା ସହିତ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି । ଶତ୍ରୁନାଶକ ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ଆପଣଙ୍କ ସେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି । ଯାହା ଉଚିତ, ଆପଣ ଆଦେଶ ଦିଅ ।" ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି ସୂଚନା ଶୁଣି, ମୁନି ମନେ ଅନେକ ଦିନ ଧରି ରାମଙ୍କ ଆଗମନ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ସେ ମହାନ୍ୟାୟୀ ଭାର୍ୟା ସହିତ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମକୁ ଆଣିବାକୁ ମନେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ । ଏହିପରି ଭାବରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ପ୍ରବେଶ ଘଟଣା ଘଟିଲା ।