ଏକ ସମୟର କଥା, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅରଣ୍ୟରେ ଚଳିଯାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଏକ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ଏକ ପୂର୍ବ ଘଟଣା ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଥିଲା—ଏଠିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ କିଛି ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କର ତପସ୍ଵୀ ଶକ୍ତିରେ, ନୟନରୁ ଅଗ୍ନି ପରି ଉତ୍ସର୍ଗ କରି, ତାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଆଶ୍ରମଟି ହେଉଛି ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇଙ୍କର, ଯେଉଁଠି ଝିଲିକ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଛି। ଏଠି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କୃପାବଶତଃ ଏହି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦିତ ହୋଇଥିଲା। ଏଭଳି କଥା ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେଲା, ସାଂଧ୍ୟା ବେଳା ଆସିଲା। ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ଭାଇ ନିୟମିତ ସାଂଧ୍ୟା ଅର୍ଚ୍ଚନା ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସେଠାରେ ଥିବା ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଋଷି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଦର ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଅତିଥି ସ୍ୱୀକାର କଲେ। ରାଘବ ତାହାଁଠାରେ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଭୋଜନ କରି ରାତିଟିଏ କଟାଇଲେ। ପରଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପରେ, ରାମ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଲେ—"ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଆମେ ଏଠି ଶୁଭ ଭାବେ ରାତି କଟାଇଛୁ। ବଡ଼ ଭାଇ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉଛି, ଆପଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଉଛି।" ତାଙ୍କୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ, ରଘୁନନ୍ଦନ ତାଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଅରଣ୍ୟପଥ ଅନୁସରଣ କରି ଚାଲିଗଲେ। ସେଠାରେ ରାମ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜଂଗଲ ଧାନ, କଠଳ, ଶାଳ ଉଦ୍ଭିଦ, ବଞ୍ଜୁଳା, ଟିନିଶ, ଚିରିବିଳ୍ବ, ମଧୁକ, ବିଳ୍ବ ଓ ଟିଣ୍ଡୁକ ଗଛ ଦେଖିଲେ। ଅନେକ ଗଛ ଫୁଲ ଲତାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, କିଛି ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କର ଶୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଚାପିଦେଇଥିଲେ, କିଛି ମାନବାନର ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲେ, ଅନେକ ଚିଡ଼ିଆ ଦଳ ମଦୋନ୍ମତ ଭାବେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଏପରେ ପଦ୍ମାକ୍ଷୀ ରାମ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲୁଥିବା ପ୍ରଉଦ୍ଧ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏଠିର ଗଛ ଗୁଡ଼ିକ ଚମକୁଥିବା ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ପଶୁ ପକ୍ଷୀ ମୃଦୁ, ଏଠାରୁ ଦୂର ନୁହେଁ, ଏଠି ଶୁଧ୍ଧ ମନ ଥିବା ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମ।" "ଏହି ଆଶ୍ରମ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଖ୍ୟାତି ଅଧିକାର କରିଛି। ଏଠି ତାଙ୍କ କର୍ମରେ ଦୁଃଖିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ଅରଣ୍ୟ ଘନ ଧୂଆଁରେ ଢାକା, ଚାଳପଟର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଶାନ୍ତ ମୃଗଦଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଧ୍ୱନିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।" "ଏଠି ଏମିତି ଏକ ମୁନି ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳକୁ ଚାହିଁ, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦମନ କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ନିରାପଦ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାହା ଉପଭୋଗ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେଉଁଠୁ ସେ ଦିଗ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ, ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଶାନ୍ତ ଓ ନିର୍ବିରୋଧ ହୋଇଛନ୍ତି।" "ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତିନି ଲୋକରେ ଖ୍ୟାତି ପାଇଛି, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଏଠିକୁ ଜୟ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ବିନ୍ଧ୍ୟା ପର୍ବତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥକୁ ଅଟକାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ମୁନିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବଢ଼ିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି।" "ଏହି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆଶ୍ରମ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, କର୍ମରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଅନେକ ଶିଷ୍ଟ ମୃଗ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ। ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ତିନି ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ, ସଦା ସଜ୍ଜନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକୁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି। ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଆମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ କରିବେ।" "ଏଠି ମୁଁ ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜିବି, ଏଠି ଆମ ଅରଣ୍ୟବାସର ଅବଶିଷ୍ଟ ଦିନ ଅତିକ୍ରମ କରିବି। ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ମହାମୁନିମାନେ ଏଠି ନିୟମିତ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ନିୟମିତ ଆହାର କରନ୍ତି।" "ଏଠି କୌଣସି ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, କ୍ରୂର, ଧୂର୍ତ୍ତ, ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ବସିପାରିବେ ନାହିଁ। ଦେବତା, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠି ଧର୍ମପୂଜନରେ ନିୟୋଜିତ।" "ଏଠି ସିଦ୍ଧମାନେ ଚମକୁଥିବା ରଥରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ନୂତନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଛନ୍ତି। ଏଠି ଦେବତାମାନେ ଯଦି ଶୁଭ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ଯକ୍ଷତ୍ୱ, ଅମରତ୍ୱ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।" "ସୌମିତ୍ରି, ଆମେ ଏବେ ଆଶ୍ରମ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ। ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରବେଶ କର, ଏଠି ଥିବା ଋଷିଙ୍କୁ ଯେ ମୁଁ ସୀତା ସହିତ ଆସିଛି, ଏହା ଜଣାଇଦିଅ।" ଏହା ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାଘବଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ, ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ—"ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସୀତା ସହିତ ମୁନିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ଅନୁଗତ।" "ଆମେ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ମୁନିଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଦୟାକରି ଆମ ଉପସ୍ଥିତି ଜଣାଇଦିଅ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାପସ କହିଲେ—"ଯଥାସ୍ତୁ," ଏବଂ ତିନି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି ମୁନିଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ। ଶିଷ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ—"ଏହିଠାରେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୀତା ସହିତ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ଏମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ସେବା ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି।" ଏଠି କ’ଣ ଉଚିତ, ଆପଣ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ। ଶିଷ୍ୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଜାଣିପାରିଲେ ଯେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆସିଛନ୍ତି। ତିନି ମହିଳା ବୈଦେହୀଙ୍କୁ କହିଲେ—"ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଏତେ ଦିନ ପରେ ଆଜି ରାମ ମୋ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି।