ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଦେଖାଇଦେଇଥିବା ପଥରେ ଚଲି, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ସୁବିଧାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ । ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ହେଉଛି ସେ ମହାତ୍ମା ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, ଯେଉଁଥିରେ ଆମେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପହଞ୍ଚିଛୁ । ଦେଖ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଏପରି ହଜାର ହଜାର ଗଛ ଫଳ ଓ ଫୁଲର ଭାରରେ ଝୁକି ରହିଛି । ବାତାସରେ ପକା ପିପ୍ପଳୀର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଗନ୍ଧ ସାରା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଭରିଦେଇଛି । କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆଣିଥିବା କାଠର ଢେର ଦେଖାଯାଉଛି, ଦର୍ଭା ଘାସ ମଣିକା ରତ୍ନ ପରି ଚମକୁଛି । ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଘନ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଧୂଆଁ ଆଶ୍ରମର ଅଗ୍ନିରୁ ଉଠୁଛି । ସ୍ନାନ କରିବା ପାଇଁ ଅଲଗା ସ୍ଥାନରେ ଦ୍ୱିଜତି ଋଷିମାନେ ନିଜେ ତୁଳିଥିବା ଫୁଲ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରୁଛନ୍ତି । ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାମ କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଠାରୁ ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲି, ଏହି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ହେବା ନିଶ୍ଚିତ । ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର କ୍ଷେମ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଏଠି ପାପକୁ ଦମନ କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଶାନ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର କରିଥିଲେ । ଏଠି ଏକ ସମୟରେ କ୍ରୂର ଦାନବ ଭାଇ, ବାଟାପି ଓ ଇଲ୍ବଳା ରହୁଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ କରୁଥିଲେ । ଇଲ୍ବଳା ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧରି ଛଳନା କଥା କହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋଁକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିଲେ । ପରେ, ନିଜ ଭାଇଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ କରି, ବାଟାପିଙ୍କୁ ମେଷ ରୂପରେ ପରିଣତ କରି, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋଁକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିୟମରେ ତାଙ୍କ ମାଂସ ଖାଇଥାଏ । ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ କରି ସାରିଲେ, ଇଲ୍ବଳା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଡାକୁଥିଲେ, ‘ବାଟାପି, ବାହାରେ ଆସ !’ ବ୍ରାତାଙ୍କ ଡାକ ଶୁଣି ବାଟାପି ମେଷ ରୂପରେ ମେମେଇ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋଁର ଶରୀର ଫାଡ଼ି ବାହାରୁଥିଲେ । ଏପରି ଭାବରେ ଏହି ଦୁଇ ମାଂସଭୋଜୀ ଅସୁର ହଜାର ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ନ କରିଦେଇଥିଲେ । ପରେ ଦେବମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିବାରୁ ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନର ଅନୁଭବ କରି, ବଡ଼ ଅସୁର ବାଟାପିଙ୍କୁ ହଜମ କରିଦେଲେ । ତା’ପରେ ଇଲ୍ବଳା ଜଳ ଦେଇ କହିଲେ, ‘ବାଟାପି, ବାହାରେ ଆସ !’ ଏହି ସମୟରେ ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ହସି ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନକାରୀ ଭାଇଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ଯିଏ ମୋ ଦ୍ୱାରା ପାଚିତ ହୋଇ, ଯମଲୋକକୁ ଗଲେ, ସେ କେମିତି ବାହାରିପାରିବ ?’ ଏହା ଶୁଣି ଇଲ୍ବଳା ରାତିରେ ଚଳା ଦାନବ ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ମୁନିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁନିଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ଵଳି ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ । ଏହି ଦୟାଳୁ ଭାଇଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଏଠି ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା । ଏମିତି କଥା କହୁଥିବାବେଳେ, ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା, ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳ ଆସିଗଲା । ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା କରି, ଦୁଇ ଭାଇ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଲେ । ଋଷି ଭଲଭାବେ ସ୍ୱାଗତ କରି ରାମଙ୍କୁ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦେଇ ରାତି ଅତିବାହିତ କରିଲେ । ପରେ ରାତି ସେଷ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା, ତେବେ ରାମ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ କହିଲେ, “ମହାନୁଭାବ, ମୁଁ ଏଠି ସୁଖରେ ରାତି କାଟିଛି, ବିଦାୟ ନେଉଛି, ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ଭାଇ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛି ।” ଋଷି ଦୟାକରି ‘ଯାଅ’ ବୋଲି ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ । ରାମ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଅବଲୋକନ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ । ତାଁଠାରେ ସେ ବନ୍ୟ ଧାନ, କଠଳ, ଶାଳ, ବଞ୍ଜୁଳା, ତିନିଶ, ଚିରିବିଲ୍ବ, ମଧୂକ, ବିଲ୍ବ ଓ ତିନ୍ଦୁକ ଗଛ ଦେଖିଲେ । ଅନେକ ଲତା ଗଛ ଫୁଲରେ ଭରିଥିଲା, କିଛି ହାତୀ ଶୁଣ୍ଡରେ ଚାପି ଦେଇଥିଲେ, କିଛି ବାନର ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଝୁଣ ମଦ ମତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ । ତେବେ ରାମ, କମଳନୟନ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଗଛମାନେର ପତ୍ର ଚମକୁଛି, ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ଶାନ୍ତ, ଏଠାରୁ ଦୂରନୁହେଁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାମୁନିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ । ଏହି ଆଶ୍ରମ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତାଙ୍କ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଆନ୍ତି । ଅରଣ୍ୟ ଘନ ଧୂଆଁରେ ଢାକିଯାଇଛି, ଚିରବର୍କ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ମୃଗମାନେ ଶାନ୍ତ, ଏବଂ ଅନେକ ପକ୍ଷୀର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଛି । ସେ ମହାତ୍ମା ଲୋକକଳ୍ୟାଣ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦମନ କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥଳ କରିଥିଲେ । ଏହା ହେଉଛି ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, ଯାହାର ପ୍ରଭାବରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଯାଇଛି—ଦେଖିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ଯେଉଁ ଦିନଠାରୁ ଏହି ଦିଗ ସେ ପବିତ୍ର କଲେ, ସେଠାରୁ ରାତିରେ ଚଳା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଶାନ୍ତ ଓ ଶତ୍ରୁତା ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ତିନି ଲୋକରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଛି, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଏହି ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥକୁ ଅଟକାଇବା ପାଇଁ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନି, ଆଉ ବଢ଼ିନାହିଁ ।” ଏଭଳି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଶ୍ରମ ପଥରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ, ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ଦେଖି ମନରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ ।