ଏହି ପ୍ରକୃତିର ମଧ୍ୟରେ ରାମ ଶାନ୍ତି ଓ ସମ୍ମିଳନରେ ଦଶବର୍ଷ କାଟିଦେଲେ। ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏହି ରାଘବ, ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଏଠାରୁ ସେଉଁଠାକୁ ଚାଲିଉଠିଲେ। ପୁନିଥରେ ସେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏବଂ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ମୁନିମାନେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଆଦର ଦେଲେ। ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରାମ କିଛିଦିନ ରହିଲେ। ଏଠାରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ ଗମ୍ଭୀର ସମ୍ମାନ ସହିତ ମହାମୁନି ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ନିଧାନକୁ ଗଲେ। ରାମ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ବସି ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୁନିବର, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ବସନ୍ତି ବୋଲି ମୁଁ ସଦା ଶୁଣିଛି, କିନ୍ତୁ ଏତେ ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ କେଉଁଠି ଅଛି ମୁଁ ଜାଣେନି।" "ସେଇ ମହାମୁନିଙ୍କ ମନୋହର ଆଶ୍ରମ କେଉଁଠି? ମୁଁ, ମୋ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୋର ଏହି ମହାଇଚ୍ଛା ମନରେ ଘୂରୁଛି, ଯେଉଁଠିକି ମୁଁ ନିଜେ ତାଙ୍କ ସେବା କରିପାରିବି।" ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖୁସି ହେଲେ ଓ କହିଲେ: "ରାଘବ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ତୁମକୁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, କହିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲି। ଭାଗ୍ୟକ୍ରମେ ତୁମେ ଏହି ପ୍ରସ୍ନ କଲେ।" "ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଉଛି, ଏଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଚାରି ଯୋଜନା ଯିବା ପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି। ଏହି ସ୍ଥାନ ମୁଖ୍ୟତଃ ଖୋଲା ମାଟି, ପିପ୍ପଳ ଗଛର ଝୁପୁଡ଼ି, ଅନେକ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜିଛି।" "ଏଠାରେ ପ୍ରକୃତିର ଶୁଭ୍ର ଜଳର ଅନେକ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଅଛି, ଯାହାରେ ହଂସ, କଦମ୍ବ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଖେଳୁଛନ୍ତି। ଏଠି ଏକ ରାତି ରୁହ, ପରେ ପ୍ରଭାତେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଅରଣ୍ୟର ସୀମାଧାରା ଅନୁସରି ଆଗକୁ ଚାଲ। ଏଏଁ ଯୋଜନା ଯିବା ପରେ ତୁମେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିବ। ସେଠି ଅନେକ ଗଛରେ ଶୋଭିତ ମନୋହର ଅରଣ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ତୁମେ ଖୁସି ହେବ।" "ଯଦି ତୁମେ ଏହି ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛ, ତେବେ ଆଜି ମନକୁ ସେଠି ଯିବାରେ ଲଗା।" ମୁନିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦିଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ପଥେ ସେମାନେ ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ଅରଣ୍ୟ, ମେଘସଦୃଶ ପାହାଡ଼, ହ୍ରଦ ଓ ନଦୀ ଦେଖି ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦେଖାଇଦେଇଥିବା ପଥ ଅନୁସରି ସେମାନେ ସୁଖରେ ଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଅନନ୍ଦରେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: "ନିଶ୍ଚୟ ଏହିଏ ସେ ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଆଶ୍ରମ।" "ପଥରେ ଦେଖିଲୁ ଅନେକ ଗଛ ଫୁଲ ଓ ଫଳର ଭାରରେ ବକ୍ର। ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରୁ ଅଚାନକ ଅଧିକ ପିପ୍ପଳିର ଗନ୍ଧ ଆସୁଛି। କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଜମା କରାଯାଇଥିବା ଜଳାନ୍ତ କାଠ ଓ ଚମକୁଥିବା ଦର୍ଭା ଘାସ ପଡ଼ିଛି। ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ମେଘର ଚୂଡ଼ା ପରି ଏକ ଧୂଆଁର ସ୍ତମ୍ଭ ଦେଖାଯାଉଛି, ଯାହା ଆଶ୍ରମର ଅଗ୍ନିରୁ ଉଠୁଛି। ଏଠି ଗୁପ୍ତ ସ୍ନାନସ୍ଥଳରେ ଦ୍ୱିଜମୁନିମାନେ ନିଜେ ତୁଳିଥିବା ଫୁଲ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରୁଛନ୍ତି।" "ଏହିଏ ନିଶ୍ଚୟ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, ଯେପରି ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ କହିଥିଲେ। ସେ ଭାଇ ଜଗତକୁ ମଙ୍ଗଳ କରିବା ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରି ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ନିରାପଦ କରିଥିଲେ।" "ଏଠି ଏକଥା କୁହାଯାଏ—ଏଠି ବାତାପି ଓ ଇଲ୍ବଳ ନାମକ ଦୁଇ ଦୈତ୍ୟ ଭାଇ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ କରୁଥିଲେ, ବସୁଥିଲେ। ଇଲ୍ବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଚତୁର ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜକୁ ଡାକୁଥିଲେ। ତାପରେ ଭାଇଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ତାଙ୍କୁ ମେଷ ରୂପ ଦେଇ, ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଭାବେ ଖାଇଁଥିଲେ।" "ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଭୋଜନ କରିଥିଲେ, ଇଲ୍ବଳ ଚିତ୍କାର କରି କହୁଥିଲେ, 'ବାତାପି, ବାହାରକୁ ଆସ!' ତେବେ ବାତାପି ମେଷର ଭାବେ ମେମେ କରି, ସେମାନଙ୍କ ଶରୀର ଭିତରୁ ଫାଟିଯାଉଥିଲା। ଏପରି ଭାବେ ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ରୂଦ୍ର ଦୈତ୍ୟମାନେ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ କରୁଥିଲେ।" "ତାପରେ ଦେବମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିଲେ, ତେଁବେ ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରି, ବଡ଼ ଦୈତ୍ୟକୁ ଗ୍ରସିଦେଲେ। ପରେ ଇଲ୍ବଳ ନିଜର ଭାଇକୁ ଡାକିଲେ, 'ବାତାପି, ବାହାରକୁ ଆସ!' ତେବେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ହସି କହିଲେ, 'ଯିଏ ମୋରେ ପାଚିଯାଇଛି, ଯମଲୋକକୁ ଗଲା, ସେ କେମିତି ବାହାରିବ?'" "ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭାଇର ମୃତ୍ୟୁ ବୁଝି, ଇଲ୍ବଳ କ୍ରୋଧରେ ମୁନିଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁନିଙ୍କ ଚକ୍ଷୁର ଅଗ୍ନି ତେଜରେ ସେ ଦହିଗଲେ।" ଏପରି ଭାବେ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମପଥରେ ଏତେ ଦିବ୍ୟ ଓ ଚମତ୍କାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମୁନିମାନଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଓ ଧର୍ମକଥା ଶୁଣି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ଆଗେଇ ଚାଲିଗଲେ।