ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ଜଙ୍ଗଲରେ ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ରମରେ କେବେ ଚାରି ମାସ, କେବେ ପାଞ୍ଚ ମାସ, କେବେ ଛଉ ମାସ ରହିଥିଲେ; କେଉଁଠି ଅଧିକ ମାସ ରହିଥିଲେ, କେଉଁଠି ଅଧିକାଂଶ ଦିନ ଅର୍ଥାତ୍ ଚଉଁ ମାସରୁ ଅଧିକ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥିଲେ। ଏଭଳି ଅନେକ ଆଶ୍ରମରେ ରାଘବ ସନ୍ତୋଷ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ତିନି ମାସ ଓ ଆଠ ମାସ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥିଲେ। ଏଭଳି ଆଶ୍ରମ ଓ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହ ବିନୟରେ ରହିବା ଦ୍ୱାରା ଦଶ ବର୍ଷ ଅତିତ ହୋଇଗଲା; ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଘବ ସୀତା ସହ ଏଭଳି ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପୁନଃ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏଠାରେ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ସେଠାରେ ରାମ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରୋଧକ, କିଛି ସମୟ ରହିଲେ; ଏବଂ ଆଶ୍ରମରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିବା ସମୟରେ, ସେ ବିନୟପୂର୍ବକ ମହାମୁନି ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ ରାମ ଉପବେଶ କରି ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମହାମନ୍ୟ, ଏହି ଦାଣ୍ଡକା ଜଙ୍ଗଲରେ ବିଶିଷ୍ଟ ମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ସେ ନିଜ ଆଶ୍ରମ କେଉଁଠି ଅଛି, ମୁଁ ଜାଣିନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ବହୁତ ବଡ଼। ତେଣୁ, ମୁଁ ମୋ ଭାଇ ଓ ସୀତା ସହ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୋ ହୃଦୟରେ ଏହି ଲାଗି ଏକ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା ଚାଲିଛି। ମୁଁ ନିଜେ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ମୁନିଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଚାହେଁ।” ରାମଙ୍କ ଏହି ଦୟାଳୁ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖୁସି ହୋଇ ଦଶରଥ ପୁତ୍ରକୁ କହିଲେ: “ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଏହି କଥା କହିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲି। ରାଘବ, ସୀତା ସହ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଅ; ଭାଗ୍ୟବଶତ, ତୁମେ ନିଜେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ। ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଆଶ୍ରମରୁ ଚାରି ଯୋଜନ ଦକ୍ଷିଣକୁ ଯିବା ପରେ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ। ସେଠା ମୁଖ୍ୟତଃ ଖୋଲା ଜମି, ପିପ୍ପଳ ଗଛର ଗଛ, ଫୁଲ ଓ ଫଳର ଶୃଙ୍ଗାର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର କୁହୁକୁହୁ ରବି ମଧୁର ଅଟୁଟ। ଏଠି ଅନେକ ପ୍ରକାର ହ୍ରଦ ଅଛି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ ଭରିଥିବା, ହଂସ, କୁଲିଙ୍ଗ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀର ରମ୍ୟ ସମୁହ। ଏଠି ଏକ ରାତି ଅବସ୍ଥାନ କରି, ପ୍ରଭାତରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଜଙ୍ଗଲର ଧାରା ଅନୁସରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା। ଏଠାରୁ ଏକ ଯୋଜନ ଯାଇଲେ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ, ଅନେକ ଗଛର ଶୃଙ୍ଗାରରେ ରମ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳ। ଏଠି ଉପେନ୍ଦ୍ରୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ତୁମେ ଏକାଠି ଖୁସି ହେବା; କାରଣ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଅନେକ ଗଛର ମଧୁରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯଦି ତୁମେ ଏହି ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା କରିଛ, ତେବେ ଆଜି ଏହି ଯାତ୍ରାକୁ ମନ ନିଷ୍ଠ କର।" ମୁନିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ତାଙ୍କ ପଥରେ ବିଭିନ୍ନ ଅଦ୍ଭୁତ ଜଙ୍ଗଲ, ମেঘସଦୃଶ ପାହାଡ଼, ହ୍ରଦ ଓ ନଦୀ ଦେଖିଲେ। ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦେଖାଇଥିବା ପଥ ଅନୁସରି ସହଜରେ ଯାଇ, ରାମ ଖୁସି ହୋଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣକୁ କହିଲେ: “ନିଶ୍ଚିତ ଏହି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, ଯେପରି ଆମେ ଦେଖୁଛୁ। ଆମେ ଦେଖୁଛୁ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ହଜାର ହଜାର ଗଛ ଫୁଲ ଓ ଫଳର ଭାରରେ ତଳିଯାଇଛି। ଏଠାରୁ ହଠାତ୍ ପବନ ଦ୍ୱାରା ପିପ୍ପଳ ଫଳର ତୀବ୍ର ଗନ୍ଧ ଆସୁଛି। ଏଠି ଏଠାରେ ଦର୍ବା ଘାସ ରାତିର ଆଖି ମାଣିକର ଭଳି ଚମକୁଛି, କଟି ରଖାଯାଇଛି; ଏବଂ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଏକ କଳା ମେଘର ଶିଖର ଭଳି ଆଗ୍ନିର ଧୂଆଁ ଦେଖାଯାଉଛି। ଗୁପ୍ତ ନ୍ୟାୟରେ ନିର୍ମଳ ସ୍ନାନସ୍ଥଳ ଉପରେ ଦ୍ୱିଜମୁନିମାନେ ନିଜେ ତିଆରି କରା ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ମୃଦୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନି କହିଥିବା ପ୍ରକାର ଏହି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଆଶ୍ରମ।" ଏଠି ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହି ଭାଇ, ଶୁଭକର୍ମ କରି, ମୃତ୍ୟୁକୁ ବଳପୂର୍ବକ ବିଜୟ କରି ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ଅଞ୍ଚଳକୁ ନିରାପଦ କରିଥିଲେ। ଏଠି ଏକ ସମୟରେ, କ୍ରୂର ଭାଟାପି ଓ ଇଲ୍ବଳା, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନକାରୀ ଭାଇ ଏଠି ରହୁଥିଲେ। ଇଲ୍ବଳା ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣର ରୂପ ଧରି, ଚତୁର ଭାବରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନକୁ ଡାକୁଥିଲେ। ପରେ, ତାଙ୍କ ଭାଇକୁ ମେଖା (ପାତି)ର ରୂପ ଦେଇ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଖାଇଯାଇଥିଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖାଇଥିବା ପରେ, ଇଲ୍ବଳା ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ କହୁଥିଲେ, “ଭାଟାପି, ବାହାରକୁ ଆସ!” ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଏହି ଡାକ ଶୁଣି, ଭାଟାପି ମେଖାର ଭଳି ମେମେ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦେହ ଫାଟି ବାହାରିଯାଉଥିଲା। ଏଭଳି ଉଭୟ ମାନସ ପ୍ରତି ଏକାଠି ଅନେକ ଏକାଠି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ନିଅସ୍ତ୍ରି କରାଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ଏଭଳି ଅବିରତ ମାନବ ହନନ କରୁଥିଲେ। ତାପରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଓ ଏହି ଦାନବ ଭାଟାପିକୁ ଉପଭୋଗ କରିଲେ। ପରେ, "ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା" ବୋଲି କହି, ହାତ ଧୋଇବା ପାଇଁ ଜଳ ଦେଇ, ଇଲ୍ବଳା ତାଙ୍କ ଭାଇକୁ ଡାକିଲେ: "ବାହାରକୁ ଆସ!" ଏହି ସମୟରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ପ୍ରଶିସ୍ଟ ମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ହସି କହିଲେ: "ତୁମ ରାକ୍ଷସ ଭାଇ ମେଖାର ରୂପରେ ମୋର ପେଟରେ ପଚିଗଲା, ଯମର ଗୃହକୁ ଗଲା, ସେ କିପରି ବାହାରିପାରିବ?