ଏହି ଗଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଏକ ପବିତ୍ର ଚତୁର୍ଥୀ ଅଧ୍ୟାୟରୁ। ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ସଭାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁନି ଅତି ଶାନ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁନି ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ସେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ ଯେ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ଛଡ଼ା କେହି ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ ସେଇ ଦୁଇଟି ଦୃଢ଼ ଓ ଅହଂକାରୀ ଦାନବକୁ, ଯେଉଁମାନେ ଦୂର୍ବଳ ନୁହଁନ୍ତି ଏବଂ ଦିନ ଦେଇ ମୃତ୍ୟୁର ଫାନାରେ ବାନ୍ଧା ଅଛନ୍ତି। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କ ସମ୍ମିଳିତ ଶକ୍ତିକୁ ସେଇ ଦୁଇ ଦାନବ ସମ୍ମିଳିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ରାଜାଙ୍କୁ ନିଜ ପୁଅ ପ୍ରତି ଅତିରିକ୍ତ ମମତା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ। ମୁଁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଉଛି—ସେ ଦୁଇ ଦାନବ ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବେ। ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଜାଣେ, ସେ ମହାତ୍ମା, ଯାହାଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ସତ୍ୟ। ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାମଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି। ଯଦି ଆପଣ ଧର୍ମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖ୍ୟାତି ଚାହାନ୍ତି, ରାଜା, ତେବେ ଆପଣ ମୋତେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଇପାରିବେ—ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅନୁମତି ଦେଇଲେ, ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ମୋତେ ଦେଉଛନ୍ତୁ। ଯଜ୍ଞର ଅବଧି ଦଶ ରାତି, ରାମ, ପଦ୍ମନୟନ, ଏହି ସମୟ ଅତିକ୍ରମ କରିବେ ନାହିଁ, ଯାହା ମୁଁ କହିଛି।” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁନି ଏହି ଶୁଭ ଶବ୍ଦଗୁଡିକ କହି ସ୍ଥିର ହେଲେ। ରାଜା ଦଶରଥ ଏହି ଶୁଭ ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ଶୁଣି ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର କମ୍ପିତ ହେଲା, ମନ ଅସ୍ତିର ହେଲା। ସେ ନିଜେ ରୁହି ଆତଙ୍କ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଗଲେ। ମୁନିଙ୍କ ଶବ୍ଦ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଓ ମନକୁ ଭେଦିଗଲା। ରାଜା ଦଶରଥ ଏହି ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ଆସନରୁ ଉଠିଗଲେ। ଏହିଠାରେ ଏକ ନୂତନ ସର୍ଗା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଦଶରଥ ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ଶୁଣି ଅସ୍ତିର ହେଇଗଲେ, ପରେ ନିଜ ଚେତନା ଫେରି ଏହିପରି କହିଲେ: “ମୋର ପଦ୍ମନୟନ ରାମ ଏଯାଁ ଶୋଳେ ବର୍ଷର ନୁହଁ, ତାଙ୍କୁ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବିପାରୁନି। ମୋର ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଅଛି, ମୁଁ ଏହି ସେନା ସହିତ ଯିବି ଏବଂ ସେ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି। ମୋର ସେବକମାନେ ଶୌର୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼, ଅସ୍ତ୍ର ଚାଳନାରେ ନିପୁଣ—ସେମାନେ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ, ଆପଣ ରାମଙ୍କୁ ନେଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ। ମୁଁ ନିଜେ ଧନୁଷ ହାତରେ ଧରି ଆପଣଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ଜୀବନ ଅଛି, ମୁଁ ଏହି ଦାନବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି। ଆପଣଙ୍କ ନିଶ୍ଚୟ ସଫଳ ହେବ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ; ମୁଁ ଯିବି, ଆପଣ ରାମଙ୍କୁ ନେଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ। ସେ ଏଯାଁ ଶିଶୁ, ଅବିଜ୍ଞ, ଶକ୍ତି ଓ ଦୂର୍ବଳତା ଜାଣିନାହିଁ; ଅସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିରେ ଅନୁପୁନ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ ନୁହଁ। ଦାନବମାନେ ଚତୁର ଓ ଚଳାକ, ରାମ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ରାମ ଛଡ଼ା ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ ଯାପନ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ଆପଣ ଯଦି ରାମଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ସହିତ ଏକ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ସେନା ନେଇ ଯିବନ୍ତୁ; ମୁଁ ଏଯାଁ ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷର। ରାମକୁ ମୁଁ ବିପରୀତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ପାଇଛି, ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ନେଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ। ମୋର ଚାରି ପୁଅ ମଧ୍ୟରେ ମୋର ରାମ ପ୍ରତି ମମତା ସର୍ବୋଚ୍ଚ। ଆପଣ ରାମକୁ ନେଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ, ସେ ପ୍ରଥମ ଓ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଦାନବମାନେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କେଉଁ ପ୍ରକାରର, କେଉଁ ପିତାର ପୁଅ? କେଉଁ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ରାମ କେଉଁପରି ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ମିଳିତ କରିବେ? ମୁଁ ନିଜ ସେନା ସହିତ କିମ୍ବା ଚତୁର ଯୋଧ୍ୟା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ମିଳିତ କରିବି, ଆପଣ ମୋତେ ସମସ୍ତ କଥା କହନ୍ତୁ, କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବି? ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବମାନେ ଶକ୍ତିରେ ଅହଂକାରୀ, ସେମାନେ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁନି କହିଲେ, “ପୌଳସ୍ତ୍ୟ ବଂଶର ଏକ ଦାନବ ଅଛି—ରାବଣ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ଅତି ଭୟ ଦେଇଛି। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅନେକ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ରାବଣ ଦାନବମାନେର ମହାପ୍ରଭୁ। ସେ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଭାଇ ଏବଂ ବିଶ୍ରବା ଋଷିଙ୍କ ପୁଅ। ତଥାପି ସେ ନିଜେ ଯଜ୍ଞରେ ବିଘ୍ନ ଦେଇନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ ଦୁଇ ଦାନବ—ମାରୀଚ ଓ ସୁବାହୁ—ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ରାଜା, ଆପଣ ମୋ ପୁଅ ପ୍ରତି ଦୟା ଦେଖାନ୍ତୁ। ମୁଁ ଅପରିସୀମ ଭାଗ୍ୟହୀନ, ଆପଣ ଦେବତା ସମାନ। ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ପକ୍ଷୀ, ନାଗ ମଧ୍ୟ ରାବଣଙ୍କୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ; ମାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ କିପରି ସମ୍ମିଳିତ କରିପାରିବେ? ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ଶକ୍ତି ନେଇ ନିଅନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ସମ୍ମିଳିତ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ମୁଁ ଓ ମୋ ପୁଅମାନେ ମିଶି ଏହି ଦାନବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ମୁଁ ମୋର ଶିଶୁ ପୁଅକୁ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ, ଯଦିଓ ମୋର ଦୁଇ ପୁଅ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ ସମାନ। ମାରୀଚ ଓ ସୁବାହୁ ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନିପୁଣ; ମୁଁ ମୋ ପୁଅକୁ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ। ମୋ ସହଯୋଗୀ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ମୁଁ ଏକ ସେନା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ନାହିଁ ତ, ଆପଣଙ୍କୁ ଓ ଆପଣଙ୍କ ସଂଗୀମାନେ ସହିତ ଅନୁରୋଧ କରିବି।” ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱିଜାତି ମୁନିଙ୍କୁ କହିବା ସହିତ, କୁଶିକ ପୁଅ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ମନରେ ଅତି ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯେପରି ଯଜ୍ଞର ଘୀ ଦେଇ ଅଗ୍ନି ତୀବ୍ର ଭାବେ ଜଳିଥାଏ। ଏଠାରେ ପ୍ରଶସ୍ତ ବାଳକାଣ୍ଡର ଏକ ନୂତନ ସର୍ଗା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ରାଜାଙ୍କ ମମତାରେ ଭରିଥିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କୌଶିକ ଋଷି କ୍ରୋଧରେ ଭରି ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।