ଏହି ଦିନ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ, କିଛି ଅପ୍ସରାମାନେ ଏକ ଦୀଘ୍ୟ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଅପୃତିବଶ କରିଦେଲେ। ସେ ତପସ୍ବୀ, ଯିଏ ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ୍ଚ ଦୁଇଁକୁ ଦେଖିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ମୋହିତ ହେବା ପରେ, ସେହି ପାଞ୍ଚ ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେଲେ। ଏହି ଝିଅମାନେ ଏକ ଝିଲିର ଭିତରେ ଗୁପ୍ତ ଘର ରେ ରହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ। ସେଠି, ସେମାନେ ନିଜ ଇଛା ଅନୁଯାୟୀ ରହୁଥିଲେ, ଏବଂ ଯୁବ ହୋଇଥିବା ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଓ ସାଙ୍ଗିକ ମିଳନରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ। ସେଠି ଅପ୍ସରାମାନେ ନିତ୍ୟ ମଜା କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଅଭୂତପୂର୍ବ ଗୀତ, ଅଳଙ୍କାରର ଝଣ୍ଡି ଓ ବାଦ୍ୟୟନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମହାନ ଚିତ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଘବ ତପସ୍ବୀଙ୍କ କଥାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଶସ୍ତିପ୍ରାପ୍ତ ଭାଇ ସହିତ। ସେ କଥା କହିବା ବେଳେ, ରାଘବ ଦେଖିଲେ ଏକ ତପୋବନ ଚକ୍ର, ଯାହା କୁଶ ଗ୍ରାସ ଓ ବର୍କ ଚୀର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଥିଲା, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ରାଘବ, ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଭାର୍ୟା ସୀତା ସହିତ ଏହି ତପୋବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠି, ମହାନ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଇ, ସେ ଆରାମରେ ବସିଲେ ଓ ଏକ ଏକ କରି ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ତପୋବନ ଦେଖିଲେ। ରାମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ରର ଅଧିପତି, ପୂର୍ବରୁ ଏଠାରେ କେବେ କେବେ ଅନେକ ମାସ, କେବେ କେବେ ଏକ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ତପୋବନରେ କେବେ ଚାରି, କେବେ ପାଞ୍ଚ, କେବେ ଛଅ ମାସ ରହିଥିଲେ; କେଉଁଠି ଅଧିକ ମାସ, କେବେ ଅଧା ବର୍ଷ ଠାରୁ ଅଧିକ ରହିଥିଲେ। ଏହି ତପୋବନରେ ରାଘବ ତିନି ମାସ ଓ ଆଠ ମାସ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଥିଲେ। ଏଭଳି ସମ୍ମିଳିତ ରହିବାରେ, ଦଶ ବର୍ଷ କଟିଗଲା, ଏବଂ ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଘବ ସୀତା ସହିତ ତପୋବନ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଲେ। ସେ ପୁଣି ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ତପୋବନରେ ଆସିଲେ, ଏବଂ ଏଠାରେ ମହାନ ତପସ୍ବୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ଏଠି ରାମ, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା, କିଛି ଦିନ ରହିଲେ; ପରେ ତପୋବନରେ ବସି, ମହାନ ତପସ୍ବୀ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ନିକଟ କଲେ। କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ ରାମ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏ ଆଦର୍ଯ୍ୟ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତପସ୍ବୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଅନେକ କଥା ଶୁଣିଛି, କିନ୍ତୁ ଏତେ ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କର ତପୋବନ କେଉଁଠି ଅଛି ମୁଁ ଜାଣିନି। ଏହି ମହାନ ତପସ୍ବୀଙ୍କର ମନୋହର ତପୋବନ କେଉଁଠି ଅଛି? ଆମେ ତିନିଜଣେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ମୋ ମନରେ ଏହି ଉତ୍କଳେଶ ଘୂରିଘୂରି ରହିଛି—ମୁଁ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜଣାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ମୁଁ ନିଜେ ଏହି ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।” ରାମଙ୍କ ଏହି ଶ୍ରଦ୍ଧାମୟ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖୁସି ହେଇ ଦଶରଥପୁତ୍ରକୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ତୁମକୁ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲି। ରାଘବ, ତୁମେ ସୀତା ସହିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଯାଉ। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ତୁମେ ଏହି ପ୍ରସ୍ନ କରିଛ। ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ କହିବି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ତପସ୍ବୀ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି। ଏହି ତପୋବନରୁ ଚାରି ଯୋଜନ ଦକ୍ଷିଣକୁ ଯାଉ; ସେଠି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାଇଙ୍କର ମନୋହର ତପୋବନ ଅଛି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ମୁଖ୍ୟତଃ ଖୋଲା ଭୂମି, ପିପ୍ପଳ ଗଛର ଜଙ୍ଗଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅନେକ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ମନୋହର, ଏବଂ ନାନା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜିତ। ସେଠି ନିର୍ମଳ ଜଳର ନାନାପ୍ରକାରର ପଦ୍ମ ପୋଖରୀ ଅଛି, ସ୍ୱାନ, କୁଞ୍ଜ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏଠି ଏକ ରାତି ରହି, ପ୍ରଭାତେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅରଣ୍ୟ ସୀମା ଅନୁସରଣ କରି ଆଗକୁ ଯିବା। ଏଠିରୁ ଏକ ଯୋଜନ ଯାଇଲେ, ତୁମେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ତପୋବନରେ ପହଞ୍ଚିବା; ଏହି ତପୋବନ ଅନେକ ଗଛରେ ମନୋହର। ସେଠି, ବୈଦେହୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ପାଇବା, କାରଣ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଅନେକ ଗଛରେ ଶୋଭିତ। ଯଦି ତୁମେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଠାଣ୍ଡି ନିଷ୍ପତି କରିଛ, ତେବେ ଆଜି ଏହି ଯାତ୍ରା କୁ ଚିତ୍ତରେ ଧର।" ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୀତା ସହିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦିଗରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଚାଲିଗଲେ। ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଅରଣ୍ୟ, ମেঘପର୍ବତ ସଦୃଶ ପାହାଡ଼, ଝିଲି ଓ ନଦୀ ଦେଖିଲେ। ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପଥ ଅନୁସରଣ କରି, ରାମ ଖୁସି ହେଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ମହାନ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ତପୋବନ। ଆମେ ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିଛୁ, ଏହି ଅରଣ୍ୟର ହଜାର ହଜାର ଗଛ ଫୁଲ ଓ ଫଳର ଭାରରେ ଜୁକିଯାଇଛି। ଏଠିରୁ ହଠାତ୍ ଝଡ଼ି ଆସୁଛି ପିପ୍ପଳ ଫଳର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସୁଗନ୍ଧ। ଏଠିଏଠି ଉପଯୁକ୍ତ କାଠ ଓ ଦର୍ଭା ଘାସ ବିଛି ରହିଛି, ଯାହା ବିଦଳକ ମଣି ପରି ଚମକୁଛି। ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, କଳା ମେଘ ଶିଖର ପରି, ତପୋବନ ଅଗ୍ନିର ଧୂଁଆଁ ଦେଖାଯାଉଛି। ଗୁପ୍ତ ସ୍ନାନସ୍ଥଳରେ, ଦ୍ୱିଜ ତପସ୍ବୀମାନେ ନିଜେ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିବା ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି।" "ଏହି ଅରଣ୍ୟ, ମୂଦୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯାହା ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅନୁସାରେ ଶୁଣିଛି, ନିଶ୍ଚୟ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ତପୋବନ। ଲୋକମଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଯମକୁ ଦମନ କରି, ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥିଲେ। କୁହାଯାଏ, ଏଠି ଏକ ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନକାରୀ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ—ଭାତାପି ଓ ଇଲ୍ବଳା—ଭାଇ ଭାଇ ହୋଇ ରହୁଥିଲେ।" ଏଭଳି ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ଦେବତାମୟ ତପୋବନ ଦେଖି, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।