ସମ୍ବଲ ପାଇଁ ଋଷିଙ୍କର ତପସ୍ୟାକୁ ବାଧା ଦେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଦେବତାମାନେ ପାଞ୍ଚଜଣ ମୁଖ୍ୟ ଅପ୍ସରାଙ୍କୁ ନିୟୋଜିତ କରିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ। ସେହି ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଦେଖିଥିବା ମହାଋଷି ଦେବତାମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ କାମରେ ବଶୀଭୂତ ହେଲେ। ପାଞ୍ଚ ଅପ୍ସରା, ଏହି ଋଷିଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ହେଲେ; ଝିଲି ଭିତରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଗୁପ୍ତ ଗୃହ ତିଆରି ହେଲା। ସେଠାରେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ନିଜ ଇଛାରେ ବସିବା ସହିତ, ଯୁବା ଋଷିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଓ ସଂଗମରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛନ୍ତି। ସେଠାରୁ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦ, ଗହଣାର ଝଙ୍କାର, ଓ ମନୋହର ଗୀତ ଶୁଣାଯାଉଛି, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ବିହାର ରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ଅନୁଭବ ଶୁଣି, ମହାତ୍ମା ରାଘବ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ଋଷିଙ୍କର କଥାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏପରି କଥା ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ରାଘବ ତାଳପତ୍ର ଓ ଚମର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଏକ ମୁନିଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଧର ଦିବ୍ୟ ଚାରିତ୍ର୍ୟ ଆଲୋକ ବିକିରଣ ହେଉଥିଲା। ରାଘବ, ବୈଦେହୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମ ଚକ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ବଡ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଇ, ସୁବିଧାଜନକ ଭାବରେ ବସିଲେ, ଏବଂ ପରେ ପରେ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ରାମ ପୂର୍ବରୁ କେବେ କେବେ କିଛି ମାସ, କେବେ କେବେ ଏକ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ। କେବେ ଚାରି ମାସ, କେବେ ପାଞ୍ଚ, କେବେ ଛଅ ମାସ ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ରହିଥିଲେ; କେଉଁଠି ଅଧିକ ମାସ, କେବେ ଅର୍ଦ୍ଧ ବର୍ଷ ଠାରୁ ଅଧିକ ରହିଥିଲେ। ଏହି ଆଶ୍ରମମାନେ ରେ, ରାଘବ ତିନି ମାସ ଓ ଆଠ ମାସ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଥିଲେ। ଏପରି ମିଳିତ ଜୀବନ ରେ, ଦଶ ବର୍ଷ କଟିଗଲା; ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଘବ, ସୀତା ସହିତ ଏକାଏକି ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ। ପୁଣି ରାମ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ସେଠାରେ ରାମ, ଶତ୍ରୁଦମନ, କିଛି ବେଳା ରହିଲେ; ଏବଂ ଆଶ୍ରମରେ ବସି ଉଚ୍ଚ ଋଷିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ନିକଟେ ଗଲେ। ରାମ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଉତ୍ତରଧିକାରୀ, ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି କହିଲେ: “ଏ ଆଦର୍ଯ୍ୟ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ବସିଥିବା ଶୁଣିଥିଲି। ମୁଁ ସେ ଆଶ୍ରମ କେଉଁଠି ଅଛି ଜାଣିନାହିଁ, ଏହି ଅରଣ୍ୟ ବିଶାଳ ଥିବାରୁ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କର ମନୋହର ଆଶ୍ରମ କେଉଁଠି? ଆପଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ମୁଁ ମୋ ଭାଇ ଓ ସୀତା ସହିତ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ମୁଁ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ଏହି ଉତ୍କଣ୍ଠା ମୋ ହୃଦୟରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ। ମୁଁ ନିଜେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।” ରାମଙ୍କ ଏହି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭରା କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖୁସି ହୋଇ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମକୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଏହି କଥା କହିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲି। ରାଘବ, ସୀତା ସହିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଯାଉ; ଭାଗ୍ୟବଶତ, ତୁମେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ। ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଆଶ୍ରମଠାରୁ, ପ୍ରିୟ, ଚାରି ଯୋଜନା ଦକ୍ଷିଣରେ ଯାଉ; ଏଠାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ଭାଇଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମ ଅଛି। ସେଠା ଅଧିକ ଖୋଲା ଜମି, ପିପ୍ପଳ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନରେ ସଜିତ, ଅନେକ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ମନୋହର, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର କୁହୁକୁହୁ ଶବ୍ଦରେ ରମ୍ୟ। ସେଠାରେ ନିର୍ମଳ ଜଳର ଅନେକ ପଦ୍ମପୋଖରୀ ରହିଛି, ହଂସ, କୁଞ୍ଚ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏଠାରେ ଏକ ରାତି ରହି, ପ୍ରଭାତେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅରଣ୍ୟ ପଥ ଧରି ଆଗକୁ ଯିବା। ସେଠାରେ ଏକ ଯୋଜନା ଯାଇ, ତୁମେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିବ; ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଅନେକ ଗଛରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ମନୋହର। ସେଠାରେ ବୈଦେହୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁମ ସହିତ ଆନନ୍ଦେ ରହିବେ; ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଅନେକ ଗଛରେ ଶ୍ରୀମୟ। ଯଦି ତୁମେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛ, ତେବେ ଆଜି ମନକୁ ଏହି ଦିଗରେ ନିଶ୍ଚିତ କର।" ଏପରି ଋଷିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ଦଣ୍ଡ ବନ୍ଦନା କରି, ସୀତା ସହିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦିଗରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଅରଣ୍ୟ, ମେଘପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ପାହାଡ଼, ଝିଲି ଓ ନଦୀ ଦେଖିଲେ। ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଦେଖାଇଦିଆ ପଥ ଅନୁସରି, ସେମାନେ ସୁବିଧାଜନକ ଭାବରେ ଯାଇଥିଲେ; ରାମ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଟେ, ଏହା ଆମେ ଦେଖୁଛୁ। ଯାହାକି ଆମେ ଆସିବାପଥରେ ଦେଖୁଛୁ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ହଜାର ହଜାର ଗଛ ଫୁଲ ଓ ଫଳର ଭାରରେ ଭୂମିକୁ ଝୁକିଛି। ଏହି ଅରଣ୍ୟରୁ ଏକ ତୀବ୍ର ସୁଗନ୍ଧ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଆସୁଛି, ଯାହା ପକ୍କା ପିପ୍ପଳ ଲଙ୍କାର ଗନ୍ଧ। କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଜମା କରାଯାଇଥିବା କାଠ ଓ ଦର୍ଭା ଗ୍ରାସ ଦେଖାଯାଉଛି, ଯେଉଁଠି ଦର୍ଭା ଚନ୍ଦ୍ରାବର୍ଣ୍ଣ ରତ୍ନ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, ଗାଢ଼ ମେଘର ଶିଖର ପରି, ଆଶ୍ରମ ଅଗ୍ନିର ଧୂଆଁ ଦେଖାଯାଉଛି। ଗୁପ୍ତ ସ୍ନାନସ୍ଥଳରେ, ଦ୍ୱିଜ ମୁନିମାନେ ନିଜେ ତାଲିଥିବା ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଖି, ମୃଦୁଭାବରେ ମୁଁ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶୁଣିଥିଲି, ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଟେ। ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦମନ କରି, ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଏକ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ କରିଥିଲେ।” ଏଭଳି ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ପଥରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଉତ୍ସୁକତା ଭରିଥିଲା।